Γιατί το σώμα σας «απορροφά» το στρες – και πώς αυτό εκδηλώνεται σωματικά

Το άγχος, αν και πολλές φορές αόρατο, επηρεάζει σημαντικά τόσο τη συναισθηματική όσο και τη σωματική υγεία. Συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε ότι το σώμα απορροφά τη συσσωρευμένη ένταση και τη μεταφράζει σε πόνο, κόπωση ή ακόμη και χρόνιες παθήσεις. Πώς μπορούμε, όμως, να αναγνωρίσουμε όταν το στρες εγκαθίσταται στο σώμα και τι σημαίνει αυτό για την υγεία μας;

Τι σημαίνει το άγχος που αποτυπώνεται στο σώμα

Πώς οι συναισθηματικές πιέσεις μετατρέπονται σε σωματική ένταση

Το στρες δεν περιορίζεται σε ψυχολογικό επίπεδο, αλλά έχει έντονες σωματικές εκφάνσεις. Όταν βιώνουμε ένταση, το σώμα ενεργοποιεί τη λειτουργία «μάχη ή φυγή»: οι μύες σφίγγουν, η αναπνοή γίνεται ρηχή, ο καρδιακός παλμός αυξάνεται. Επαναλαμβανόμενες καταστάσεις έντασης μαθαίνουν τον οργανισμό να ζει σε συνεχή εγρήγορση, ακόμα και αν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.

Σταδιακά οι μύες συνηθίζουν να παραμένουν σφιγμένοι, με αποτελέσματα όπως:

• πόνος στον αυχένα, στους ώμους και στη ράχη

• κεφαλαλγίες

• συνεχές αίσθημα κόπωσης

• μειωμένο βάθος αναπνοής

Το νευρικό σύστημα αδυνατεί να μπει σε φάση ηρεμίας

Η συμπαθητική πλευρά του νευρικού συστήματος, που κινητοποιείται σε περιόδους στρες, επικρατεί, αφήνοντας την παρασυμπαθητική – υπεύθυνη για τη χαλάρωση – ανενεργή. Ακόμη και στη διάρκεια του ύπνου, το σώμα παραμένει σε εγρήγορση.

Αναγνωρίζοντας τα σημάδια του στρες στο σώμα

Σωματικά συμπτώματα χωρίς προφανή αιτία

• μυϊκός πόνος ή ένταση που δεν σχετίζεται με σωματική καταπόνηση

• πεπτικές ενοχλήσεις όπως σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

• δερματικά εξανθήματα, κοκκινίλες ή κνησμός

• προβλήματα με τον ύπνο

• συχνή βαθιά αναπνοή, ως προσπάθεια να ανακουφιστεί η δυσφορία

Ευαισθησία στην αφή και το φαινόμενο του «σωματικού νου»

Σε πολλές περιπτώσεις, το άτομο δεν συνειδητοποιεί ότι διατηρεί σωματική ένταση παρά μόνο όταν δέχεται κάποιο μασάζ ή απαλό άγγιγμα, οδηγώντας σε ξαφνικό πόνο ή ακόμα και συναισθηματική έκρηξη όπως δάκρυα ή άγχος. Το σώμα διατηρεί μνήμες που ο νους ίσως έχει ξεχάσει ή αποκλείσει.

Πού συσσωρεύεται το στρες στο σώμα

Αυχένας και ώμοι – βάρος της ευθύνης

Η περιοχή των ώμων φέρει συχνά τα βάρη των ευθυνών, των υποχρεώσεων και των ανομολόγητων σκέψεων. Στος επαγγελματικούς χώρους ή πριν από μια σημαντική συνάντηση, σφιγμένοι ώμοι και σφικτή γνάθος είναι συχνό φαινόμενο.

Θώρακας και διάφραγμα – καταπιεσμένη αναπνοή

Το άγχος συνοδεύεται από ρηχή αναπνοή. Με το χρόνο το διάφραγμα χάνει την ευκαμψία του, επηρεάζοντας τη στάση του σώματος αλλά και τη λειτουργία των εσωτερικών οργάνων.

Κοιλιακή χώρα – αποθήκη συναισθημάτων

Το πεπτικό σύστημα, γνωστό και ως «δεύτερος εγκέφαλος», περιέχει πληθώρα νευρικών απολήξεων και υποδοχέων ορμονών. Γι’ αυτό, η νευρικότητα οδηγεί σε ναυτία, κράμπες ή ακόμη και παρατεταμένες πεπτικές διαταραχές.

Οσφυϊκή ζώνη – αισθήματα ανασφάλειας

Στην κάτω ράχη συγκεντρώνονται συχνά συναισθήματα που σχετίζονται με οικονομική αβεβαιότητα, οικογενειακές πιέσεις και γενικότερη αστάθεια. Ο ανεξήγητος πόνος στην περιοχή αυτή είναι ένα από τα πιο συχνά παράπονα.

Μέθοδοι αποφόρτισης του σώματος από το στρες

1. Εστιασμένη κίνηση

• Άσκηση όπως η γιόγκα, ο χορός ή οι διατατικές ασκήσεις βοηθούν στην αποσυμφόρηση των μυών και της συσσωρευμένης συναισθηματικής φόρτισης.

• Σωματικές πρακτικές που συνδυάζουν κίνηση και συνειδητή αντίληψη των αισθήσεων συνδράμουν στη σύνδεση με το σώμα.

2. Ασκήσεις αναπνοής

Η βαθιά, διαφραγματική αναπνοή ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό σύστημα, δίνοντας το σήμα στο σώμα πως δεν υφίσταται πλέον απειλή.

• Αναπνοή με ρυθμό 4-4-6: εισπνοή για 4 δευτερόλεπτα, κράτημα για 4 δευτερόλεπτα, εκπνοή για 6 δευτερόλεπτα.

3. Σωματοθεραπεία

• Μασάζ, οστεοπαθητική και ρεφλεξολογία βοηθούν στην αποδέσμευση σημείων που παραμένουν σφιγμένα.

• Θεραπευτική επαφή με το σώμα επαναφέρει το αίσθημα ασφάλειας και περιορίζει τον αισθητηριακό στρες.

4. Καταγραφή συναισθημάτων

• Κρατώντας ημερολόγιο, ελεύθερη γραφή και ονοματοδοσία συναισθημάτων συμβάλλουμε στην επεξεργασία όσων δεν έχουν εκφραστεί.

• Η περιγραφή των συναισθημάτων ενεργοποιεί εγκεφαλικές περιοχές που μειώνουν το σωματικό άγχος.