Πόνος στο αυτί: Πιθανά αίτια και τι σημαίνει

Οι γονείς γνωρίζουν πόσο συχνά τα παιδιά παραπονιούνται για πόνο στο αυτί, όμως το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να ταλαιπωρεί και πολλούς ενήλικες. Ο πόνος δεν προϋποθέτει απαραίτητα λοίμωξη ή κάποια εμφανή πάθηση του αυτιού. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές αιτίες, και ορισμένες δεν σχετίζονται άμεσα με το ίδιο το αυτί. Για να υποχωρήσει αποτελεσματικά ο πόνος, χρειάζεται πρώτα να εντοπιστεί τι τον προκαλεί.

Συχνότερες αιτίες πόνου στο αυτί

Κερί του αυτιού

Το αυτί παράγει φυσιολογικά κερί και το αποβάλλει μόνο του. Όταν, όμως, αυτή η διαδικασία δεν λειτουργεί σωστά, το κερί μπορεί να συσσωρευτεί, να σκληρύνει και να φράξει τον ακουστικό πόρο. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως βύσμα κεριού και σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί πόνο. Δεν συνιστάται η χρήση μπατονέτας ή άλλων αντικειμένων για την απομάκρυνση του κεριού, γιατί έτσι συνήθως σπρώχνεται βαθύτερα, αυξάνοντας την πιθανότητα να δημιουργηθεί απόφραξη. Μπορεί να εμφανιστούν πόνος, κνησμός, εκκρίσεις και μερικές φορές παροδική μείωση της ακοής. Ήπιες αποφράξεις μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι με ωτικές σταγόνες από το φαρμακείο, που μαλακώνουν το κερί ώστε να αποβληθεί φυσικά. Αν το κερί έχει σκληρύνει, είναι προτιμότερο να απευθυνθείτε σε γιατρό, ο οποίος μπορεί να το αφαιρέσει χωρίς να τραυματίσει το τύμπανο.

Αλλαγές στην πίεση του αέρα

Κανονικά, το αυτί ρυθμίζει την πίεση ώστε να είναι ίδια και στις δύο πλευρές του τυμπάνου. Το μικρό “κλικ” που μπορεί να αισθανθείτε όταν καταπίνετε αποτελεί μέρος αυτού του μηχανισμού. Ωστόσο, απότομες μεταβολές, όπως κατά τη διάρκεια πτήσης ή σε γρήγορη μετακίνηση με ασανσέρ, μπορεί να διαταράξουν την ισορροπία, προκαλώντας πόνο και ενοχλήσεις στην ακοή. Συχνά αυτό σχετίζεται με δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας, η οποία σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να είναι χρόνιο πρόβλημα. Για να μειώσετε την πιθανότητα ενόχλησης στο αεροπλάνο:

• Μασήστε τσίχλα, πιπιλίστε μια καραμέλα ή χασμουρηθείτε και καταπιείτε κατά την απογείωση και την προσγείωση.
• Φροντίστε να είστε ξύπνιοι όταν το αεροπλάνο κατεβαίνει για προσγείωση.
• Πάρτε βαθιά εισπνοή, κλείστε τη μύτη και προσπαθήστε απαλά να φυσήξετε αέρα ενώ η μύτη παραμένει κλειστή.
• Αποφύγετε πτήσεις και καταδύσεις όταν έχετε κρυολόγημα, ιγμορίτιδα ή συμπτώματα αλλεργίας.

Αυτί του κολυμβητή

Όταν ο πόνος εμφανίζεται καθώς τραβάτε το πτερύγιο του αυτιού ή πιέζετε τη μικρή προεξοχή που καλύπτει την είσοδο του πόρου, είναι πιθανό να πρόκειται για λοίμωξη του έξω αυτιού. Προκαλείται όταν νερό που έχει μείνει μέσα στον ακουστικό πόρο δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων. Το αυτί μπορεί να κοκκινίσει, να πρηστεί, να προκαλεί κνησμό και να εμφανίσει πυώδεις εκκρίσεις. Η λοίμωξη δεν μεταδίδεται. Για πρόληψη, βοηθά να διατηρούνται τα αυτιά στεγνά κατά την κολύμβηση και μετά από αυτή. Συνήθως ο γιατρός θα χορηγήσει αντιβιοτικές ωτικές σταγόνες ώστε να αντιμετωπιστεί η λοίμωξη.

