Ινομυαλγία: Συμπτώματα, Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Η ινομυαλγία είναι μια μακροχρόνια (χρόνια) κατάσταση υγείας που προκαλεί πόνο και ευαισθησία σε όλο το σώμα. Συνδέεται με μυοσκελετικό πόνο και έντονη κόπωση. Τα άτομα με ινομυαλγία συχνά εμφανίζουν συμπτώματα που έρχονται και φεύγουν σε κύματα, τα οποία περιγράφονται ως εξάρσεις. Ορισμένες φορές η καθημερινότητα με αυτή την κατάσταση μπορεί να φαίνεται ιδιαίτερα απαιτητική και εξαντλητική. Οι απότομες εναλλαγές από περιόδους καλύτερης λειτουργικότητας σε ξαφνική επιδείνωση των συμπτωμάτων μπορεί να είναι δύσκολες. Η ινομυαλγία είναι υπαρκτή νόσος, όπως υπαρκτά είναι και τα συμπτώματα που βιώνετε. Παρότι η ακριβής αιτία της δεν έχει αποσαφηνιστεί, δεδομένα από έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες παθήσεις, το στρες και αλλαγές στη ζωή μπορούν να την πυροδοτήσουν. Αν ένας από τους βιολογικούς γονείς έχει ινομυαλγία, αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανιστεί και σε εσάς. Ένας καινούργιος πόνος στο σώμα είναι συχνά το πρώτο σημάδι, ιδίως στους μύες. Είναι σημαντικό να δίνετε προσοχή στα μηνύματα του σώματός σας. Αν έχετε νέο πόνο, κόπωση ή άλλα συμπτώματα που υποχωρούν κατά διαστήματα αλλά επανέρχονται, είναι χρήσιμο να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας.

Ποιοι μπορεί να εμφανίσουν ινομυαλγία;

Η ινομυαλγία μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιονδήποτε, ανεξάρτητα από την ηλικία, ακόμη και σε παιδιά. Επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Διαγιγνώσκεται συχνότερα σε γυναίκες και σε άτομα άνω των 40 ετών.

Συμπτώματα ινομυαλγίας

Η ινομυαλγία μπορεί να εκδηλωθεί με σωματικά, νοητικά και συναισθηματικά συμπτώματα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ινομυαλγίας;

Τα βασικότερα συμπτώματα είναι ο πόνος και η κόπωση. Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστούν:

• Μυϊκός πόνος ή ευαισθησία.
• Έντονη κόπωση.
• Πόνος στο πρόσωπο και στη γνάθο.
• Πονοκέφαλοι ή ημικρανίες.
• Πεπτικές ενοχλήσεις, όπως διάρροια και δυσκοιλιότητα.
• Δυσλειτουργίες που αφορούν την ουροδόχο κύστη.

Στα νοητικά και συναισθηματικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνονται:

• Δυσκολίες μνήμης.
• Άγχος.
• Κατάθλιψη.
• Αϋπνία ή άλλες διαταραχές ύπνου.

Τι προκαλεί την ινομυαλγία;

Η αιτία της ινομυαλγίας παραμένει ασαφής. Ορισμένα κληρονομικά γονίδια ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνισή της. Έρευνες δείχνουν ότι όταν οι βιολογικοί γονείς έχουν ινομυαλγία, τα παιδιά τους έχουν αυξημένο κίνδυνο να την αναπτύξουν. Τα άτομα με ινομυαλγία συχνά παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον πόνο σε σύγκριση με άλλους. Αν και δεν έχει τεκμηριωθεί πλήρως ο μηχανισμός, θεωρείται ότι συγκεκριμένες γενετικές μεταβολές που σχετίζονται με τη λειτουργία των νευροδιαβιβαστών μπορεί να επηρεάζουν την εκδήλωση της νόσου.

