Γιατί πρήζονται τα πόδια και πώς αυτό επηρεάζει την υγεία

Το πρήξιμο των κάτω άκρων παρατηρείται συχνά όταν συγκεντρώνεται υγρό στους ιστούς της περιοχής. Η ιατρική ορολογία που χρησιμοποιείται για αυτή την κατάστασή είναι περιφερικό οίδημα. Χαρακτηριστικό του, όταν παραμένει εσοχή μετά από πίεση με τα δάχτυλα, είναι το λεγόμενο πιεστικό οίδημα. Δεν πρέπει κάθε πρήξιμο στα πόδια να αποδίδεται αυτόματα σε περιφερικό οίδημα. Απαιτείται προσεκτική κλινική αξιολόγηση και κατάλληλες διαγνωστικές εξετάσεις. Οίδημα και στα δύο πόδια συνήθως εμφανίζεται σε συστηματικές παθήσεις, ενώ το μονόπλευρο σχετίζεται συχνότερα με τοπικά αίτια, όπως τραυματισμούς, φλεβικά ή λεμφικά προβλήματα. Μονόπλευρο πρήξιμο στα πόδια είναι τις περισσότερες φορές αποτέλεσμα εντοπισμένων μεταβολών, για παράδειγμα θρόμβωση των εν τω βάθει φλεβών ή κυτταρίτιδα. Ωστόσο, οίδημα που οφείλεται σε συστηματικά αίτια ενδέχεται να εκδηλώνεται κυρίως στη μία πλευρά, παρόλο που είναι διπλής προέλευσης.

Αιτίες πρηξίματος των κάτω άκρων

Υπάρχει πληθώρα παραγόντων που προκαλούν πρήξιμο στα πόδια, τα πέλματα και τους αστραγάλους. Σε πολλές περιπτώσεις, σχετίζονται με συνήθειες του τρόπου ζωής όπως:

Περισσευμένο σωματικό βάρος

Η παχυσαρκία επηρεάζει τη φυσιολογική κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε κατακράτηση υγρών στα πέλματα, τα πόδια και τους αστραγάλους.

Παρατεταμένη ορθοστασία ή ακινησία

Όταν οι μύες μένουν αδρανείς, περιορίζεται η ικανότητα προώθησης των υγρών προς την καρδιά. Έτσι, η συσσώρευση νερού και αίματος στην περιοχή ευνοεί την εμφάνιση οιδήματος.

Άλλα πιθανά αίτια

Φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές

Αλλαγές στα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης δύνανται να περιορίσουν τη ροή αίματος προς τα κάτω άκρα, προκαλώντας πρήξιμο. Τα φαινόμενα αυτά είναι συχνά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή στον έμμηνο κύκλο.

Θρόμβος σε αγγείο του ποδιού

Ο θρόμβος πρόκειται για συμπαγή μάζα αίματος και όταν δημιουργείται σε φλέβα των κάτω άκρων, ενδέχεται να εμποδίζει τη φυσιολογική ροή, οδηγώντας σε πρήξιμο και αίσθηση δυσφορίας.

Τραυματισμός ή λοίμωξη

Τυχόν τραυματισμός ή μόλυνση στην περιοχή του πέλματος, του ποδιού ή του αστραγάλου ενεργοποιεί τοπικά την αιμάτωση, που προκαλεί ανάπτυξη οιδήματος.

Περικαρδίτιδα

Στη χρόνια φλεγμονή της περικαρδιακής μεμβράνης — το περίβλημα της καρδιάς — συχνά εμφανίζονται αναπνευστικές δυσκολίες και σημαντικό, επίμονο πρήξιμο στα πόδια και τους αστραγάλους.

Λεμφοίδημα

Το λεμφοίδημα, γνωστό και ως σύνδρομο λεμφικής απόφραξης, προκύπτει όταν διαταράσσεται η ροή του λεμφικού υγρού. Το λεμφικό σύστημα, που περιλαμβάνει λεμφαδένες και αγγεία, διακινεί υγρά σε όλο το σώμα. Όταν μπλοκάρεται, προκαλεί συσσώρευση υγρών και οίδημα στα άκρα.

Προεκλαμψία

Πρόκειται για πάθηση της εγκυμοσύνης που χαρακτηρίζεται από αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η υψηλή πίεση μπορεί να περιορίσει τη σωστή αιματική αγγείωση προκαλώντας πρήξιμο στα πόδια, τα χέρια και το πρόσωπο.

