Πώς το συνεχές άγχος σας επηρεάζει τη στάση του σώματος

Η συνεχής ένταση αποτελεί συχνό στοιχείο της σύγχρονης ζωής, ωστόσο λίγοι γνωρίζουν με ποιον τρόπο μπορεί να επηρεάσει τη στάση του σώματός μας. Παρόλο που το στρες και η μυϊκή ένταση θεωρούνται συνήθως ψυχολογικές προκλήσεις, οι επιπτώσεις τους είναι πολύ πιο εκτεταμένες. Είτε αφιερώνετε πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή είτε αντιμετωπίζετε δυσκολίες στον επαγγελματικό ή τον προσωπικό τομέα, το στρες δεν επηρεάζει μόνο την ψυχολογία αλλά και την τοποθέτηση του σώματος, τις κινήσεις και την ισορροπία των μυών. Το παρόν άρθρο εξετάζει πώς η διαρκής ένταση επηρεάζει συγκεκριμένα τη στάση – από τις νευρομυϊκές μεταβολές μέχρι τις χρόνιες διαταραχές, καθώς και τις ενέργειες που μπορείτε να ακολουθήσετε.

Τι σημαίνει συνεχής ένταση και πώς εμφανίζεται;

Η συνεχής ένταση χαρακτηρίζεται από τη διατήρηση του οργανισμού σε κατάσταση διαρκούς ετοιμότητας για ανταπόκριση στο στρες. Αυτό προκαλείται κυρίως από τις καθημερινές προκλήσεις, όπως επαγγελματικά ζητήματα, οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα σχέσεων ή θέματα υγείας. Οι ορμόνες του στρες, μεταξύ των οποίων η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, δρουν όχι μόνο σε οξείες στιγμές πίεσης, αλλά και συνεχόμενα, όταν το άγχος γίνεται χρόνια κατάσταση. Το αποτέλεσμα είναι η ακούσια μυϊκή σύσπαση, η μεταβολή της αναπνοής και μακροπρόθεσμα η αλλαγή της γενικής στάσης και τοποθέτησης του σώματος.

Με ποιον τρόπο το στρες επηρεάζει φυσιολογικά τη στάση σώματος;

Το στρες αλληλεπιδρά άμεσα με το κεντρικό νευρικό σύστημα και τον μυϊκό τόνο. Όταν εκτίθεται κανείς σε επίμονη ψυχολογική πίεση, ο εγκέφαλος προωθεί σήματα στους μυς για να προετοιμαστούν σε μια κατάσταση ετοιμότητας. Αυτή η διαδικασία ωθεί το σώμα να συσπειρώνεται, να σηκώνει τους ώμους, καθώς επίσης να τεντώνει τους μύες του αυχένα, της πλάτης και της μέσης. Μερικά από τα κύρια φυσιολογικά φαινόμενα που συμβάλλουν στην επιδείνωση της στάσης περιλαμβάνουν:

• Τάση στους ώμους. Η επίμονη ψυχολογική ένταση συχνά συνοδεύεται από μυϊκή σύσφιξη σε ώμους και αυχένα, με αποτέλεσμα την ανύψωση των ώμων και τη διαμόρφωση μιας «προστατευτικής» στάσης.
• Μεταβολές στη θέση του κεφαλιού και του αυχένα. Σε παρατεταμένη βάση, το κεφάλι τείνει να κλίνει προς τα εμπρός και ο αυχένας να παίρνει κλίση, γεγονός που επιβαρύνει τη σπονδυλική στήλη και τους μυς του αυχένα.
• Παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης. Η χρόνια μυϊκή ένταση μπορεί να οδηγεί σε μεταβολές στα φυσικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης, είτε σε υπερβολική κυρτότητα είτε σε αυξημένη λόρδωση, δημιουργώντας ενοχλήσεις σε μέση, θώρακα ή αυχένα.
• Αλλαγές στην αναπνοή. Όσοι βιώνουν ένταση συχνά αναπνέουν ρηχά, χρησιμοποιώντας το στήθος και όχι το διάφραγμα, κάτι που εντείνει τη μυϊκή τάση στην επάνω πλάτη και το στέρνο, προάγοντας τη στάση συσπείρωσης.

Ποια σημάδια δείχνουν πως η ένταση έχει ήδη επηρεάσει τη στάση;

Ορισμένες αλλαγές στη στάση αναπτύσσονται αργά, καθιστώντας την ανίχνευσή τους στην αρχή δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ξεκάθαρα σημάδια που αποκαλύπτουν ότι η ένταση και το στρες έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους:

• Επίμονος πόνος ή σφίξιμο στους ώμους και τον αυχένα.
• Συχνές ενοχλήσεις στην πλάτη ή τη μέση χωρίς εμφανή σωματική αιτία.
• Δυσκολία στη διατήρηση ευθείας στάσης στους ώμους και στο κεφάλι.
• Συνεχείς πονοκέφαλοι, συχνότερα μετά από παρατεταμένη εργασία στον υπολογιστή.
• Παρατήρηση ότι οι ώμοι έχουν την τάση να γέρνουν προς τα εμπρός και το κεφάλι παραμένει σε προεξέχουσα θέση (στάση «λαιμού χελώνας»).
• Συνεχές αίσθημα κόπωσης ή δυσκαμψίας ακόμη και με ξεκούραση χωρίς χρονικό περιορισμό.

