Γιατί νιώθουμε συχνά την ανάγκη να τεντώσουμε τους μυς μας;

Έχετε συχνά την ανάγκη να διατείνετε τους μυς σας κατά τη διάρκεια της ημέρας ή αμέσως μετά το ξύπνημα; Ίσως να χασμουριέστε και ταυτόχρονα να τεντώνετε τα άκρα σας. Αυτές οι κινήσεις δεν είναι τυχαίες – το σώμα μας επιδιώκει φυσικά να ελαττώσει την ένταση, να βελτιώσει τη γενική αίσθηση ευεξίας και να διατηρήσει την κινητικότητά του. Στο παρακάτω άρθρο αναλύονται οι επιστημονικές εξηγήσεις για την ανάγκη διατάσεων, οι βασικές αιτίες που την προκαλούν και ο σωστός τρόπος να εκτελούνται οι διατάσεις, ώστε να εξασφαλίζεται καθημερινή ισορροπία και καλή φυσική κατάσταση.

Τι συμβαίνει όταν αισθανόμαστε την ανάγκη για διάταση μυών;

Το αίσθημα για διάταση εμφανίζεται συνήθως μετά από περιόδους ακινησίας ή όταν οι μύες έχουν καταπονηθεί μετά από έντονη δραστηριότητα. Σε φυσιολογικό επίπεδο, οι διατάσεις βοηθούν στην επαναφορά του μήκους των μυών, διευκολύνάνουν τη ροή του αίματος και απομακρύνουν συσσωρευμένα προϊόντα του μεταβολισμού, όπως το γαλακτικό οξύ. Διερευνητικές μελέτες επισημαίνουν ότι οι διατάσεις διεγείρουν μηχανοϋποδοχείς τόσο στους μύες όσο και στους τένοντες, οι οποίοι ενημερώνουν το κεντρικό νευρικό σύστημα για τις μεταβολές στη στάση του σώματος και συμβάλλουν στη χαλάρωση των μυών.

Σύνδεση σώματος και νου

Η ανάγκη για διάταση σχετίζεται στενά με τις καθημερινές δραστηριότητες, τα συναισθήματα και τα επίπεδα άγχους. Η ψυχική ένταση, η ανησυχία ή η παρατεταμένη καθιστική στάση προκαλούν αύξηση της μυϊκής σύσφιξης σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος, με τη διάταση να συμβάλλει στη μείωση αυτής της έντασης και στην επαναφορά της χαλάρωσης.

Κύριοι λόγοι που οδηγούν στη διάταση

• Παρατεταμένη ακινησία. Η πολύωρη εργασία στον υπολογιστή, η οδήγηση ή ακόμα και ο ύπνος μπορούν να περιορίσουν την αιμάτωση των μυών και των αρθρώσεων. Έτσι, είναι φυσικό να προκύπτει η ανάγκη για εκ νέου κινητοποίηση.
• Στρες και συναισθηματική φόρτιση. Τα ψυχικά φορτία αυξάνουν τη μυϊκή σύσφιξη, επομένως η διάταση λειτουργεί ανακουφιστικά.
• Επιδίωξη βελτίωσης της κινητικότητας. Κατά τη διάρκεια έντονης δραστηριότητας ή αθλητισμού, αλλά και κατά τις καθημερινές κινήσεις, οι μύες συρρικνώνονται και μικραίνουν σε μήκος, επομένως οι διατάσεις βοηθούν στην αποκατάσταση του φυσικού μήκους τους.
• Συνήθειες και έμφυτα αντανακλαστικά. Η διάταση αποτελεί φυσιολογικό αντανακλαστικό – πολλοί διατείνουν ακούσια το σώμα τους μόλις ξυπνήσουν, προετοιμάζοντας έτσι τον οργανισμό για τη νέα ημέρα.

Πλεονεκτήματα της τακτικής διάτασης

Οι διατάσεις δεν φέρνουν μόνο πρόσκαιρη ευχαρίστηση – μορφώνουν ένα σημαντικό όφελος για τον οργανισμό. Τακτικές ασκήσεις διάτασης βελτιώνουν την ευλυγισία, διευρύνουν το εύρος κίνησης των αρθρώσεων, μειώνουν τις πιθανότητες τραυματισμών και ενισχύουν την ανάρρωση μετά από σωματική ή συναισθηματική κόπωση. Ακόμη, μετά τη διάταση πολλοί αναφέρουν καλύτερη χαλάρωση, βελτιωμένο ύπνο και αυξημένη ενεργητικότητα.

