Κίτρινη γλώσσα: αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία

Ο κίτρινος αποχρωματισμός της γλώσσας συνήθως εμφανίζεται λόγω της συσσώρευσης νεκρών κυττάρων του δέρματος στις μικρές προεξοχές της επιφάνειάς της, γνωστές ως θηλές. Μια στοματική λοίμωξη από ζυμομύκητες, που συχνά συνδέεται με την κίτρινη γλώσσα, προκαλείται όταν υπάρχει υπερβολικός πολλαπλασιασμός μυκήτων Candida επάνω στη γλώσσα. Αυτή η συγκέντρωση μπορεί να δώσει στη γλώσσα κίτρινη ή πορτοκαλί απόχρωση. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να παρατηρηθεί σε άτομα οποιασδήποτε ηλικίας. Περιστασιακά, η κίτρινη χροιά της γλώσσας αποτελεί σύμπτωμα σοβαρότερης κατάστασης που απαιτεί ιατρικό έλεγχο, κυρίως όταν σχετίζεται με ίκτερο. Ιδιαίτερα συχνά εμφανίζεται σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή με κορτικοστεροειδή ή παρουσιάζουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Αιτίες κίτρινης γλώσσας

Προϊόντα στοματικής υγιεινής με οξειδωτικές ενώσεις

Ορισμένα προϊόντα για τη φροντίδα της στοματικής κοιλότητας, όπως τα στοματικά διαλύματα και οι οδοντόκρεμες, περιλαμβάνουν χημικές ενώσεις ή σωματίδια που ενδέχεται να προκαλέσουν ξηρότητα στο στόμα, αλλοίωση της επιφάνειας της γλώσσας ή αποχρωματισμό των κυττάρων της. Συχνά, ουσίες που συνδέονται με την εμφάνιση κίτρινου τόνου στη γλώσσα είναι οι εξής:

• Υπεροξείδια
• Βασιλικός πολτός
• Μινθόλη
• Αλκοόλη
• Θυμόλη
• Ευκάλυπτος

Ξηροστομία ή αναπνοή από το στόμα

Ξηροστομία είναι η κατάσταση όπου η παραγωγή σιέλου είναι ανεπαρκής. Το σάλιο συμβάλλει στη μείωση των βακτηρίων στη στοματική κοιλότητα, επομένως η ελαττωμένη παραγωγή του οδηγεί σε αυξημένο πληθυσμό βακτηρίων. Η αφυδάτωση περιορίζει περαιτέρω την παραγωγή σιέλου, επιτρέποντας σε βακτήρια και υπολείμματα τροφών να παραμένουν περισσότερο στην επιφάνεια της γλώσσας, αυξάνοντας την πιθανότητα δυσχρωμίας.

Κακή στοματική υγιεινή

Η τακτική και σωστή φροντίδα των δοντιών και της γλώσσας συμβάλλει στη μείωση της βακτηριακής ανάπτυξης και στην πρόληψη κιτρινίσματος της γλώσσας. Η ανεπαρκής υγιεινή διευκολύνει τη συγκέντρωση νεκρών κυττάρων και βακτηρίων, οδηγώντας σε αποχρωματισμό. Λεκές μπορούν να προκαλέσουν επίσης τρόφιμα, καπνός και άλλες ουσίες. Αν και η κακοσμία στόματος δεν είναι άμεση αιτία, συχνά σχετίζεται με την ανάπτυξη βακτηρίων λόγω κακής υγιεινής. Η βελτίωση της στοματικής φροντίδας και η διαχείριση σχετικών προβλημάτων υγείας μπορεί να βοηθήσει και στις δύο καταστάσεις.

Μαύρη τριχωτή γλώσσα

Η λεγόμενη μαύρη τριχωτή γλώσσα αποτελεί μία συνήθη, αβλαβή κατάσταση κατά την οποία βακτήρια ή μύκητες προκαλούν διόγκωση και επιμήκυνση των θηλών της γλώσσας, δίνοντας μια «τριχωτή» εμφάνιση. Αν και η γλώσσα εμφανίζεται συχνά μαύρη, μπορεί επίσης να αποκτήσει αποχρώσεις του κίτρινου, του γαλάζιου ή του πράσινου. Αυτό οφείλεται στην αύξηση του μεγέθους των θηλών στο πίσω μέρος και στα πλάγια της γλώσσας.

