Πώς συνδέεται η συχνή ναυτία με το άγχος στην εργασία;

Η ναυτία είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα που συνοδεύεται συχνά από την αίσθηση ότι επίκειται έμετος. Συνήθως αποδίδεται σε διαταραχές του πεπτικού συστήματος ή σε δυσανεξία σε τρόφιμα. Ωστόσο, όλο και συχνότερα παρατηρείται ότι η επαναλαμβανόμενη ναυτία δεν συνδέεται με οργανικές αιτίες και σχετίζεται άμεσα με ψυχολογικούς παράγοντες, κυρίως το άγχος που προκαλείται από το εργασιακό περιβάλλον. Σε αυτό το άρθρο εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η εργασία μπορεί να προκαλέσει ναυτία, πώς να διακρίνετε αν οφείλεται σε στρες και ποια βήματα μπορείτε να ακολουθήσετε για να μειώσετε την ενόχληση στην καθημερινότητά σας.

Πώς ανταποκρίνεται το σώμα στο στρες

Ρόλος της κορτιζόλης και άλλων ορμονών στρες

Όταν το άγχος γίνεται αισθητό, ειδικά στο χώρο της εργασίας, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την απελευθέρωση ορμονών στρες, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Αυτές οι ουσίες ενεργοποιούν τον μηχανισμό άμεσης αντίδρασης που εξελικτικά εξασφάλιζε την επιβίωση σε κινδύνους. Στη σύγχρονη καθημερινότητα, όμως, δεν κινητοποιείται από πραγματικό φυσικό κίνδυνο, αλλά από ψυχολογικές πιέσεις, ανάμεσά τους η υπερφόρτωση εργασίας, οι διαφωνίες με συναδέλφους ή προϊστάμενους και οι αυξημένες επαγγελματικές απαιτήσεις.

Επιπτώσεις του στρες στο πεπτικό σύστημα

Το άγχος επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Η απελευθέρωση των ορμονών του στρες επιβραδύνει ή σταματά προσωρινά τη δραστηριότητα του στομάχου, ώστε η ενέργεια να διοχετευθεί σε ζωτικά όργανα όπως η καρδιά και οι μύες. Οι γαστρικές εκκρίσεις περιορίζονται, η κίνηση του εντέρου μειώνεται και έτσι προκύπτουν ναυτία, κοιλιακοί σπασμοί ή πόνος στην κοιλιά. Εάν το στρες αποτελεί σταθερό παράγοντα, τα συμπτώματα αυτά μπορεί να καταστούν χρόνια.

Σημάδια ότι η ναυτία οφείλεται στο άγχος της εργασίας

Ενδεικτικές ενδείξεις

• Η ναυτία εμφανίζεται ή εντείνεται πριν από την έναρξη της εργασίας, πριν από σημαντικές συναντήσεις ή σε καταστάσεις σύγκρουσης.
• Τα συμπτώματα μειώνονται ή εξαφανίζονται κατά τις διακοπές ή τα Σαββατοκύριακα.
• Δεν υπάρχουν άλλα ευρήματα που να υποδηλώνουν οργανική πάθηση του πεπτικού ή άλλη νόσο (όπως πυρετός, εμετοί με αίμα, αίμα στα κόπρανα).
• Κατά τη διάρκεια διακοπών ή παρατεταμένης ξεκούρασης, η ναυτία ελαχιστοποιείται.

Επιπλέον συμπτώματα στρες

Εκτός από τη ναυτία, το αυξημένο άγχος μπορεί να εκδηλωθεί και με άλλες ενδείξεις:

• Μόνιμη ανησυχία, ένταση ή ευερεθιστότητα
• Δυσκολίες ύπνου, έντονα όνειρα
• Αυξημένος καρδιακός ρυθμός
• Πονοκέφαλοι ή αίσθημα ζάλης
• Άλλες ενοχλήσεις του πεπτικού, όπως φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διάρροια

Επιστημονικές ενδείξεις για τη σύνδεση της ναυτίας με το στρες

Σχετικές μελέτες υποστηρίζουν τη στενή αλληλεπίδραση μεταξύ ψυχολογικού στρες και συμπτωμάτων που σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα, γνωστή και ως άξονας εντέρου-εγκεφάλου. Έρευνες έχουν δείξει ότι το συνεχές εργασιακό στρες αυξάνει την εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων, όπως η ναυτία, που έχουν ψυχολογικό υπόβαθρο.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας, περίπου 30 έως 40% των ατόμων που παραπονούνται για χρόνια ναυτία ή αντίστοιχα προβλήματα στον πεπτικό σωλήνα δεν παρουσιάζουν οργανικά αίτια και διαγιγνώσκονται με λειτουργική διαταραχή, πολλές φορές λόγω ψυχολογικής έντασης στον εργασιακό χώρο. Η κατάσταση αυτή καλείται λειτουργική δυσπεψία και συχνά οφείλεται σε στρεσογόνους παράγοντες του επαγγελματικού περιβάλλοντος.

