Γιατί μερικοί άνθρωποι χάνουν τον συντονισμό τους χωρίς εμφανή λόγο

Ο συντονισμός αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να ελέγχει αρμονικά τις κινήσεις του και να διατηρεί την ισορροπία του κατά τη διάρκεια μετακίνησης ή εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων. Για τους περισσότερους, ο συντονισμός θεωρείται δεδομένος, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται δυσκολίες στην ελεγχόμενη κίνηση, ακόμη και χωρίς εμφανή λόγο. Ο ξαφνικός ή σταδιακός περιορισμός του συντονισμού συχνά προκαλεί απορία και ανησυχία: ποια είναι τα αίτια, πότε δικαιολογείται ανησυχία και αν πρέπει πάντα να αναζητείται σοβαρή υποκείμενη πάθηση. Το παρόν άρθρο αναλύει τους λόγους για τους οποίους μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα συντονισμού χωρίς ξεκάθαρη αιτία, τις καταστάσεις που απαιτούν προσοχή και τις διαθέσιμες επιλογές αντιμετώπισης.

Τι ονομάζεται διαταραχή συντονισμού κινήσεων

Η διαταραχή στον συντονισμό κινήσεων συνίσταται στη δυσκολία εκτέλεσης συνηθισμένων κινήσεων με ακρίβεια, όπως το περπάτημα σε ευθεία γραμμή, το να φτάσει κάποιος ένα αντικείμενο, η σταθερή συγκράτηση ενός πιάτου ή το κουμπί στο πουκάμισο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πρόβλημα γίνεται φανερό – εμφανίζονται δυσκολίες στη βάδιση, τα άκρα κινούνται άτσαλα, ενώ παρατηρούνται συχνές πτώσεις ή παραπατήματα. Υπάρχουν όμως και πιο ήπιες εκδηλώσεις, όπως το τρέμουλο των χεριών κατά τις λεπτές κινήσεις.

Πιθανοί παράγοντες που προκαλούν διαταραχές συντονισμού

Αν και συνηθέστερες αιτίες μειωμένου συντονισμού σχετίζονται με το κεντρικό νευρικό σύστημα, τον εγκέφαλο ή το εσωτερικό αυτί, ορισμένοι ασθενείς ενδέχεται να μην εμφανίζουν άλλα συμπτώματα ή να διατηρούν γενικά καλή υγεία. Παρ’ όλα αυτά, είναι σημαντικό να γνωρίζετε και άλλους παράγοντες που μπορεί να συμβάλουν σε αυτήν την κατάσταση.

1. άγχος και κόπωση

Οι καταστάσεις άγχους και έλλειψης ύπνου αποτελούν συχνά υποτιμημένους λόγους μείωσης του συντονισμού. Η χρόνια ένταση και η μη επαρκής ξεκούραση αποδυναμώνουν τη συνεργασία μεταξύ εγκεφάλου και μυών, γεγονός που οδηγεί σε αργές κινήσεις, καθυστερημένες αντιδράσεις και ξαφνικές δυσκολίες στις καθημερινές ενέργειες. Έρευνες καταδεικνύουν ότι η έλλειψη ύπνου επηρεάζει αρνητικά τόσο τη συγκέντρωση όσο και τη σταθερότητα στις κινήσεις.

2. ανεπάρκεια μικροθρεπτικών συστατικών και βιταμινών

Η έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β, μαγνησίου ή καλίου μπορεί να παρεμβαίνει στη λειτουργία του νευρικού και μυϊκού συστήματος. Η ακατάλληλη διατροφή ή η χρόνια ανεπάρκεια αυτών των στοιχείων μπορεί να οδηγήσει σε διακριτικές, συχνά δύσκολα αντιληπτές δυσλειτουργίες του συντονισμού. Ιδιαίτερα η έλλειψη βιταμίνης B12 προκαλεί, εκτός από κόπωση, αδυναμία, αιμωδίες και προβλήματα συντονισμού.

3. φαρμακευτικές ουσίες και χημικά

Ορισμένα φάρμακα, όπως υπνωτικά, αντικαταθλιπτικά ή συγκεκριμένα σκευάσματα για την επιληψία, μπορεί να επιδράσουν αρνητικά στον συντονισμό προκαλώντας αργές κινήσεις ή ασταθές βάδισμα. Παρόμοιες επιπτώσεις προκαλεί και η κατανάλωση αλκοόλ, ενώ ακόμα και κάποια φυτικά συμπληρώματα ενδέχεται να επηρεάζουν τη νευρωνική λειτουργία.

4. ορμονικές μεταβολές

Κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσεως ή της εμμηνόπαυσης, πολλές γυναίκες διαπιστώνουν μειωμένο έλεγχο στις κινήσεις. Οι ορμονικές αλλαγές συνοδεύονται από μεταβολές στην κατακράτηση υγρών και την ισορροπία μεταλλικών στοιχείων, κάτι που επηρεάζει τη νευρική ευαισθησία και, κατ’ επέκταση, το μοτίβο κίνησης.

5. ψυχολογικοί παράγοντες

Συνθήκες, όπως ψυχοσωματικές διαταραχές, επεισόδια άγχους ή πανικού, μπορούν παροδικά να επηρεάσουν το σήμα που στέλνει ο εγκέφαλος για τον έλεγχο των μυών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ίδιος ο φόβος απώλειας συντονισμού πυροδοτεί αυτά τα συμπτώματα, ειδικά σε άτομα με έντονη αυτοπαρατήρηση.