Στοματικά διαλύματα με οξειδωτικές ουσίες

• Η χρήση στοματικών διαλυμάτων με υπεροξείδιο, βασιλικό πολτό ή μινθόλη δύναται να μεταβάλει τον χρωματισμό της γλώσσας.
• Τροφές με χρωστικές ή προσκολλητικές ιδιότητες.
• Πολλά τρόφιμα περιέχουν χρώματα ή χρωστικές ουσίες που μπορούν να δώσουν κίτρινη απόχρωση ή να κολλήσουν στη γλώσσα, οδηγώντας σε αλλαγή του χρώματος της επιφάνειάς της.

Ορισμένα φάρμακα και ουσίες

Πολλές φαρμακευτικές αγωγές και ουσίες περιέχουν χρωστικές ή μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγή χρωστικών ή και να εξασθενήσουν το ανοσοποιητικό. Συχνά, παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση κίτρινης γλώσσας είναι οι παρακάτω:

• Σακχαρώδης διαβήτης και αγωγές για τον έλεγχό του
• Αντιπηκτικά φάρμακα
• Αντιβιοτικά
• Λανσοπραζόλη
• Χλωρεξιδίνη (συστατικό ορισμένων απολυμαντικών στοματικών διαλυμάτων)
• Άλατα σιδήρου
• Μινοκυκλίνη
• Υποσαλικυλικό βισμούθιο
• Χημειοθεραπευτικά φάρμακα και ακτινοθεραπεία
• Αντιψυχωτικά σκευάσματα
• Ορισμένες παράνομες ουσίες όπως η κοκαΐνη μπορούν επίσης να μεταβάλουν τον χρωματισμό της γλώσσας

Στοματική καντιντίαση

Η υπερανάπτυξη μικροοργανισμών του γένους Candida προκαλεί αρχικά την εμφάνιση λευκών κηλίδων, που με την πάροδο του χρόνου μπορεί να λάβουν κίτρινο τόνο.

Γεωγραφική γλώσσα

Η γεωγραφική γλώσσα είναι μια καλοήθης διαταραχή που δημιουργεί ερυθρές ή λευκές κηλίδες κατά μήκος της άνω επιφάνειας ή των πλευρών της γλώσσας, αναδεικνυόμενες συχνά από κίτρινα περιγράμματα. Παρουσιάζεται όταν υπάρχει έλλειψη θηλών στη γλώσσα. Αν και κυριαρχούν τα κόκκινα σημεία, ενδέχεται και να κιτρινίσουν και γενικά μπορεί να προκαλέσουν πόνο. Η αιτιολογία τους παραμένει αδιευκρίνιστη, όμως συνήθως αφορά παιδιά ηλικίας από τέσσερα έως πέντε ετών. Οι αλλοιώσεις εμφανίζονται σε θέσεις χωρίς επιθηλιακά κύτταρα και κάποιες φορές συνοδεύονται από αίσθημα δυσφορίας.

Ηπατικά νοσήματα

Η εμφάνιση κίτρινου χρώματος στη γλώσσα μπορεί να αποτελεί ένδειξη προβλημάτων με το ήπαρ, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με ίκτερο. Ο ίκτερος είναι αποτέλεσμα συσσώρευσης χολερυθρίνης λόγω διάσπασης των ερυθρών αιμοσφαιρίων και εκδηλώνεται με κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών ή και των δύο. Παρότι οι αιτίες της κίτρινης γλώσσας διαφέρουν, η παρουσία ίκτερου απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση, καθώς μπορεί να υποδηλώνει σοβαρές διαταραχές, όπως ηπατική ανεπάρκεια.

Έκζεμα και αυτοάνοσα νοσήματα

Ορισμένα αυτοάνοσα ή φλεγμονώδη νοσήματα, μεταξύ των οποίων και το έκζεμα, αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προκαλώντας υπερανάπτυξη βακτηρίων στη γλώσσα που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν αβλαβή.

Γαστρεντερικές παθήσεις και λοιμώξεις

Νοσήματα που ερεθίζουν το γαστρικό βλεννογόνο συχνά συνδέονται με την παρουσία κίτρινης επίστρωσης στη γλώσσα. Έρευνες καταδεικνύουν ότι η παχιά, κίτρινη γλώσσα σχετίζεται με μακροχρόνια γαστρίτιδα ή μόλυνση του βλεννογόνου του στομάχου, ειδικά όταν αυτή οφείλεται στον μικροοργανισμό Helicobacter pylori.

