Πόνος στη χοληδόχο κύστη

Ο πόνος στη χοληδόχο κύστη αναφέρεται σε οποιαδήποτε ενόχληση ή άλγος που γίνεται αισθητό στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς και μπορεί να σχετίζεται με τη χοληδόχο κύστη.

Τι είναι η χοληδόχος κύστη;

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο με μορφή σάκου, που λειτουργεί σε συνεργασία με άλλα τμήματα του πεπτικού συστήματος. Ο ρόλος της είναι να αποθηκεύει και να απελευθερώνει τη χολή, ένα υγρό που παράγεται από το ήπαρ και βοηθά στη διάσπαση των λιπών. Βρίσκεται κάτω από το ήπαρ, στο άνω δεξί τμήμα της κοιλιάς. Η χολή διοχετεύεται μέσω χοληφόρων πόρων, οι οποίοι συγκροτούν το χοληφόρο δίκτυο. Μέσα από αυτό το σύστημα, η χολή μεταφέρεται από το ήπαρ προς το λεπτό έντερο.

Πού εντοπίζεται ο πόνος της χοληδόχου κύστης;

Η θέση του πόνου μπορεί να διαφέρει. Επειδή η χοληδόχος κύστη βρίσκεται στο πάνω δεξί τμήμα της κοιλιάς, συνήθως ο πόνος γίνεται αισθητός σε αυτό το σημείο. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να εμφανιστεί και στο πάνω κεντρικό μέρος της κοιλιάς ή ακόμη και στο στήθος. Είναι επίσης πιθανό να παρουσιαστεί αναφερόμενος πόνος, δηλαδή πόνος που ξεκινά από μία περιοχή αλλά γίνεται αντιληπτός σε άλλη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο πόνος μπορεί να «ακτινοβολεί» προς την πλάτη ή προς τον δεξιό ώμο.

Πώς είναι ο πόνος της χοληδόχου κύστης;

Ο πόνος που σχετίζεται με τη χοληδόχο κύστη έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συχνά είναι πολύ έντονος. Μπορεί να προκύψει ξαφνικά, ως οξύς πόνος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, με αίσθηση που θυμίζει δυνατό κόψιμο. Συνήθως πρόκειται για επίμονο και ισχυρό πόνο, που δεν υποχωρεί ούτε μειώνεται με αλλαγή στάσης του σώματος. Η αποβολή αερίων ή η κένωση δεν προσφέρουν ανακούφιση. Η βαθιά αναπνοή ενδέχεται να τον κάνει πιο έντονο. Ο πόνος μπορεί να είναι τόσο δυνατός ώστε να είναι δύσκολο να παραμείνει κάποιος ήρεμος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκληφθεί ως σύμπτωμα καρδιακής προσβολής. Το φαγητό συχνά επιδεινώνει τον πόνο, επειδή προκαλεί συσπάσεις της χοληδόχου κύστης.

Ποια άλλα συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν τον πόνο της χοληδόχου κύστης;

Εκτός από τον έντονο πόνο στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, ενδέχεται να εμφανιστούν και τα παρακάτω:

• Κιτρίνισμα του δέρματος και του λευκού των ματιών (ίκτερος).
• Ναυτία και έμετος.
• Πυρετός και ρίγος.
• Ούρα ανοιχτού χρώματος ή κόπρανα ανοιχτού χρώματος.

Μπορεί ο πόνος στη χοληδόχο κύστη να κρατήσει εβδομάδες;

Όχι. Συνήθως ο πόνος από τη χοληδόχο κύστη διαρκεί από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες. Όταν δεν υποχωρεί μέσα σε μερικές ώρες, μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρού προβλήματος υγείας. Πόνος που ξεπερνά τις 2-3 ώρες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, απαιτεί ιατρική αξιολόγηση. Η ένταση του πόνου είναι συχνά τέτοια ώστε πολλοί άνθρωποι να καταφεύγουν στα επείγοντα.

Τι προκαλεί πόνο στη χοληδόχο κύστη;

Η πιο συχνή αιτία πόνου στη χοληδόχο κύστη είναι οι χολόλιθοι. Οι χολόλιθοι, κατάσταση που αναφέρεται και ως χολολιθίαση, είναι σχηματισμοί που μοιάζουν με πέτρες και δημιουργούνται μέσα στη χοληδόχο κύστη. Αποτελούνται από ουσίες που σκληραίνουν στον οργανισμό, κυρίως από χοληστερόλη. Το μέγεθός τους μπορεί να κυμαίνεται σημαντικά, από κόκκο άμμου έως περίπου όσο μια μπάλα του γκολφ. Πολλά άτομα έχουν χολόλιθους χωρίς να το γνωρίζουν και δεν χρειάζονται θεραπεία.

