Γιατί δεν νιώθουμε πείνα μετά το τέλος της εργάσιμης ημέρας

Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι μετά από μια γεμάτη και πιεστική ημέρα στη δουλειά, δεν αισθάνονται πείνα ή ακόμα παραλείπουν το βραδινό γεύμα. Αυτό μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αφού θα περίμενε κανείς ότι έπειτα από έντονη δραστηριότητα η επιθυμία για φαγητό θα είναι ενισχυμένη. Ωστόσο, η έλλειψη όρεξης μετά το πέρας της εργασίας εξηγείται από φυσιολογικούς, ψυχολογικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες. Η κατανόηση των αιτιών αυτής της κατάστασης μπορεί να βοηθήσει στην υιοθέτηση υγιέστερων συνηθειών και στην πρόληψη πιθανών διαταραχών διατροφής.

Πώς το άγχος και ο ρυθμός εργασίας επηρεάζουν την όρεξη;

Ένας κύριος λόγος για τον οποίο δύσκολα αναπτύσσεται αίσθημα πείνας μετά την εργασία είναι το στρες και η συνεχόμενη ένταση. Στον εργασιακό χώρο, συνήθως υπάρχουν απαιτήσεις όπως η επίλυση προβλημάτων, η τήρηση προθεσμιών και οι επαφές με συνεργάτες ή πελάτες – καταστάσεις που πυροδοτούν βιολογικούς μηχανισμούς άγχους στον οργανισμό.

Ορμόνες άγχους: πώς αντιδρά το σώμα;

Σε συνθήκες στρες, το σώμα παράγει αυξημένες ποσότητες κορτιζόλης και αδρεναλίνης. Αυτές οι ορμόνες προετοιμάζουν τον οργανισμό για εγρήγορση ή δράση. Συγκεκριμένα, μειώνεται η δραστηριότητα του πεπτικού συστήματος και αποδυναμώνεται η αίσθηση πείνας, αφού η ενέργεια προορίζεται για αστραπιαίες αποφάσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της στιγμής. Η χρόνια ένταση μπορεί να διαταράξει την ισορροπία ορμονών που ρυθμίζουν το αίσθημα της πείνας και του κορεσμού, όπως η γκρελίνη και η λεπτίνη.

Αγνόηση των σημάτων του σώματος

Όταν η προσοχή είναι διαρκώς στραμμένη σε εργασιακά καθήκοντα και υπάρχει χαμηλός βαθμός συνειδητότητας των σωματικών αναγκών, τα μηνύματα που στέλνει το σώμα – όπως γουργούρισμα στο στομάχι ή μια ήπια αδυναμία – περνούν απαρατήρητα ή υποβαθμίζονται.

Η επίδραση των διατροφικών συνηθειών κατά τη διάρκεια της ημέρας στη βραδινή πείνα

Η έλλειψη πείνας το βράδυ δεν σχετίζεται μόνο με ψυχολογικούς παράγοντες, αλλά και με ό,τι καταναλώνεται μέσα στην ημέρα από πλευράς ποσότητας και σύνθεσης τροφής.

Ακανόνιστα διατροφικά προγράμματα

Όταν κάποιος είτε τρώει σπάνια κατά τη διάρκεια της ημέρας είτε, αντίθετα, καταναλώνει συνεχώς σνακ, η φυσική ορθή λειτουργία του αισθήματος πείνας και κορεσμού απορρυθμίζεται. Μερικές φορές, χωρίς πραγματική πείνα, καταναλώνονται τρόφιμα αυτόματα (όπως ένα γλυκό με τον καφέ στο γραφείο), γεγονός που εμποδίζει την εμφάνιση αυθεντικής βραδινής πείνας αφού ο οργανισμός τροφοδοτείται συνεχώς με ενέργεια.

Υψηλή πρόσληψη καφεΐνης και ζάχαρης

Η συχνή κατανάλωση καφέ ή άλλων διεγερτικών ροφημάτων κατά την εργάσιμη ημέρα μειώνει επίσης την όρεξη. Η καφεΐνη επιδρά στο νευρικό σύστημα και ενδέχεται να καταστέλλει προσωρινά το αίσθημα της πείνας. Τα γλυκά σνακ αυξάνουν βραχυπρόθεσμα τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και στη συνέχεια, όταν αυτά υποχωρούν, ενδέχεται να εμφανιστεί κόπωση χωρίς να επανέρχεται απαραίτητα η πείνα.

Φυσιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με το εργασιακό περιβάλλον

Το είδος της απασχόλησης – αν δηλαδή πρόκειται για καθιστική εργασία ή απαιτεί κίνηση – παίζει σημαντικό ρόλο στη βραδινή όρεξη.

Χαμηλή σωματική δραστηριότητα

Το γραφείο και οι δουλειές με μικρή κινητικότητα μειώνουν το συνολικό μεταβολισμό και κατακράτηση ενέργειας. Επομένως, το σώμα έχει μικρότερες ανάγκες σε θερμίδες και ως εκ τούτου η πείνα εμφανίζεται πιο αργά ή και ηπιότερη.