Κίρρωση ήπατος

Σοβαρή ίνωση του ήπατος συχνά λόγω χρήσης αλκοόλ ή λοίμωξης από ηπατίτιδα Β ή C. Σε αυτή την περίπτωση αναπτύσσεται υψηλή πίεση σε φλέβες και περιορισμένη κυκλοφορία στα κάτω άκρα.

Διαγνωστική προσέγγιση πρηξίματος των κάτω άκρων

Ο ιατρός σας μπορεί να συστήσει διάφορες εξετάσεις με στόχο τον εντοπισμό της αιτίας του πρηξίματος:

• Εξετάσεις αίματος για καταγραφή γενικών δεικτών, έλεγχο νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας καθώς και ηλεκτρολυτών
• Ακτινογραφία, για αξιολόγηση οστών και μαλακών μορίων
• Υπέρηχος, για έλεγχο πνευμόνων, αγγείων και ιστών
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα, για εκτίμηση της καρδιακής λειτουργίας
• Ενδεχομένως σύσταση αντιμετώπισης στο σπίτι, εφόσον το οίδημα συνδέεται με καθημερινή συνήθεια ή ελαφρύ τραυματισμό. Αν το πρήξιμο οφείλεται σε υποκείμενη πάθηση, δίνεται προτεραιότητα στη διαχείριση της συγκεκριμένης κατάστασης.

Αντιμετώπιση πρηξίματος των κάτω άκρων

Διατίθενται διάφορα μέτρα που μπορεί να εφαρμόσει κάποιος στο σπίτι για αντιμετώπιση συχνού πρηξίματος σε πόδια, πέλματα και αστραγάλους:

• Ανυψώστε τα πόδια όταν ξαπλώνετε, τοποθετώντας τα πάνω από το επίπεδο της καρδιάς. Ένα μαξιλάρι μπορεί να προσφέρει περισσότερη άνεση.
• Υιοθετήστε υγιεινές συνήθειες και διατηρήστε τα πόδια σε κίνηση και δραστηριότητα.
• Περιορίστε το αλάτι στη διατροφή ώστε να αποφευχθεί η κατακράτηση υγρών στα άκρα.
• Αποφύγετε τα στενά ελαστικά ρούχα στους μηρούς.
• Διατηρείτε υγιές σωματικό βάρος.
• Φοράτε καλσόν συμπίεσης.
• Κάνετε διαλείμματα κίνησης ανά ώρα, ειδικά σε περιπτώσεις παρατεταμένης καθιστικής ή όρθιας στάσης.

Πότε απαιτείται ιατρική εκτίμηση

Το πρήξιμο στα κάτω άκρα μπορεί να αποτελεί δείκτη ευρείας γκάμας παθήσεων, ήπιων ή σοβαρών. Ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να είναι επικίνδυνες και να απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

• Αιφνίδιο, ανεξήγητο πρήξιμο των ποδιών έπειτα από κάκωση
• Επώδυνο οιδηματώδες, ψυχρό, χλωμό σημείο σε ένα πόδι, με εμφάνιση φυσαλίδων ή ερυθρότητας
• Επιδεινούμενη διόγκωση, ειδικά σε ασθενείς με καρδιακά ή νεφρικά νοσήματα
• Συνύπαρξη οιδήματος στα πόδια με φούσκωμα στην κοιλιακή χώρα, ειδικά αν υπάρχει ηπατική νόσος, ή οίδημα συνοδευόμενο από πυρετό
• Απότομη ή έντονη διόγκωση κατά την εγκυμοσύνη (πιθανή προεκλαμψία)
• Οίδημα μετά από χειρουργείο που δεν υποχωρεί με απλές μεθόδους στο σπίτι

Πρόληψη πρηξίματος των κάτω άκρων

Δεν είναι πάντα εφικτή η αποφυγή οιδήματος σε πέλματα, πόδια και αστραγάλους. Ορισμένες ωφέλιμες πρακτικές περιλαμβάνουν:

• Τακτική άσκηση για διατήρηση της κυκλοφορίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει για ενήλικες 18–64 ετών τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης δραστηριότητας ανά εβδομάδα.
• Αποφύγετε τη μακρόχρονη ακινησία σε καθιστή ή όρθια θέση. Φροντίστε να σηκώνεστε ή να κινείστε ανά τακτά διαστήματα.
• Περιορίστε την κατανάλωση αλατιού. Συνίσταται οι ενήλικες να μην υπερβαίνουν τα 2.300 χιλιοστόγραμμα αλατιού ημερησίως.