Παράγοντες κινδύνου για ινομυαλγία

Παρότι δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς οδηγεί σε ινομυαλγία, υπάρχουν παράγοντες που φαίνεται να αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής της. Ενδεικτικά:

• Ηλικία: άτομα άνω των 40 ετών εμφανίζουν συχνότερα την πάθηση, αν και μπορεί να παρουσιαστεί και σε παιδιά.
• Φύλο: οι γυναίκες διαγιγνώσκονται περίπου διπλάσια συχνά σε σχέση με τους άνδρες.
• Χρόνιες παθήσεις: οστεοαρθρίτιδα, κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, χρόνιος πόνος στη μέση και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο.
• Λοιμώξεις: σε ορισμένα άτομα η ινομυαλγία εμφανίζεται μετά από έντονη λοίμωξη.
• Στρες: παρότι δεν μετριέται εύκολα, το υπερβολικό στρες μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της κατάστασης.
• Τραύματα: σωματικοί ή συναισθηματικοί κλονισμοί, καθώς και σοβαροί τραυματισμοί, ενδέχεται σε κάποιες περιπτώσεις να λειτουργήσουν ως εκλυτικοί παράγοντες.

Τι μπορεί να προκαλέσει έξαρση της ινομυαλγίας;

Ορισμένα γεγονότα ή μεταβολές στη ζωή μπορούν να οδηγήσουν σε εντονότερα συμπτώματα. Η εμπειρία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, επομένως κάτι που προκαλεί έξαρση σε έναν μπορεί να μην επηρεάζει έναν άλλον. Σε γενικές γραμμές, οτιδήποτε αυξάνει το στρες μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα, όπως:

• Συναισθηματική πίεση που σχετίζεται με την εργασία, την οικονομική κατάσταση ή την κοινωνική ζωή.
• Αλλαγές στην καθημερινή ρουτίνα.
• Μεταβολές στη διατροφή ή ανεπαρκής πρόσληψη τροφής.
• Ορμονικές αλλαγές.
• Έλλειψη ύπνου ή αλλαγές στο πρόγραμμα ύπνου.
• Μεταβολές στις καιρικές συνθήκες ή στη θερμοκρασία.
• Εμφάνιση άλλης ασθένειας.
• Έναρξη νέας φαρμακευτικής αγωγής ή τροποποίηση των συνηθισμένων θεραπευτικών μεθόδων.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ινομυαλγίας;

Η διάγνωση της ινομυαλγίας τίθεται από επαγγελματία υγείας μέσω κλινικής εξέτασης και αξιολόγησης του ιατρικού ιστορικού. Θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματα και πότε τα παρατηρήσατε για πρώτη φορά. Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη εξέταση που να επιβεβαιώνει άμεσα την ινομυαλγία. Συνήθως η διάγνωση προκύπτει με διαφορική διάγνωση, δηλαδή με τη διαδικασία αποκλεισμού άλλων παθήσεων που μπορεί να δίνουν παρόμοια συμπτώματα. Με τη σύγκριση των πιθανών αιτιών καταλήγει κανείς στη σωστή διάγνωση. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες κόπωσης, όπως αναιμία ή διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς.

Πώς αντιμετωπίζεται η ινομυαλγία;

Δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπεία που να ταιριάζει σε όλους. Ο γιατρός θα βοηθήσει να βρεθεί ένας συνδυασμός παρεμβάσεων που μειώνει τα συμπτώματα. Είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον ειδικό για τα συμπτώματα και για το πώς μεταβάλλονται, αν δηλαδή βελτιώνονται ή επιδεινώνονται. Πιθανές επιλογές αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

• Φάρμακα για ανακούφιση από τον πόνο, είτε χωρίς συνταγή είτε με συνταγογράφηση.
• Σωματική άσκηση, όπως διατάσεις και προπόνηση ενδυνάμωσης.
• Θεραπεία ύπνου.
• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
• Θεραπεία διαχείρισης στρες.
• Αντικαταθλιπτικά.

