Εξάψεις: Αιτίες, Αντιμετώπιση και Πρόληψη

Η διάρκεια των εξάψεων ποικίλλει από άτομο σε άτομο.

Διάρκεια των εξάψεων

Τυπικά, οι εξάψεις διαρκούν μεταξύ ενός και πέντε λεπτών, αν και σε σπάνιες περιπτώσεις μπορούν να συνεχιστούν για μία ώρα. Αυτά τα συμπτώματα σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και συνήθως εμφανίζονται για περίπου τέσσερα χρόνια. Ορισμένοι τα βιώνουν μόνο στη φάση της περιεμμηνόπαυσης, ενώ σε άλλους οι εξάψεις επιμένουν και μετά το τέλος της εμμήνου ρύσεως. Σε μικρότερο αριθμό γυναικών, τα συμπτώματα αυτά διαρκούν δια βίου, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η συχνότητα και η έντασή τους μειώνονται με τον χρόνο.

Τρόποι ανακούφισης των εξάψεων

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εξάψεις υποχωρούν προοδευτικά χωρίς να απαιτείται ειδική θεραπευτική παρέμβαση. Ωστόσο, επειδή μπορούν να δυσχεράνουν σημαντικά την καθημερινότητα, υπάρχουν κάποιες πρακτικές και συνήθειες που βοηθούν στον περιορισμό τους:

• Αποφύγετε το κάπνισμα και τα προϊόντα καπνού, καθώς ενδέχεται να αυξήσουν τις εξάψεις.
• Εντάξτε τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας. Άτομα που ασκούνται συστηματικά τείνουν να εμφανίζουν εξάψεις λιγότερο συχνά, ειδικά αν η άσκηση πραγματοποιείται σε δροσερό περιβάλλον αν υπάρχει έντονη αίσθηση ζέστης.
• Φροντίστε να διατηρείτε φυσιολογικό σωματικό βάρος, καθώς η παχυσαρκία μπορεί να εντείνει τα δυσάρεστα συμπτώματα.
• Περιορίστε την κατανάλωση πικάντικων τροφών, καφέ και αλκοόλ, αφού λειτουργούν ως παράγοντες πρόκλησης εξάψεων.
• Επιλέξτε ρούχα που φοριούνται σε στρώσεις και παραμείνετε σε δροσερούς χώρους. Ο αερισμός με ανοιχτά παράθυρα, η χρήση ανεμιστήρα ή κλιματιστικού, καθώς και το να πίνετε κρύα ροφήματα, μπορούν να συμβάλουν στην ανακούφιση.

Αυτοδιαχειριζόμενες μέθοδοι και φυσικές λύσεις

Συμπληρωματικά, οι εξάψεις μπορούν να περιοριστούν με τεχνικές αυτορρύθμισης σώματος και νου, μεταξύ των οποίων:

• Διαλογισμός ενσυνειδητότητας
• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία
• Βελονισμός
• Ήρεμη και βαθιά αναπνοή
• Αξιοποίηση οπτικών απεικονίσεων (imagery)
• Υπνοθεραπεία

Ορισμένα συμπληρώματα ή βότανα φαίνεται να βοηθούν στη μείωση της έντασης των εξάψεων, ωστόσο πριν τη χρήση αυτών συνιστάται συνεννόηση με γιατρό, λόγω πιθανών παρενεργειών ή αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα. Ενδεικτικά αναφέρονται:

• Φυτικά οιστρογόνα ή προϊόντα σόγιας (συνήθως προτιμώνται μέσω της διατροφής και όχι ως συμπλήρωμα)
• Μαύρη κώνειο (black cohosh)
• Λάδι νυχτολούλουδου
• Ginseng
• Dong quai
• Άγριος γιαμ (wild yam)
• Βιταμίνη Ε

Θεραπευτικές επιλογές

Αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και οι φυσικές επιλογές δεν αποδίδουν, υπάρχουν φαρμακευτικές λύσεις που μπορούν να συζητηθούν με τον γιατρό. Για την αντιμετώπιση των εξάψεων συχνά προτείνονται οιστρογόνα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνδυάζονται με προγεστερόνη. Αυτή η θεραπεία συμβάλλει τόσο στην μείωση των εξάψεων όσο και στην αντιμετώπιση άλλων συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, όπως η ξηρότητα του κόλπου και οι εναλλαγές στη διάθεση.