Άλλες αιτίες πόνου στη χοληδόχο κύστη

Λίθοι στους χοληφόρους πόρους (χολοδοχολιθίαση)

Οι χολόλιθοι μπορεί να μετακινηθούν από τη χοληδόχο κύστη προς τον κύριο χοληφόρο πόρο, που ονομάζεται κοινός χοληδόχος πόρος. Οι λίθοι στον κοινό χοληδόχο πόρο (χολοδοχολιθίαση) εμφανίζονται πιο σπάνια, αλλά θεωρούνται πιο επικίνδυνοι από τους λίθους που παραμένουν στη χοληδόχο κύστη. Αν ένας λίθος φράξει τον κοινό χοληδόχο πόρο, μπορεί να προκληθούν σοβαρές επιπλοκές, όπως παγκρεατίτιδα.

Φλεγμονή της χοληδόχου κύστης (χολοκυστίτιδα)

Οι χολόλιθοι είναι δυνατό να οδηγήσουν σε χολοκυστίτιδα, δηλαδή φλεγμονή της χοληδόχου κύστης. Αυτό συμβαίνει όταν ένας λίθος εμποδίζει τη φυσιολογική εκροή της χολής από τη χοληδόχο κύστη. Έτσι, η χολή παγιδεύεται στο όργανο και μπορεί να αναπτυχθούν βακτήρια, προκαλώντας λοίμωξη.

Παθήσεις της χοληδόχου κύστης

Ο όρος παθήσεις της χοληδόχου κύστης περιλαμβάνει κάθε κατάσταση που επηρεάζει τη χοληδόχο κύστη ή τους χοληφόρους πόρους. Σε αυτές μπορεί να ανήκουν οι λίθοι, οι φλεγμονές ή και άλλες διαταραχές, όπως η χολική δυσκινησία και η χολαγγειίτιδα. Η χολική δυσκινησία επηρεάζει την ικανότητα της χοληδόχου κύστης να προωθεί τη χολή προς τους χοληφόρους πόρους. Η χολαγγειίτιδα είναι φλεγμονή των χοληφόρων πόρων, η οποία μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη, απόφραξη ή σε αυτοάνοση νόσο, όπως η πρωτοπαθής χολαγγειίτιδα.

Πολύποδες της χοληδόχου κύστης

Οι πολύποδες της χοληδόχου κύστης είναι μη φυσιολογικές προσεκβολές ιστού που δημιουργούνται στον βλεννογόνο της χοληδόχου κύστης. Οι περισσότεροι είναι καλοήθεις, όμως μπορεί να αποτελούν ένδειξη άλλων παθήσεων της χοληδόχου κύστης. Είναι επίσης δυνατό να προκαλέσουν επιπλοκές, όπως φλεγμονή. Περίπου το 5% των πολυπόδων της χοληδόχου κύστης μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο.

Καρκίνος της χοληδόχου κύστης

Ο καρκίνος της χοληδόχου κύστης είναι μια σπάνια μορφή καρκίνου, όπου κακοήθη κύτταρα αρχίζουν να αναπτύσσονται στη χοληδόχο κύστη. Η κακοήθεια συνήθως ξεκινά από το εσωτερικό στρώμα και επεκτείνεται προς τα εξωτερικά στρώματα. Συχνά διαγιγνώσκεται όταν έχει ήδη εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος.

Καρκίνος των χοληφόρων πόρων (χολαγγειοκαρκίνωμα)

Ο καρκίνος των χοληφόρων πόρων, γνωστός ως χολαγγειοκαρκίνωμα, είναι επίσης σπάνιος και ξεκινά μέσα στους χοληφόρους πόρους. Η πιο συχνή μορφή είναι το εξωηπατικό χολαγγειοκαρκίνωμα, το οποίο εμφανίζεται εκτός του ήπατος. Και αυτή η μορφή καρκίνου διαγιγνώσκεται συχνά σε πιο προχωρημένα στάδια.

Ποιος είναι ο πιο γρήγορος τρόπος για να μειωθεί ο πόνος της χοληδόχου κύστης;

Για την ανακούφιση από πόνο στη χοληδόχο κύστη, μπορείτε να δοκιμάσετε μια ζεστή κομπρέσα στην περιοχή που πονά. Ενδέχεται να βοηθήσει και η κατανάλωση τσαγιού μέντας ή η λήψη συμπληρωμάτων μαγνησίου, καθώς μπορεί να διευκολύνουν την κένωση της χοληδόχου κύστης. Ωστόσο, δεν υπάρχουν πολλοί αποτελεσματικοί τρόποι αντιμετώπισης στο σπίτι. Αν ο πόνος δεν περνά, συχνά απαιτείται φαρμακευτική ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Σε ποια πλευρά να ξαπλώνετε όταν πονά η χοληδόχος κύστη;

Εφόσον η χοληδόχος κύστη βρίσκεται στη δεξιά πλευρά, μπορείτε να δοκιμάσετε να ξαπλώσετε στο αριστερό πλευρό ώστε να μειώσετε την πίεση στην περιοχή. Αυτό μπορεί να επιτρέψει στη χοληδόχο κύστη να συσπάται και να διαστέλλεται πιο ελεύθερα, κάτι που πιθανώς να βοηθήσει στη μετακίνηση ενός λίθου. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστημονικές μελέτες δεν επιβεβαιώνουν ότι η θέση ύπνου στη μία ή στην άλλη πλευρά μειώνει αποτελεσματικά τον πόνο.