Διερεύνηση ναυτίας και στρες στην εργασία

Πότε χρειάζεται ανησυχία

Αν και το άγχος αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς παράγοντες που προκαλούν ναυτία, καλό είναι να αποκλειστούν σοβαρές παθολογικές καταστάσεις. Εάν παρουσιάζονται έντονοι πόνοι, αίμα σε εμέτους ή στα κόπρανα, ταχεία απώλεια βάρους ή πυρετός, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Μόνο μετά τον αποκλεισμό άλλων αιτιών, μπορεί το στρες να θεωρηθεί ως καθοριστικός παράγοντας.

Ο ρόλος του γιατρού

Ο ειδικός μπορεί να συστήσει αιματολογικές, ουρολογικές εξετάσεις, υπερηχογράφημα άνω κοιλίας ή άλλους ελέγχους, εφόσον κριθεί απαραίτητο. Εάν δεν διαπιστωθούν οργανικές αλλοιώσεις, συχνά προτείνεται η συμβουλευτική με ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή ως ενίσχυση για τη διαχείριση του στρες και των σχετικών συμπτωμάτων.

Πώς να μειώσετε τη ναυτία που σχετίζεται με το εργασιακό στρες

Χρήσιμες οδηγίες

• Εντοπίστε τους βασικούς παράγοντες πίεσης – σημειώστε σε ποιες περιστάσεις εμφανίζονται τα συμπτώματα.
• Οργανώστε το πρόγραμμά σας ώστε να συμπεριλαμβάνει επαρκείς διακοπές και χρόνο ανάπαυσης.
• Ενσωματώστε τη σωματική άσκηση στην καθημερινότητά σας, η οποία συμβάλλει να μειωθούν τα επίπεδα ορμονών του στρες.
• Δοκιμάστε τεχνικές ενσυνειδητότητας ή ασκήσεις αναπνοής.
• Φροντίστε τη διάρκεια και την ποιότητα του ύπνου σας.
• Συζητήστε με τον προϊστάμενο, συναδέλφους ή άτομα του περιβάλλοντός σας για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε και αναζητήστε υποστήριξη στον χώρο εργασίας.

Τι να κάνετε στην οξεία φάση

• Προσπαθήστε να ηρεμήσετε, παίρνοντας μερικές αργές, βαθειές αναπνοές.
• Αν είναι εφικτό, απομακρυνθείτε προσωρινά από το ερέθισμα που προκαλεί στρες ή βγείτε για έναν σύντομο περίπατο στη φύση.
• Αποφύγετε τα βαριά και λιπαρά γεύματα, καθώς δυσχεραίνουν τις λειτουργίες του πεπτικού όταν επικρατεί άγχος.
• Καταναλώστε λίγο νερό σταδιακά, σε μικρές ποσότητες.

Διαδεδομένες παρανοήσεις σχετικά με τη ναυτία και το στρες

• Υπάρχει η εσφαλμένη αντίληψη ότι η ναυτία είναι πάντα αποτέλεσμα οργανικής ή λοιμώδους πάθησης, όμως συχνά προκαλείται από ψυχολογικά αίτια, ιδιαίτερα όταν το στρες και το άγχος διαρκούν πολύ.
• Μια άλλη λανθασμένη πεποίθηση είναι ότι το στρες αφορά μόνο τη συναισθηματική κατάσταση, ενώ στην πραγματικότητα επηρεάζει συνολικά το σώμα και μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικά σωματικά συμπτώματα όπως η ναυτία, τα κοιλιακά άλγη ή ακόμη και εξασθένηση του ανοσοποιητικού.
• Ορισμένοι πιστεύουν ότι όταν η ναυτία σχετίζεται με το άγχος τα φάρμακα δεν έχουν ρόλο, ενώ στην πράξη σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προταθεί φαρμακευτική αγωγή για τον έλεγχο των συμπτωμάτων, αν και η κύρια λύση είναι η μείωση του στρες ή η συμπεριφορική θεραπεία.

Πότε να απευθυνθείτε σε ειδικό

Σε περίπτωση που η ναυτία επανεμφανίζεται συχνά στην εργασία, επηρεάζει τις καθημερινές σας δραστηριότητες και δεν αρκούν τα συνήθη μέτρα χαλάρωσης και ξεκούρασης, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε γιατρό. Είναι σημαντικό να διερευνηθούν τυχόν σοβαρότερες αιτίες και να αναζητηθούν αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης της επίδρασης του άγχους σε συνεργασία με ειδικό.

Συμπέρασμα

Η συχνή ναυτία στο εργασιακό περιβάλλον αποτελεί ένδειξη ότι το σώμα δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις ψυχολογικές πιέσεις. Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το μακροχρόνιο στρες δεν επηρεάζει μόνο την ψυχική υγεία, αλλά μπορεί να προκαλέσει και σωματικά προβλήματα όπως η ναυτία. Ο εντοπισμός των πηγών άγχους, η έγκαιρη αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας και η επιδίωξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής, είναι καθοριστικά βήματα για τη μείωση της ανησυχίας και τη βελτίωση της συνολικής υγείας.