Ακτινολογική εξέταση και η σημασία της στη διάγνωση των ασθενειών

Η ακτινογραφία αποτελεί μια από τις πλέον διαδεδομένες απεικονιστικές μεθόδους στην ιατρική για πολλές δεκαετίες. Εφαρμόζει ηλεκτρομαγνητικά κύματα για τη λήψη εικόνων του εσωτερικού του σώματος, προσφέροντας τη δυνατότητα στον ιατρό να εκτιμήσει εσωτερικές καταστάσεις χωρίς χειρουργική επέμβαση. Χρησιμεύει τόσο στη διάγνωση, όσο και στην παρακολούθηση και θεραπεία διαφόρων ασθενειών.

Γιατί διενεργείται η ακτινογραφία

Ο ιατρός σας μπορεί να συστήσει μια ακτινογραφία για τους εξής λόγους:

• να εξεταστεί περιοχή στην οποία υπάρχει πόνος ή ενόχληση
• να παρακολουθηθεί η εξέλιξη επιβεβαιωμένης πάθησης, όπως π.χ. η οστεοπόρωση
• να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα προτεινόμενης θεραπείας

Ορισμένες παθήσεις ή περιστάσεις όπου ενδέχεται να απαιτηθεί ακτινογραφία είναι:

• καρκίνος των οστών
• εξογκώματα στο μαστό
• διεύρυνση καρδιάς
• αποφραγμένα αιμοφόρα αγγεία
• αναπνευστικές διαταραχές
• πεπτικά προβλήματα
• κατάγματα
• λοιμώξεις
• οστεοπόρωση
• αρθρίτιδα
• οδοντική φθορά
• καταστάσεις που αφορούν την αφαίρεση ξένων σωμάτων

Είδη ακτινολογικών εξετάσεων

Οι ακτινογραφίες χρησιμοποιούνται σε διαφορετικούς ιατρικούς τομείς με στόχο τον λεπτομερή έλεγχο συγκεκριμένων περιοχών ή καταστάσεων του σώματος. Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους τύπους ακτινογραφιών είναι οι εξής:

• Ακτινογραφία θώρακος: εστιάζει σε πνεύμονες, καρδιά και την περιοχή του θώρακα
• Ακτινογραφία κοιλίας: εξετάζει το στομάχι, το έντερο και άλλα όργανα της κοιλιάς
• Ακτινογραφία οστών: εντοπίζει κατάγματα, λοιμώξεις οστών ή αρθρικές βλάβες
• Οδοντική ακτινογραφία: αξιολογεί την υγεία δοντιών και γνάθου
• Ακτινογραφία κρανίου: ελέγχει τραυματισμούς κεφαλής, κατάγματα ή προβλήματα στους παραρρινίους κόλπους
• Ακτινογραφία σπονδυλικής στήλης: εστιάζει στην αναγνώριση παθήσεων ή τραυματισμών της σπονδυλικής στήλης
• Ακτινογραφία πυέλου: εξετάζει τα οστά της λεκάνης και γύρω περιοχές
• Ακτινογραφία πεπτικού συστήματος: εξετάζει το στομάχι, το έντερο και τον οισοφάγο, συχνά με χρήση σκιαγραφικών ουσιών
• Μαστογραφία: εξειδικευμένη ακτινογραφία για την ανίχνευση ανωμαλιών στους μαστούς

Προετοιμασία πριν από την ακτινογραφία

Οφείλετε να ενημερώσετε τον επαγγελματία υγείας για το ιατρικό ιστορικό, τυχόν αλλεργίες και τα φάρμακα που λαμβάνετε. Στην περίπτωση εγκυμοσύνης, υπόνοιας εγκυμοσύνης ή θηλασμού, είναι σημαντικό να το αναφέρετε πριν τον προγραμματισμό της ακτινογραφίας. Κατά κανόνα, για απλές ακτινογραφίες οστών δε χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Για άλλα είδη ακτινογραφιών, ενδέχεται να σας ζητηθεί:

• να αποφύγετε τη χρήση λοσιόν, κρεμών ή αρωμάτων
• να αφαιρέσετε μεταλλικά αντικείμενα, όπως κοσμήματα, τσιμπιδάκια μαλλιών ή ακουστικά βαρηκοΐας
• να μην καταναλώσετε φαγητό ή νερό για ορισμένες ώρες πριν, ειδικά για ακτινογραφίες του πεπτικού συστήματος
• να φορέσετε άνετα ρούχα ή να ντυθείτε με ειδική ποδιά πριν την εξέταση