Παρατεταμένη ενασχόληση με οθόνες και ορμονική ισορροπία της όρεξης

Η πολύωρη εστίαση σε οθόνες υπολογιστών ή κινητών επηρεάζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς του οργανισμού. Η έκθεση σε τεχνητό φως επηρεάζει την παραγωγή της μελατονίνης και άλλων ρυθμιστών της όρεξης, έτσι το σώμα δυσκολεύεται να αντιληφθεί πότε ήρθε η ώρα για φαγητό.

Συναισθηματικοί και ψυχολογικοί παράγοντες

Η μελαγχολία, η κόπωση ή η συναισθηματική ένταση λόγω παρατεταμένης εργασίας μπορούν να περιορίσουν την όρεξη. Αυτή η αντίδραση ονομάζεται συναισθηματική αποσύνδεση, όταν η υπερβολική εξάντληση δεν επιτρέπει την πλήρη πρόσβαση στο αίσθημα της πείνας.

Επιπτώσεις της κόπωσης στις διατροφικές συνήθειες

Αν και σε κάποιες περιπτώσεις η κόπωση συνδέεται με υπερκατανάλωση φαγητού, η επίμονη εξάντληση μπορεί να οδηγήσει το νευρικό σύστημα να καταστείλει ακόμα και το αίσθημα της πείνας. Ορισμένοι προτιμούν να ξεκουραστούν ή να ξαπλώσουν, βάζοντας τη διατροφή σε δεύτερη μοίρα.

Συχνές εσφαλμένες αντιλήψεις για την πείνα μετά την εργασία

• Το βράδυ η πείνα είναι πάντα εντονότερη. Αυτό δεν ισχύει πάντοτε. Αν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας γίνεται συνεχές τσιμπολόγημα, το φυσικό αίσθημα πείνας το απόγευμα μειώνεται σημαντικά.
• Η πείνα προέρχεται μόνο από το στομάχι. Το αίσθημα της πείνας προκύπτει από ένα πολύπλοκο δίκτυο νευρικών ερεθισμάτων, ορμονών και συναισθηματικών παραγόντων.
• Πρέπει να φάμε μόλις επιστρέψουμε στο σπίτι. Δεν είναι απαραίτητο να πιέζουμε τον εαυτό μας να φάει χωρίς να υπάρχει πραγματική ανάγκη. Καλό είναι να περιμένουμε μέχρι να εμφανιστεί φυσικά η πείνα.

Πώς να διατηρείται η όρεξη σε υγιή επίπεδα με φυσικό τρόπο

• Καθιερωμένες και ισορροπημένες ώρες γευμάτων. Η σταθερότητα στο ωράριο πρωινού, μεσημεριανού και βραδινού, αποφεύγοντας τα διαρκή σνακ ανάμεσα στα βασικά γεύματα, βοηθά στη σωστή ρύθμιση της όρεξης.
• Μειωμένο επίπεδο άγχους. Οι σύντομες διακοπές στην εργασία, οι τεχνικές αναπνοής και ήπιας άσκησης (όπως διατάσεις) αποτελούν πρακτικές που συμβάλλουν στη μείωση του στρες.
• Επαρκής ενυδάτωση. Πολλές φορές η δίψα συγχέεται με την πείνα, γι’ αυτό είναι σημαντικό να καταναλώνεται νερό μέσα στην ημέρα.
• Αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Ακόμη και ένας σύντομος περίπατος διευκολύνει την όρεξη γιατί ενισχύει τη ροή του αίματος και τον μεταβολισμό.
• Παρακολούθηση της συναισθηματικής κατάστασης. Όταν η έλλειψη όρεξης επιμένει ή υπάρχει συνεχόμενη κόπωση, είναι σημαντικό να αξιολογείται η ψυχική υγεία ή να ζητείται η συμβουλή κάποιου ειδικού υγείας.

Πότε απαιτείται προσοχή;

Εάν η απουσία όρεξης το βράδυ είναι συχνό φαινόμενο το οποίο συνοδεύεται από απώλεια βάρους, μόνιμη αδυναμία ή άλλα προβλήματα όπως πόνοι στη κοιλιά ή διαταραχές πέψης, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση. Η παρατεταμένη απώλεια όρεξης μπορεί να υποδεικνύει ορμονικά ή θυρεοειδικά προβλήματα ή και δυσκολίες ψυχικής υγείας.

Συμπεράσματα

Η μειωμένη επιθυμία για φαγητό μετά το τέλος της εργάσιμης ημέρας είναι συχνή, χωρίς να αποτελεί απαραιτήτως λόγο ανησυχίας. Οφείλεται σε ένα σύνολο παραγόντων όπως το άγχος, ακανόνιστες διατροφικές συνήθειες, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και η συναισθηματική κόπωση. Η προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στην ακρόαση των σημάτων που στέλνει το σώμα, στη ρύθμιση των γευμάτων, στην προσπάθεια χαλάρωσης μετά τη δουλειά και στη διασφάλιση επαρκούς ξεκούρασης. Αν η απουσία πείνας παραμένει ή προκαλεί ανησυχία, καλό είναι να αναζητάται ιατρική συμβουλή.