Διάγνωση κίτρινης γλώσσας

Η αποσαφήνιση της αιτίας απαιτεί εκτίμηση του σημείου εμφάνισης και διερεύνηση τυχόν υποκείμενων νοσημάτων. Εάν η μυκητιασική λοίμωξη περιορίζεται στη στοματική κοιλότητα, η διάγνωση από επαγγελματία υγείας μπορεί να γίνει με:

• Κλινική εξέταση για ανίχνευση αλλοιώσεων στη στοματική κοιλότητα
• Λήψη δείγματος για μικροσκοπική ανάλυση
• Φυσική εξέταση ή και αιματολογικό έλεγχο για τυχόν άλλα υποκείμενα νοσήματα που προκαλούν λοίμωξη ζύμης στο στόμα

Σε περίπτωση μυκητίασης του οισοφάγου, ο ιατρός μπορεί να προτείνει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω εξετάσεις:

Βιοψία

Η καλλιέργεια ιστών σε κατάλληλο θρεπτικό υλικό διευκολύνει την ταυτοποίηση των υπαίτιων βακτηρίων ή μυκήτων.

Ενδοσκοπική εξέταση

Κατά τη διάρκεια της ενδοσκοπικής εξέτασης, ο γιατρός εξετάζει οπτικά τον οισοφάγο, το στομάχι και το αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου χρησιμοποιώντας έναν εύκαμπτο σωλήνα με ενσωματωμένη κάμερα στο άκρο του.

Φυσική εξέταση

Η κλινική εξέταση και ο εργαστηριακός έλεγχος συμβάλλουν στον εντοπισμό πιθανής υποκείμενης παθολογίας που σχετίζεται με μυκητίαση του οισοφάγου.

Αντιμετώπιση της κίτρινης γλώσσας

Η επισταμένη στοματική υγιεινή αποτελεί βασικό παράγοντα διαχείρισης. Οι ίδιες πρακτικές που βοηθούν στην πρόληψη της κίτρινης γλώσσας, συμβάλλουν ταυτόχρονα και στη θεραπεία της. Οι συνιστώμενες ενέργειες περιλαμβάνουν:

• Τακτικό και προσεκτικό βούρτσισμα των δοντιών
• Ήπιος καθαρισμός της γλώσσας με μαλακή οδοντόβουρτσα
• Καθημερινό απαλά καθάρισμα της γλώσσας
• Αντιμετώπιση λοιμώξεων των ιγμορείων
• Ιατρική διαχείριση οδοντιατρικών παθήσεων
• Τροποποίηση της στάσης ύπνου, αλλαγή μαξιλαριού ή στρώματος

Πότε πρέπει να επισκεφτείτε γιατρό;

Δεν είναι απαραίτητη η ιατρική παρέμβαση όταν το μόνο σύμπτωμα είναι ο κίτρινος αποχρωματισμός της γλώσσας. Ωστόσο, συνιστάται να ζητήσετε ιατρική βοήθεια εφόσον παρατηρηθούν τα παρακάτω:

• Κοιλιακά άλγη
• Παρουσία αίματος στα κόπρανα
• Έμετος
• Πυρετός
• Εύκολος σχηματισμός μελανιών ή αιμορραγίες
• Η κίτρινη χροιά δεν υποχωρεί σε διάστημα δύο εβδομάδων
• Κιτρίνισμα του δέρματος ή των λευκών των οφθαλμών
• Πόνος στη γλώσσα

Συμβουλές για πρόληψη και διαχείριση της κίτρινης γλώσσας

• Εφαρμόστε σχολαστική στοματική υγιεινή
• Απολυμάνετε τις οδοντοστοιχίες
• Χρησιμοποιήστε χλιαρό αλατόνερο για πλύσεις
• Περιορίστε την κατανάλωση τροφίμων με άμυλο ή απλούς υδατάνθρακες
• Αποφύγετε γλυκά ποτά, αλκοόλ και καφεΐνη
• Διατηρείστε επαρκή ενυδάτωση
• Επιλέξτε στοματικά διαλύματα χωρίς αλκοόλη ή οξειδωτικούς παράγοντες
• Στηρίξτε την διατροφή σας σε τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες
• Αποφύγετε ροφήματα ή τρόφιμα με έντονες χρωστικές
• Μείνετε μακριά από πολύ ζεστά ή όξινα φαγητά και ποτά