Πότε το πρόβλημα συντονισμού υποδηλώνει σοβαρότερη πάθηση

Αν και συχνά τα προβλήματα συντονισμού είναι παροδικά ή σχετίζονται με αίτια που διορθώνονται εύκολα, σε κάποια περιστατικά αποτελούν ένδειξη σοβαρών παθολογικών καταστάσεων.

• Βλάβη ή νοσήματα της παρεγκεφαλίδας – παθολογίες όπως αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, πολλαπλή σκλήρυνση ή όγκοι συχνά επηρεάζουν ευθέως τον συντονισμό.
• Διαταραχές εσωτερικού αυτιού – βλάβες στο αιθουσαίο σύστημα προκαλούν ζάλη, πτώσεις ή αίσθημα ταλάντευσης.
• Βλάβη αισθητηριακών νεύρων – σε καταστάσεις όπως σακχαρώδης διαβήτης, νευροπάθειες ή παρατεταμένη πρόσληψη αλκοόλ, διακόπτεται η φυσιολογική μεταβίβαση του σήματος στους μυς που είναι υπεύθυνοι για την κίνηση.

Επαναλαμβανόμενες, παρατεταμένες ή επιδεινούμενες διαταραχές συντονισμού, καθώς και η παρουσία συνοδών συμπτωμάτων, όπως ζάλη, μούδιασμα, αδυναμία, διαταραχές στην ομιλία, την όραση ή τη μνήμη, απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.

Συχνές παρανοήσεις και λανθασμένες αντιλήψεις για τον συντονισμό

• Δεν έχω τραυματισμούς, επομένως δεν κινδυνεύω: Ο συντονισμός μπορεί παροδικά να διαταραχθεί σε κάθε υγιή ενήλικα, ανεξάρτητα από την ηλικία ή τις συνήθειες ζωής.
• Πρόκειται απλώς για κόπωση: Περιστασιακά, πίσω από έναν παρατεταμένο διαταραγμένο συντονισμό κρύβονται σοβαρότερες αιτίες, οπότε δεν πρέπει να περιοριστεί κανείς σε αυτήν την εξήγηση.
• Θα υποχωρήσει μόνο του: Αν το πρόβλημα διαρκεί πάνω από λίγες ημέρες ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, απαιτείται αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Πρακτικά βήματα για τη βελτίωση του συντονισμού κινήσεων

Εφόσον η διαταραχή εμφανίζεται σπάνια, υποχωρεί από μόνη της και δεν υφίσταται κάποιο πρόσθετο σύμπτωμα, είναι δυνατή η αυτοβοήθεια με τα εξής απλά μέτρα:

• Δώστε έμφαση στην επαρκή ξεκούραση και ποιοτικό ύπνο.
• Επιδιώξτε ισορροπημένη διατροφή, αυξάνοντας την πρόσληψη τροφών με βιταμίνες Β, μαγνήσιο και κάλιο.
• Περιορίστε το αλκοόλ και άλλες ουσίες που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα.
• Προτιμήστε τακτική σωματική άσκηση, ιδίως προγράμματα που ενισχύουν την ισορροπία και τον έλεγχο του σώματος, όπως η γιόγκα ή ασκήσεις σε ασταθές έδαφος.
• Παρακολουθήστε ποιες καταστάσεις πυροδοτούν τις διαταραχές και προσπαθήστε να τις αποφεύγετε.

Σε περίπτωση λήψης φαρμάκων τα οποία ενδέχεται να επιδρούν στον συντονισμό, συνιστάται συζήτηση με το θεράποντα ιατρό για πιθανή αλλαγή θεραπευτικής αγωγής ή τροποποίηση της δόσης.

Τι πρέπει να κάνετε όταν εμφανίζονται προβλήματα στον συντονισμό

Όταν η διαταραχή συντονισμού είναι παροδική και μπορεί να εξηγηθεί από κάποιο προφανές αίτιο, κατά κανόνα δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Εάν ωστόσο τα συμπτώματα επανεμφανίζονται, διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα ή συνοδεύονται από άλλα προβλήματα όπως μούδιασμα, αδυναμία, ζάλη ή διπλωπία, απαιτείται πλήρης διερεύνηση. Κάθε περίπτωση χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η συμβουλή ειδικού νευρολόγου ή γενικού ιατρού, ώστε να καθοριστεί το ακριβές αίτιο και να προταθεί η κατάλληλη θεραπεία.

Σύνοψη

Τα προβλήματα στον συντονισμό μπορούν να εμφανιστούν ακόμα και σε άτομα χωρίς υποκείμενα νοσήματα, ιδιαίτερα σε περίοδο άγχους, έντονης κόπωσης ή προσωρινής έλλειψης βιταμινών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτά τα συμπτώματα είναι παροδικά και δεν προκαλούν μακροπρόθεσμες συνέπειες. Παρ’ όλα αυτά, αν τα προβλήματα επιδεινώνονται ή παρουσιάζονται ταυτόχρονα νευρολογικά συμπτώματα, κρίνεται αναγκαίο να ζητηθεί ιατρική αξιολόγηση. Απαραίτητο για την υγεία αποτελεί η παρατήρηση και η έγκαιρη ανταπόκριση σε κάθε σήμα που δίνει το σώμα, όπως και η υιοθέτηση ισορροπημένου τρόπου ζωής.