Διαδεδομένες αντιλήψεις για το στρες και τη στάση σώματος

Συχνά πιστεύεται πως τα προβλήματα στη στάση οφείλονται μόνο στην ηλικία ή στην κακή θέση κατά το κάθισμα. Παρ’ όλα αυτά, πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι το άγχος, ειδικά όταν είναι διαρκές και συναισθηματικά φορτισμένο, επιδρά όχι μόνο στην ευεξία αλλά και στη δομή του μυοσκελετικού συστήματος. Ακόμη κι αν διατηρείτε έναν δραστήριο τρόπο ζωής, η απουσία διαχείρισης του στρες διατηρεί τον κίνδυνο για μυοσκελετικές διαταραχές στη στάση.

Ποιες μακροπρόθεσμες συνέπειες μπορεί να επιφέρει το χρόνιο στρες;

Όταν η συνεχής ένταση καθίσταται καθημερινότητα, το σώμα προσαρμόζεται στη νέα αυτή πραγματικότητα. Η χρόνια μυϊκή τάση και η αλλοιωμένη τοποθέτηση του σώματος μπορούν να προκαλέσουν τις ακόλουθες διαρκείς αλλαγές:

• Διαταραχές στην κυκλοφορία. Η συνεχιζόμενη μυϊκή σύσφιξη πιέζει τα αγγεία, εμποδίζοντας την ομαλή μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς.
• Παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης και προβλήματα στους μεσοσπονδύλιους δίσκους. Η επίμονη λανθασμένη στάση εντείνει την πίεση στους δίσκους και οδηγεί σε χρόνιες παθήσεις της πλάτης.
• Βλάβες στις αρθρώσεις. Μυϊκές ομάδες δέχονται υπερβολική καταπόνηση ενώ άλλες αδρανούν, οδηγώντας σε μεγέθυνση της ανισορροπίας και τραυματισμούς των αρθρώσεων με την πάροδο του χρόνου.
• Αυξημένη αίσθηση πόνου. Η μακροχρόνια ένταση ευαισθητοποιεί το νευρικό σύστημα, με αποτέλεσμα ακόμη και ελαφρά ερεθίσματα να προκαλούν εντονότερο αίσθημα πόνου – κατάσταση γνωστή ως κεντρικός πόνος.

Πώς μπορεί να αποκατασταθεί σωστή στάση σώματος;

Η βελτίωση της στάσης αποτελεί διαδικασία που συνδυάζει φυσική άσκηση, αλλαγή συνηθειών, διαχείριση συναισθημάτων και αποτελεσματικό έλεγχο του στρες. Παρουσιάζονται προτάσεις που συμβάλλουν στην ενδυνάμωση των μυών, στη σωστή επανατοποθέτηση του σώματος και στον περιορισμό της έντασης:

• Εντάξτε τακτική κίνηση στην καθημερινότητα. Ακόμα και λίγες διατάσεις ή ασκήσεις ενδυνάμωσης κάθε ημέρα βοηθούν στην αποφόρτιση των μυών.
• Εξοικειωθείτε με τεχνικές αυτοπαρατήρησης και αναπνοής. Η βαθιά αναπνοή προσφέρει χαλάρωση και μειώνει τη μυϊκή ένταση.
• Παρατηρείτε ενσυνείδητα τη στάση σας στο χώρο εργασίας και στο σπίτι. Κατά διαστήματα, σταματήστε, σηκωθείτε, ισιώστε το σώμα και εστιάστε στη θέση του.
• Επενδύστε στη φροντίδα της ψυχικής υγείας. Η ψυχολογική υποστήριξη, οι μέθοδοι χαλάρωσης και η κοινωνική αλληλεγγύη μειώνουν σημαντικά το χρόνιο στρες.
• Ζητήστε εξατομικευμένη καθοδήγηση από φυσικοθεραπευτή ή κλινικό γυμναστή. Οι επαγγελματίες αυτοί μπορούν να προτείνουν συγκεκριμένες ασκήσεις, να αξιολογήσουν τη στάση και να δώσουν λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες σας.

Πότε χρειάζεται να συμβουλευτείτε ειδικό;

Εάν για μεγάλο χρονικό διάστημα αισθάνεστε ενοχλήσεις σε πλάτη, αυχένα ή ώμους, παρατηρείτε ορατή χειροτέρευση στη στάση σας ή νιώθετε συνεχή ένταση που διαρκεί για εβδομάδες ή μήνες, συνιστάται να απευθυνθείτε σε γιατρό, φυσικοθεραπευτή ή νευρολόγο. Η έγκαιρη παρέμβαση ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο διαρκών βλαβών και η ορθή αντιμετώπιση μπορεί να προλάβει τη χρόνια εμφάνιση πόνου και προβλημάτων στάσης στο μέλλον.

Συμπέρασμα

Η συνεχής ένταση δεν αποτελεί μόνο ψυχολογική κατάσταση, αλλά και παράγοντα που επηρεάζει ουσιαστικά τη στάση του σώματος. Με την πάροδο του χρόνου, το στρες ευνοεί τη μυϊκή σύσφιξη, τις παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης, τον πόνο και τη χειροτέρευση της ποιότητας ζωής. Η κατανόηση αυτής της σχέσης και η εφαρμογή απλών προληπτικών μέτρων μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση σωστής στάσης και καλής ευεξίας, ακόμη και σε απαιτητικές περιόδους.