Λοίμωξη μέσου αυτιού

Διάφορες καταστάσεις είναι δυνατό να προκαλέσουν απόφραξη στους σωλήνες του μέσου αυτιού. Αν συσσωρευτεί υγρό και στη συνέχεια μολυνθεί, ο γιατρός το περιγράφει ως ωτίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του μέσου αυτιού. Πρόκειται για την πιο συχνή αιτία πόνου στο αυτί. Αν εκτιμηθεί ότι πρόκειται για βακτηριακή λοίμωξη, μπορεί να δοθούν αντιβιοτικά. Άλλες πιθανές επιλογές αντιμετώπισης περιλαμβάνουν αποσυμφορητικά, αντιισταμινικά για αλλεργία και ρινικά στεροειδή. Αν ο πόνος δεν υποχωρεί ή επανεμφανίζεται, χρειάζεται να ενημερωθεί ο γιατρός. Η ωτίτιδα του μέσου αυτιού που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να επεκταθεί ή να οδηγήσει σε προβλήματα ακοής.

Κρυολόγημα

Η ρινική συμφόρηση είναι από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα του κρυολογήματος. Η ιογενής λοίμωξη που το προκαλεί μπορεί επίσης να οδηγήσει σε οίδημα στις ευσταχιανές σάλπιγγες, με αποτέλεσμα να “κλείνει” το μέσο αυτί και να εγκλωβίζεται υγρό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πόνο στο αυτί ή ακόμη και να εξελιχθεί σε λοίμωξη του μέσου αυτιού.

Ιγμορίτιδα

Η κατάσταση αυτή, που αναφέρεται και ως φλεγμονή των ιγμορείων, εμφανίζεται όταν οι ρινικές κοιλότητες φλεγμαίνουν. Συχνά οφείλεται στον ίδιο ιό που προκαλεί και το κρυολόγημα. Όταν τα ιγμόρεια παρουσιάζουν φλεγμονή και πρήξιμο, η βλέννα δεν αποχετεύεται σωστά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στο αυτί. Επιπλέον, μπορεί να υπάρξει συσσώρευση υγρού, κάτι που αυξάνει την πιθανότητα ωτίτιδας μέσου αυτιού.

Αλλεργίες

Οι αλλεργίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν συμφόρηση, η οποία εμποδίζει τον αερισμό του μέσου αυτιού. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε πόνο στο αυτί ή σε λοίμωξη του μέσου αυτιού. Παράλληλα, η αλλεργική αντίδραση μπορεί να συμβάλει σε αυξημένη παραγωγή κεριού, με αποτέλεσμα να φράζει πιο εύκολα το αυτί.

Αμυγδαλίτιδα

Αν ο πόνος στο αυτί συνοδεύεται από έντονο πόνο στον λαιμό, πιθανή αιτία είναι μια λοίμωξη όπως η αμυγδαλίτιδα ή η φαρυγγίτιδα. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο πόνος στο αυτί είναι το πιο έντονο σύμπτωμα αυτών των καταστάσεων. Οι αμυγδαλές είναι δύο μαλακές μάζες στο πίσω μέρος του λαιμού και μπορούν να φλεγμαίνουν από ιούς ή βακτήρια, προκαλώντας αμυγδαλίτιδα. Η φαρυγγίτιδα είναι ο ιατρικός όρος για τον πονόλαιμο και συνήθως οφείλεται σε ιογενή ή βακτηριακή λοίμωξη.

Οδοντικός πόνος

Ορισμένες φορές ο πόνος που γίνεται αντιληπτός ως ωταλγία δεν προέρχεται από το αυτί. Προβλήματα στα δόντια μπορεί να δώσουν πόνο που αντανακλά προς την περιοχή του αυτιού, όπως:

• οδοντικά αποστήματα
• τερηδόνα
• έγκλειστοι φρονιμίτες

Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει αν η αιτία είναι οδοντικής προέλευσης, χτυπώντας ελαφρά το δόντι ή τα ούλα για να διαπιστώσει αν υπάρχει ευαισθησία.

Κροταφογναθική άρθρωση

Η κροταφογναθική άρθρωση είναι η άρθρωση της γνάθου που βρίσκεται ακριβώς μπροστά και κάτω από τα αυτιά. Πόνος στην περιοχή μπορεί να οφείλεται σε σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών ή να αποτελεί εκδήλωση αρθρίτιδας. Η ενόχληση στο αυτί ή στο πρόσωπο γίνεται συχνότερα αισθητή μετά από μάσημα, ομιλία ή χασμουρητό. Για αντιμετώπιση συνήθως προτείνονται αναλγητικά χωρίς συνταγή και ζεστές κομπρέσες στη γνάθο. Προσπαθήστε να αποφεύγετε το τρίξιμο των δοντιών και, κατά τον ύπνο, μπορεί να βοηθήσει ένας νάρθηκας προστασίας. Επίσης, προτιμήστε μαλακές τροφές, ώστε να μειωθεί η καταπόνηση που εντείνει τον πόνο.