Πώς η παρατεταμένη καθιστική ζωή βλάπτει ύπουλα το σώμα σας: Οι κίνδυνοι του καθιστικού τρόπου ζωής

Στη σύγχρονη κοινωνία, το καθισιό αποτελεί σχεδόν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας – στην εργασία, στη μετακίνηση με αυτοκίνητο, στο σπίτι, μπροστά στην τηλεόραση ή τον υπολογιστή. Κατά μέσο όρο, ένας ενήλικος περνάει περίπου 10 ώρες την ημέρα καθιστός. Αν και αυτό το στυλ ζωής φαίνεται ακίνδυνο και άνετο, οι επιστημονικές μελέτες καταλήγουν σε διαφορετικό συμπέρασμα: η πολύωρη ακινησία επηρεάζει όχι μόνο την στάση του σώματος και τις αρθρώσεις, αλλά και την καρδιακή λειτουργία, τη λειτουργία του εγκεφάλου, τον μεταβολισμό και τη συνολική διάρκεια ζωής.

Τι περιλαμβάνει ο όρος «νόσος του καθιστικού τρόπου ζωής»

Η νέα σύγχρονη επιδημία

Η παρατεταμένη ακινησία πλέον θεωρείται μια νέα επιδημία για τις κοινωνίες. Ακόμα και αν ασκείστε μερικές φορές την εβδομάδα, αν περάσετε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας καθιστοί, εξακολουθείτε να διατρέχετε σημαντικούς κινδύνους. Επιστημονικά δεδομένα αναφέρουν ότι η καθιστική ζωή για περισσότερες από 6 ώρες καθημερινά σχετίζεται με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης καρδιοπαθειών, σακχαρώδη διαβήτη, κατάθλιψης και πρόωρου θανάτου.

Για αυτή την κατάσταση έχει δοθεί και συγκεκριμένη ονομασία: νόσος του καθιστικού τρόπου ζωής.

Πώς επηρεάζει το συνεχές κάθισμα το σώμα;

1. Καρδιακή λειτουργία και κυκλοφορικό σύστημα

Η ακινησία μειώνει την ένταση της κυκλοφορίας του αίματος, ιδιαίτερα στα κάτω άκρα. Η επαναφορά του φλεβικού αίματος προς την καρδιά καθυστερεί, αυξάνεται η πίεση στις φλέβες και έτσι ευνοούνται φαινόμενα όπως φλεβική στάση, οίδημα στα πόδια και θρόμβωση.

Επιπλέον, η ποσότητα της καλής χοληστερόλης (HDL) μειώνεται, ενώ τα τριγλυκερίδια ανεβαίνουν – όλα αυτά λειτουργούν επιβαρυντικά για την καρδιαγγειακή υγεία.

2. Προβλήματα στη σπονδυλική στήλη και στη στάση σώματος

Η ακατάλληλη στάση στο κάθισμα οδηγεί σε υπέρμετρη καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης, με αποτέλεσμα πόνο στον αυχένα και τη μέση, φθορές στους μεσοσπονδύλιους δίσκους και αλλοιώσεις της στάσης του σώματος. Ένα συχνό φαινόμενο είναι η υπερβολική κλίση της κεφαλής προς τα εμπρός λόγω μακροχρόνιας χρήσης οθονών – το λεγόμενο «τεχνολογικός αυχένας».

Με το πέρασμα του χρόνου, οι μυς της πλάτης και της κοιλιάς που υποστηρίζουν τη σπονδυλική στήλη αποδυναμώνονται, με αποτέλεσμα να γίνονται αδρανείς.

3. Διαταραχές του μεταβολισμού

Ακόμα και 30 λεπτά καθιστικής στάσης αρκούν για να μειωθεί η ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη. Η επίμονη ακινησία συνδέεται με την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2, αύξηση του σωματικού βάρους, συσσώρευση λιπώδους ιστού στην κοιλιακή χώρα και μειωμένες θερμιδικές καύσεις – ο οργανισμός καταναλώνει μέχρι και 30% λιγότερη ενέργεια από ό,τι σε όρθια στάση.

Η μειωμένη δραστικότητα της ινσουλίνης έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση γλυκόζης στο αίμα, ανοίγοντας τον δρόμο για το μεταβολικό σύνδρομο.

4. Ψυχική υγεία

Η έλλειψη κίνησης επηρεάζει άμεσα τη διάθεση. Η φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στην παραγωγή ενδορφινών, σεροτονίνης και ντοπαμίνης – νευροδιαβιβαστών που σχετίζονται με την καλή ψυχική κατάσταση. Η καθιστική ζωή, όμως, σχετίζεται με συμπτώματα όπως απάθεια, ασταθή διάθεση και αυξημένο άγχος.

Ερευνητές έχουν εντοπίσει ότι τα άτομα με περιορισμένη κινητικότητα νιώθουν συχνότερα μοναξιά, εκνευρισμό και έχουν μεγαλύτερη τάση για κατάθλιψη.

5. Επιβράδυνση της ανάρρωσης

Η αδράνεια επηρεάζει όχι μόνο την εξωτερική ευεξία, αλλά και την εσωτερική λειτουργία του σώματος. Οι ρυθμοί ανανέωσης των κυττάρων, η ορμονική ισορροπία και η λειτουργικότητα του ανοσοποιητικού επιβραδύνονται. Ακόμα και το διάστημα ανάρρωσης από μικροτραυματισμούς ή ιογενείς λοιμώξεις αυξάνεται για όσους ζουν καθιστική ζωή.

Τι μπορείτε να κάνετε άμεσα

Η αξία της συχνής κίνησης

• Σηκωθείτε και κινηθείτε για δύο έως πέντε λεπτά κάθε μισή ώρα.

• Επιλέξτε γραφεία που επιτρέπουν εναλλαγή μεταξύ καθιστής και όρθιας στάσης.

• Περπατήστε ενώ μιλάτε στο τηλέφωνο.

• Ενσωματώστε απλές ασκήσεις διατάσεων στον χώρο εργασίας σας.

• Προτιμήστε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ – κάθε βήμα μετράει.

Η σημασία των διαλειμμάτων για την υγεία

Δεν αρκεί μόνο να γυμνάζεται κανείς πρωί ή βράδυ· χρειάζεται να «σπάει» το συνολικό χρόνο καθιστικής δραστηριότητας μέσα στη μέρα. Μία ώρα προπόνησης δεν αρκεί για να αντισταθμίσει οκτάωρη ακινησία. Μόνο οι συχνές μικρές διακοπές στη διάρκεια της ημέρας στηρίζουν τον ενεργό μεταβολισμό, την καλή κυκλοφορία και την υγιή εγκεφαλική λειτουργία.