Ποιες είναι οι τέσσερις φάσεις της ινομυαλγίας;

Η ινομυαλγία είναι μια δυναμική κατάσταση και τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται με σταθερή σειρά. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο μοτίβο που να επιτρέπει πρόβλεψη για το πότε και με ποιον τρόπο θα παρουσιαστούν. Οι γιατροί μπορεί να περιγράφουν την αντιμετώπιση σε φάσεις, με βάση το πώς αισθάνεται ο ασθενής. Αυτές οι φάσεις δεν αποτελούν άκαμπτο θεραπευτικό πλάνο, αλλά μπορούν να διευκολύνουν την κατανόηση των μέτρων που χρειάζονται για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Οι φάσεις αντιμετώπισης είναι:

• Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση: ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής προτείνει ασκήσεις διάτασης και ενδυνάμωσης, με στόχο να χαλαρώσουν μύες και αρθρώσεις.
• Ψυχολογική υποστήριξη: ειδικός ψυχικής υγείας βοηθά στη διατήρηση θετικής εικόνας εαυτού και προτείνει στρατηγικές για τη διαχείριση των συμπτωμάτων.
• Φαρμακευτική αγωγή: χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων για τον έλεγχο των συμπτωμάτων.
• Προσαρμογή των καθημερινών δραστηριοτήτων: εργοθεραπευτής μπορεί να υποστηρίξει αλλαγές στην καθημερινή ρουτίνα, όταν τα συμπτώματα γίνονται δύσκολα διαχειρίσιμα.

Μπορεί να προληφθεί η ινομυαλγία;

Επειδή οι ακριβείς αιτίες δεν είναι γνωστές, δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί η ινομυαλγία. Ωστόσο, η φροντίδα της γενικής υγείας μπορεί να συμβάλει στη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων:

• Διαχειριστείτε το στρες όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται.
• Διατηρήστε ισορροπημένη διατροφή και δραστήριο τρόπο ζωής.
• Δώστε προτεραιότητα σε ποιοτικό ύπνο και σε σταθερές συνήθειες ύπνου.

Τι να περιμένετε όταν ζείτε με ινομυαλγία;

Μπορεί να χρειαστεί να διαχειρίζεστε τα συμπτώματα για μεγάλο διάστημα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε όλη τη ζωή. Παρ’ όλα αυτά, κάποιοι άνθρωποι, όταν βρουν τον κατάλληλο τρόπο αντιμετώπισης, έχουν πιο αραιές και πιο ήπιες εξάρσεις. Είναι σημαντικό να υπάρχει τακτική παρακολούθηση από γιατρό, ώστε να προσαρμόζονται το πλάνο αντιμετώπισης ή τα φάρμακα ανάλογα με την τρέχουσα εικόνα των συμπτωμάτων. Η ινομυαλγία είναι πραγματική νόσος και επηρεάζει ουσιαστικά τη ζωή. Μερικές φορές μπορεί να δημιουργείται η αίσθηση ότι όλα αυτά είναι απλώς ιδέα, όμως δεν ισχύει. Αν αντιμετωπίζετε συναισθηματική δυσκολία ή έντονο στρες, συζητήστε το με τον γιατρό σας ή με ειδικό ψυχικής υγείας.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της ινομυαλγίας;

Τα άτομα με ινομυαλγία καταλήγουν συχνότερα στο νοσοκομείο λόγω έντονου πόνου, κόπωσης ή θεμάτων ψυχικής υγείας. Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν προβλήματα μνήμης ή δυσκολία στη συγκέντρωση. Αν παρατηρήσετε αλλαγές στα συμπτώματά σας, ιδιαίτερα αν αρχίσουν να επηρεάζουν τη μνήμη ή την ψυχική κατάσταση, επικοινωνήστε με γιατρό το συντομότερο δυνατό. Πηγές:

• Αμερικανικό κολέγιο ρευματολογίας – Ινομυαλγία
• Bhargava J, Hurley JA – Ινομυαλγία
• Κέντρα ελέγχου και πρόληψης νοσημάτων – Ινομυαλγία
• Macfarlane GJ και συν. – Επικαιροποιημένες συστάσεις EULAR για την αντιμετώπιση της ινομυαλγίας
• Εθνική ιατρική βιβλιοθήκη – Ινομυαλγία