Η ορμονική θεραπεία δεν ενδείκνυται εάν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για καρκίνο μαστού ή μήτρας, εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, αυξημένη προδιάθεση για θρομβώσεις ή ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου. Στις γυναίκες που έχει αφαιρεθεί η μήτρα, χορηγούνται κυρίως οιστρογόνα. Εφόσον η μήτρα παραμένει, απαιτείται παράλληλη χορήγηση προγεστερόνης ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα καρκίνου. Ο γιατρός καθορίζει τη δοσολογία και τη διάρκεια της θεραπείας σύμφωνα με τις ανάγκες και το ιστορικό υγείας κάθε γυναίκας ώστε το όφελος να είναι μέγιστο και ασφαλές.

Σε περιπτώσεις όπου η προγεστερόνη προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες που δεν είναι υποφερτές, υπάρχει δυνατότητα επιλογής συνδυασμών άλλων φαρμάκων, όπως η συνδυασμένη χορήγηση οιστρογόνων με βασεντοξιφένη.

Εναλλακτικές φαρμακευτικές λύσεις

Μη ορμονικά φάρμακα συνιστώνται επίσης για ορισμένες γυναίκες, καθώς μπορούν να βοηθήσουν με τις εξάψεις. Σε αυτά συγκαταλέγονται:

• Φάρμακα που επηρεάζουν τις νευροχημικές ουσίες του εγκεφάλου και συνδέονται με τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος (φεζολινετάνη)
• Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), όπως η σιταλοπράμη, η δεσβενλαφαξίνη, η εσιταλοπράμη, η φλουοξετίνη, η παροξετίνη και η βενλαφαξίνη
• Αντιυπερτασικά που μειώνουν την αρτηριακή πίεση (κλονιδίνη)
• Αντιεπιληπτικά όπως η γκαμπαπεντίνη και η πρεγκαμπαλίνη
• Φάρμακα για τη θεραπεία της υπερδραστήριας ουροδόχου κύστης (οξυβουτυνίνη)

Πρόληψη και διαχείριση των εξάψεων

Αν και οι εξάψεις δύσκολα αποφεύγονται τελείως κατά την εμμηνόπαυση, η αποφυγή παραγόντων που τις πυροδοτούν μπορεί να βοηθήσει στην ελάττωση της συχνότητας. Συνήθεις ερεθιστικοί παράγοντες περιλαμβάνουν:

• Στρεσογόνες καταστάσεις
• Κατανάλωση καφεΐνης
• Αλκοόλ
• Πικάντικα φαγητά
• Στενά ρούχα
• Υψηλή θερμοκρασία
• Κάπνισμα

Πότε ξεκινούν οι εξάψεις;

Επειδή κάθε οργανισμός λειτουργεί διαφορετικά, δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία έναρξης των εξάψεων. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, κάνουν την εμφάνισή τους στην περιεμμηνόπαυση, που συνήθως εκδηλώνεται κοντά στα τέλη της τέταρτης ή στην αρχή της πέμπτης δεκαετίας της ζωής.

Διατροφή που συμβάλλει στην καλύτερη υγεία κατά την εμμηνόπαυση

Ορισμένες τροφές που περιλαμβάνουν φυτικά οιστρογόνα μπορούν να συντελέσουν στη μείωση της έντασης των εξάψεων. Έχει καταγραφεί ότι γυναίκες από πολιτισμούς με κυρίως φυτοφαγική διατροφή εμφανίζουν συχνότερα λιγότερες εξάψεις. Ωφέλιμα τρόφιμα θεωρούνται:

• Σόγια, τόφου, τέμπε
• Βρόμη και άλλα δημητριακά ολικής άλεσης
• Ρεβίθια, φακές
• Λιναρόσπορος
• Κόκκινο τριφύλλι
• Λαχανικά και φρούτα

Συχνότητα εξάψεων στη διάρκεια του 24ώρου

Η εμπειρία των εξάψεων διαφέρει σε κάθε γυναίκα, αλλά κατά μέσο όρο αναφέρονται τέσσερα έως πέντε επεισόδια ανά ημέρα.