Πώς διενεργείται η ακτινογραφία

Οι ακτινογραφίες πραγματοποιούνται συνήθως από ειδικευμένο ακτινολόγο ή ακτινοτεχνικό σε νοσοκομείο, ακτινολογικό εργαστήριο ή οδοντιατρείο. Το στάδιο της εξέτασης περιλαμβάνει τα εξής βήματα:

• Τοποθέτηση:
  • Ο τεχνικός θα σας καθοδηγήσει πώς να τοποθετήσετε το σώμα σας ανάλογα με το σημείο που ελέγχεται, δηλαδή είτε καθίσετε, σταθείτε όρθιοι είτε ξαπλώσετε
  • Ενδέχεται να σταθείτε μπροστά από ειδική πλάκα που περιέχει το φιλμ ή ψηφιακούς αισθητήρες
• Λήψη εικόνας:
  • Ένα μεγάλο μηχάνημα συνδεδεμένο σε μεταλλικό βραχίονα μπορεί να κινηθεί πάνω από το σώμα σας για να καταγράψει τις εικόνες
  • Απαραίτητη είναι η ακινησία κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ώστε οι εικόνες να είναι καθαρές και ακριβείς
• Ολοκλήρωση:
  • Όταν ο τεχνικός διαπιστώσει ότι οι εικόνες είναι κατάλληλες, η διαδικασία τελειώνει
  • Για τυπικές ακτινογραφίες, όλη η εξέταση διαρκεί συνήθως μόνο μερικά λεπτά

Οι εικόνες που λαμβάνονται εξετάζονται από ακτινολόγο, ο οποίος μεταφέρει τα αποτελέσματα στον θεράποντα ιατρό για διαγνωστική αξιολόγηση ή καθορισμό θεραπείας.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ακτινογραφίας

Τα ευρήματα από την ακτινογραφική εξέταση δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση των εσωτερικών οργάνων. Οι εικόνες εντοπίζουν καταστάσεις όπως κατάγματα, λοιμώξεις ή ανατομικές ανωμαλίες. Περιγραφή των πιθανοτήτων:

• Κανονικά ευρήματα: Οι εικόνες καταγράφονται καθαρές, χωρίς ενδείξεις καταγμάτων, λοιμώξεων ή αφύσικων σχηματισμών
• Μη φυσιολογικά ευρήματα: Μπορεί να δηλώνουν κατάγματα, λοιμώξεις στους πνεύμονες, αρθρίτιδα, όγκους ή συλλογή υγρού

Ο ιατρός θα ερμηνεύσει τα αποτελέσματα και αν κριθεί απαραίτητο, θα σας προτείνει πρόσθετο έλεγχο ή θεραπεία. Να συμβουλεύεστε πάντα τον γιατρό σας για αναλυτική και αξιόπιστη ερμηνεία της ακτινολογικής έκθεσης.

Πιθανοί κίνδυνοι από την ακτινογραφία

Οι ακτινογραφίες θεωρούνται γενικά ασφαλείς και αποτελούν μια από τις πιο διαδεδομένες ιατρικές εξετάσεις, ωστόσο ενέχουν ορισμένους μικρούς κινδύνους. Αυτοί οι κίνδυνοι χαρακτηρίζονται ως χαμηλοί και είναι μικρότεροι συγκριτικά με το όφελος της σωστής διάγνωσης, αλλά καλό είναι να είναι γνωστοί.

• Έκθεση σε ακτινοβολία: Χρησιμοποιείται πολύ μικρή ποσότητα ακτινοβολίας, ωστόσο η συχνή επανάληψη μπορεί να αυξήσει τη συνολική έκθεση
• Κίνδυνοι κατά την εγκυμοσύνη: Πιθανόν να επηρεαστεί το έμβρυο, συνεπώς συχνά προτιμούνται άλλες διαγνωστικές μέθοδοι
• Αλλεργικές αντιδράσεις: Σπάνια, οι σκιαγραφικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε κάποιες εξετάσεις μπορεί να προκαλέσουν ήπιες αλλεργικές αντιδράσεις
• Αυξημένη ευαισθησία στα παιδιά: Τα παιδιά είναι πιο ευαίσθητα στην ακτινοβολία συγκριτικά με τους ενήλικες