Πώς αντιμετωπίζεται ο πόνος της χοληδόχου κύστης;

Η θεραπεία καθορίζεται από την αιτία και τη βαρύτητα της κατάστασης. Ο γιατρός μπορεί αρχικά να προτείνει τα εξής:

• Παυσίπονα: όταν ο πόνος επανεμφανίζεται, μπορεί να χορηγηθούν αναλγητικά για να μειωθεί η έντασή του.
• Αντιβιοτικά: εφόσον υπάρχει λοίμωξη, μπορεί να δοθεί αντιβιοτική αγωγή.
• Ενδοσκοπική αντιμετώπιση: η ενδοσκοπική ανάστροφη χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP) μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις για την αντιμετώπιση μικρότερων διαταραχών. Κατά τη διαδικασία, ο γιατρός χρησιμοποιεί ένα σωληνοειδές εργαλείο (ενδοσκόπιο) που περνά μέσα από το πεπτικό σύστημα. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αφαιρεθούν χολόλιθοι, να τοποθετηθούν stent ώστε να παραμείνουν ανοικτοί οι χοληφόροι πόροι ή να ληφθούν δείγματα ιστού για βιοψία.

Σε πολλές περιπτώσεις, τα προβλήματα της χοληδόχου κύστης αντιμετωπίζονται με χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή). Η χοληδόχος κύστη δεν είναι απαραίτητη για τη ζωή, επομένως ένα άτομο μπορεί να συνεχίσει να ζει φυσιολογικά χωρίς αυτή.

Τύποι χειρουργικής αφαίρεσης της χοληδόχου κύστης

• Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή: πρόκειται για ελάχιστα επεμβατική μέθοδο, όπου γίνονται μερικές μικρές τομές. Σε μία τομή εισάγεται λαπαροσκόπιο, δηλαδή χειρουργικό εργαλείο με κάμερα που επιτρέπει στον γιατρό να βλέπει τη χοληδόχο κύστη σε οθόνη. Η αφαίρεση πραγματοποιείται μέσω άλλης τομής. Η μέθοδος αυτή συνδέεται συνήθως με λιγότερες επιπλοκές, ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερες ουλές. Οι περισσότερες χολοκυστεκτομές γίνονται με αυτόν τον τρόπο.
• Ανοικτή χολοκυστεκτομή: σε αυτή την επέμβαση γίνεται μία μεγαλύτερη τομή για να ανοιχτεί η κοιλιά. Χρειάζεται σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, όπως όταν η χοληδόχος κύστη έχει έντονη φλεγμονή ή έχει υποστεί βλάβη, ή όταν υπάρχει υποψία καρκίνου.
• Ρομποτική χολοκυστεκτομή: είναι νεότερη τεχνική που εφαρμόζεται μόνο σε περιορισμένο αριθμό ιατρικών κέντρων.

Αν ο πόνος στη χοληδόχο κύστη οφείλεται σε καρκίνο, ο γιατρός θα συνεργαστεί με ομάδα ειδικών ώστε να δοθεί συμπληρωματική θεραπεία.

Πώς μπορεί να προληφθεί ο πόνος στη χοληδόχο κύστη;

Η βασικότερη προσέγγιση για πρόληψη είναι η υγιεινή διατροφή. Ορισμένα τρόφιμα μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στη χοληδόχο κύστη ή να επιδεινώσουν ήδη υπάρχουσες καταστάσεις. Καλό είναι να αποφεύγεται η υψηλή κατανάλωση:

• Κορεσμένων λιπαρών.
• Ζάχαρης.
• Νατρίου.
• Εξευγενισμένων υδατανθράκων.
• Κόκκινου κρέατος.
• Τηγανητών τροφών.

Μια ισορροπημένη διατροφή είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει:

• Άπαχο κρέας και ψάρι.
• Τρόφιμα φυτικής προέλευσης.
• Φρούτα και λαχανικά.
• Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.
• Προϊόντα ολικής άλεσης.
• Γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά.

Είναι επίσης σημαντικό να τηρείται ένα σταθερό πρόγραμμα γευμάτων. Η παράλειψη γευμάτων και η προσπάθεια για γρήγορη απώλεια βάρους μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο δημιουργίας χολόλιθων. Παράλληλα, η επαρκής σωματική δραστηριότητα είναι σημαντική, καθώς η συστηματική άσκηση μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης χολόλιθων.