Επιστημονικά δεδομένα για τις διατάσεις

• Ανάπτυξη καλύτερης κυκλοφορίας του αίματος. Οι διαταμένοι μύες αιματώνονται πιο αποτελεσματικά, παρέχοντας στις κυτταρικές δομές περισσότερο οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες.
• Επαναφορά της ελαστικότητας των μυών. Με την πάροδο του χρόνου ή λόγω καθιστικού τρόπου ζωής, παρατηρείται απώλεια στην ελαστικότητα των μυών, διαδικασία που επιβραδύνεται με τη συστηματική διάταση.
• Μείωση πιθανοτήτων πόνου και μυϊκών σπασμών. Η τακτική διάταση περιορίζει την εμφάνιση συχνών πόνων στη μέση, τον αυχένα, τους ώμους και τα πόδια.
• Βελτίωση της σωματικής αντίληψης. Οι διατάσεις ενισχύουν την ιδιοδεκτικότητα, δηλαδή την ικανότητα συνειδητοποίησης της θέσης και της κίνησης του σώματος.

Ποιες είναι οι συνέπειες της έλλειψης διατάσεων;

Η αμέλεια των διατάσεων μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα στάσης σώματος, μυϊκή δυσκαμψία, περιορισμένο εύρος κινήσεων καθώς και συχνότερες μικροκακώσεις. Μακροχρόνια, ενδέχεται να εμφανιστεί χρόνιος πόνος στην πλάτη ή τον αυχένα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάταση για όσους εργάζονται καθιστοί, οδηγούν πολλές ώρες ή χρησιμοποιούν υπολογιστή σε καθημερινή βάση.

Πότε η διάταση μπορεί να γίνει επιβλαβής;

Παρότι η διάταση ωφελεί σε πολλές περιπτώσεις, ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες αν εκτελείται λανθασμένα, απότομα ή βίαια. Πρέπει να αποφεύγεται η πρόκληση πόνου – η διάταση οφείλει να πραγματοποιείται με έλεγχο, διαρκώντας μερικά δευτερόλεπτα αντί για έντονη δύναμη. Ειδικά άτομα με τραυματισμούς ή προβλήματα υγείας χρειάζονται καθοδήγηση από ιατρό ή φυσικοθεραπευτή ώστε να προσαρμόσουν κατάλληλα τις ασκήσεις διάτασης.

Διαδεδομένες παρανοήσεις σχετικά με τις διατάσεις

• Η διάταση αφορά αποκλειστικά τους αθλητές. Στην πραγματικότητα, η διάταση ενδείκνυται για όλους, ανεξαρτήτως της σωματικής δραστηριότητας.
• Η διάταση εξαλείφει αμέσως τον μυϊκό πόνο. Αν και περιορίζει την ένταση, μετά από έντονη άσκηση δεν υποχωρεί πάντα άμεσα το αίσθημα μυϊκού πόνου (καθυστερημένος μυϊκός κάματος).
• Όσο πιο μεγάλη και έντονη η διάταση, τόσο το καλύτερο. Υπερβολικά παρατεταμένες ή έντονες διατάσεις μπορεί να προκαλέσουν μικροτραυματισμούς, οπότε είναι σημαντική η αποφυγή υπερβολικής δύναμης και πόνου.

Ο σωστός τρόπος διάτασης μυών

Για ένα αποδοτικό αποτέλεσμα, απαιτείται σωστή τεχνική και εξατομικευμένες ασκήσεις διάτασης. Ξεκινήστε πάντα με ένα ήπιο ζέσταμα – π.χ. μερικά λεπτά περπάτημα ή απλές κυκλικές κινήσεις, ώστε να αυξηθεί η θερμοκρασία των μυών και να μειωθεί ο κίνδυνος τραυματισμών. Κατά τη διάρκεια της διάτασης, δώστε προσοχή στα εξής:

• Αυξήστε σταδιακά τη διάταση, νιώθοντας μόνο ήπια τάση και όχι πόνο.
• Διατηρήστε τη θέση διάτασης για τουλάχιστον 15 έως 30 δευτερόλεπτα.
• Αποφύγετε τα «πηδηματάκια» ή τις απότομες κινήσεις.
• Επαναλάβετε κάθε διάταση 2 έως 3 φορές για κάθε μυϊκή ομάδα.

Διατάσεις το πρωί βοηθούν στην ενεργοποίηση του σώματος και την προετοιμασία της ημέρας, ενώ μετά τη δουλειά ή την άσκηση βοηθούν στη χαλάρωση και στην ανάκτηση των δυνάμεων.

Συμπεράσματα και προτάσεις

Η συχνή ανάγκη για διάταση των μυών είναι φυσιολογική αντίδραση που προάγει την κινητικότητα, μειώνει τις εντάσεις και βελτιώνει την ευεξία. Για να διατηρείτε καθημερινά ενέργεια και ευλυγισία, αφιερώστε λίγα λεπτά σε ασκήσεις διάτασης. Σε καμία περίπτωση μην προκαλείτε πόνο και συνδυάστε τις διατάσεις με άλλες φυσικές δραστηριότητες. Σε περίπτωση επίμονου πόνου, συμβουλευτείτε τον ιατρό ή τον φυσικοθεραπευτή σας. Η διατήρηση δυνατού και ευέλικτου σώματος αποτελεί βασικό παράγοντα για καλύτερη ποιότητα ζωής και λιγότερους τραυματισμούς.