Προβλήματα επιγονατίδας και μέθοδοι αντιμετώπισης

Οι τραυματισμοί της επιγονατίδας, από διαστρέμματα έως σοβαρά κατάγματα, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα. Στο παρόν κείμενο παρουσιάζεται πώς να αναγνωρίσετε τις συχνότερες βλάβες στην περιοχή του γόνατος και ποια βήματα να ακολουθήσετε σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων.

Κατάγματα επιγονατίδας

Τα κατάγματα στην επιγονατίδα συνήθως προκύπτουν έπειτα από πτώση με άμεσο χτύπημα στο γόνατο ή από έντονο τραύμα, όπως συμβαίνει σε ατυχήματα.

• Εμφάνιση αιματωμάτων ή πρηξίματος στο γόνατο
• Δυσκολία ή αδυναμία βάδισης
• Αδυναμία έκτασης ή διατήρησης του ποδιού σε έκταση κατά την ανύψωση

Όταν τα οστικά τμήματα δεν μετακινούνται, το γόνατο ακινητοποιείται με ειδικό νάρθηκα για να διευκολυνθεί η επούλωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιτρέπεται η μερική φόρτιση του σκέλους, ενώ σε άλλες απαιτείται πλήρης αποφυγή φόρτισης για 6 έως 8 εβδομάδες.

Σε δύσκολα κατάγματα, συχνά απαιτείται χειρουργική επέμβαση με χρήση βιδών, καρφιών ή συρμάτων ώστε να σταθεροποιηθούν τα μέρη του οστού. Ανεξάρτητα από τη μέθοδο θεραπείας, η αποκατάσταση μέσω φυσικοθεραπείας είναι ουσιαστική για την αντιμετώπιση της δυσκαμψίας, τη βελτίωση της κινητικότητας και την ενδυνάμωση του σκέλους.

Ρήξεις τενόντων στο γόνατο

Ο μυς και ο τένοντας που καλύπτουν το γόνατο (επιγονατιδικός και τετρακεφαλικός τένοντας) σταθεροποιούν την επιγονατίδα μεταξύ του μηριαίου και της άνω επιφάνειας της κνήμης. Σε περίπτωση ρήξης του τένοντα (πάνω ή κάτω από την επιγονατίδα), το πόδι δεν μπορεί να εκταθεί πλήρως.

Ελαφριές ρήξεις

Οι μικρές βλάβες στους τένοντες αντιμετωπίζονται με νάρθηκες και βακτηρίες, κρατώντας το πόδι σε έκταση για ένα διάστημα από 3 έως 6 εβδομάδες. Η φυσικοθεραπεία βοηθά στην ενδυνάμωση των μυών και στην αποκατάσταση της ευλυγισίας.

Σοβαρές ρήξεις

Σε εκτεταμένες ρήξεις γίνεται χειρουργική συρραφή. Η επούλωση του τένοντα διαρκεί συνήθως 6 έως 8 εβδομάδες μετά την επέμβαση, ενώ η πλήρης αποκατάσταση λειτουργικότητας ενδέχεται να απαιτήσει έναν χρόνο.

Τενοντίτιδα επιγονατίδας

Η τενοντίτιδα της επιγονατιδικής περιοχής, γνωστή και ως «γόνατο του άλτη», προκαλείται από χρόνια καταπόνηση του επιγονατιδικού τένοντα. Εμφανίζεται συχνά σε άτομα που ασκούνται έντονα, ιδίως σε δραστηριότητες όπως το άλμα, το μπάσκετ και το βόλεϊ.

Η θεραπεία ξεκινά με ανάπαυση, εφαρμογή πάγου και αναλγητικά χωρίς ιατρική συνταγή. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να εφαρμόσει θεραπείες όπως μασάζ με πάγο, υπερήχους και συγκεκριμένες ασκήσεις διάτασης και ενδυνάμωσης μυών ή να προτείνει τη χρήση ταινίας για τον επιγονατιδικό τένοντα με στόχο τη μείωση της καταπόνησης και του πόνου.

Εάν τα συντηρητικά μέτρα δεν φέρουν αποτέλεσμα, μπορεί να εξεταστεί η έγχυση φαρμάκου στον τένοντα, με την επισήμανση ότι τέτοιες ενέσεις ίσως αποδυναμώσουν τον τένοντα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, όταν ο πόνος επιμένει ή η βλάβη είναι σημαντική, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του προσβεβλημένου ιστού και την ενίσχυση του τένοντα.

Σύνδρομο πόνου επιγονατίδας

Ο όρος «σύνδρομο πόνου επιγονατίδας», περισσότερο γνωστός ως «γόνατο του δρομέα», περιγράφει συμπτώματα μπροστά στο γόνατο που συχνά σχετίζονται με υπερβολική καταπόνηση ή λανθασμένες κινήσεις. Συνήθως αφορά άτομα που αθλούνται, με αυξημένη συχνότητα σε γυναίκες και νεαρούς ενήλικες.

Τα συμπτώματα τείνουν να χειροτερεύουν κατά την ανάβαση σκάλας, το γονάτισμα, τα καθίσματα ή την παρατεταμένη καθιστή θέση με τα γόνατα λυγισμένα. Κατά την κίνηση ορισμένες φορές ακούγονται ήχοι τριβής ή τριξίματος.

• Υπερβολικά ή συχνά αυξανόμενα φορτία λόγω δραστηριοτήτων
• Λανθασμένη τεχνική κατά την άσκηση
• Ακατάλληλο υπόδημα
• Αλλαγή της επιφάνειας άσκησης

Ως αγωγή συνηθίζεται η μέθοδος RICE (ανάπαυση, πάγος, συμπίεση, ανύψωση), η χρήση φαρμάκων για τον πόνο και η φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ενδυνάμωση των μυών. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνονται ειδικοί επίδεσμοι ή ταινίες για τον περιορισμό του πόνου και τη σταθεροποίηση της επιγονατίδας.

Μόνο σε σπάνιες, πολύπλοκες περιπτώσεις εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση για απομάκρυνση κατεστραμμένου χόνδρου, χαλάρωση τενόντων ή διόρθωση της θέσης της επιγονατίδας.

Εξάρθρωση επιγονατίδας και διαταραχές κίνησης

Ορισμένα προβλήματα του γόνατος συνδέονται με παρεκκλίσεις στην πορεία της επιγονατίδας. Όταν η επιγονατίδα κινείται προς μία πλευρά, προκαλείται αυξημένη πίεση και τραυματισμός στους γύρω ιστούς. Παράγοντες όπως λανθασμένη ευθυγράμμιση ποδιού-γοφού ή αδυναμία των μηριαίων μυών συντελούν στη δημιουργία τέτοιων διαταραχών.

Βλάβες χόνδρου (χονδρομαλακία)

Λόγω συνεχών τριβών, ο χόνδρος πίσω από την επιγονατίδα ενδέχεται να μαλακώσει ή να γίνει τραχύς. Αυτό οδηγεί σε συνεχόμενο ή διαξιφιστικό πόνο μπροστά στο γόνατο ή κάτω από την επιγονατίδα, ο οποίος επιδεινώνεται ιδιαίτερα κατά την κάθοδο σκάλας.

Συνιστάται αποφυγή κινήσεων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, τακτική εφαρμογή πάγου και χρήση ήπιων αναλγητικών. Επίσης, βοηθά η κατάλληλη αθλητική υπόδηση και η εκτέλεση διάρκεια και ενδυνάμωσης όπως ορίζει ο φυσικοθεραπευτής. Αν η κατάσταση παραμένει, μπορεί να κριθεί απαραίτητη χειρουργική επέμβαση για τη διόρθωση ή αφαίρεση της αλλοιωμένης μοίρας του χόνδρου.

Φλεγμονή πρόσθιας επιγονατιδικής θύρας

Η θύρα μπροστά από την επιγονατίδα, ένα μικρό υμενώδες σακουλάκι γεμάτο υγρό, ενδέχεται να παρουσιάσει φλεγμονή και συσσώρευση επιπλέον υγρού, προκαλώντας διόγκωση και αίσθηση πίεσης. Μετά από ήπιους τραυματισμούς, η φλεγμονή συνήθως υποχωρεί με φροντίδα στο σπίτι:

• Αποφυγή δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο
• Εφαρμογή πάγου στην περιοχή μερικές φορές ημερησίως
• Τοποθέτηση του γόνατος σε ανυψωμένη θέση
• Χρήση μη συνταγογραφούμενων αναλγητικών

Εάν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται, ο γιατρός μπορεί να απομακρύνει το υγρό μέσω βελόνας ή να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση της φλεγμονής. Στην περίπτωση λοίμωξης απαιτούνται αντιβιοτικά, ενώ ενίοτε είναι απαραίτητη η χειρουργική αφαίρεση του υγρού ή της ίδιας της θύρας.

Πρόληψη τραυματισμών στα γόνατα

• Επιλέξτε ανάλογα υποδήματα για κάθε δραστηριότητα
• Κάντε πάντα προθέρμανση πριν την άσκηση
• Δώστε έμφαση στην ενδυνάμωση και στις διατάσεις των μυών μηρού και γάμπας
• Αυξάνετε το επίπεδο άσκησης σταδιακά ώστε το σώμα να προσαρμόζεται
• Αποφύγετε δραστηριότητες ή κινήσεις εάν παρουσιαστεί πόνος
• Διατηρείτε βάρος φιλικό προς την υγεία, ώστε να αποσυμφορείτε το φορτίο στα γόνατα

Αν και η πλήρης αποφυγή τραυματισμών στα γόνατα δεν είναι πάντοτε εφικτή, ακολουθώντας τις παραπάνω συμβουλές προστατεύετε την υγεία των γονάτων και περιορίζετε τον κίνδυνο σοβαρότερων παθήσεων μελλοντικά.