Αλλαγή φωνής (Δυσφωνία): Αίτια και θεραπεία

Η αιφνίδια μεταβολή της φωνής, γνωστή και ως δυσφωνία, περιγράφει κάθε μορφή ανωμαλίας στη φωνή. Η πιο συνηθισμένη αιτία αυτής της κατάστασης είναι η οξεία λαρυγγίτιδα. Συνήθως, ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να εντοπίσει τον λόγο της φωνητικής αλλαγής κάνοντας χρήση του ιατρικού ιστορικού και της κλινικής εξέτασης. Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από το αίτιο που προκαλεί τα συμπτώματα. Η αποφυγή υπερβολικής καταπόνησης φωνής και η διακοπή του καπνίσματος συμβάλλουν στην πρόληψη των διαταραχών. Εάν η δυσφωνία επιμένει πάνω από δέκα ημέρες, είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε έγκαιρα σε γιατρό, καθώς ενδέχεται να υποκρύπτεται σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Αιτίες εμφάνισης διαταραχών φωνής

Τις περισσότερες φορές η αλλαγή στη φωνή εμφανίζεται λόγω ιογενούς προσβολής του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Επιπλέον, άλλοι κοινοί παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν, να συμβάλλουν ή να επιδεινώσουν το πρόβλημα περιλαμβάνουν:

• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση οξέων
• Κάπνισμα
• Κατανάλωση αλκοολούχων ροφημάτων ή ροφημάτων με καφεΐνη
• Εντατική και παρατεταμένη χρήση φωνής, όπως φωνές, τραγούδι ή φωνητική καταπόνηση
• Αλλεργικές αντιδράσεις
• Εισπνοή τοξικών ουσιών
• Συχνός και έντονος βήχας

Ορισμένες σπανιότερες αιτίες μεταβολής της φωνής είναι οι εξής:

• Πολύποδες ή άλλες μη φυσιολογικές αναπτύξεις στις φωνητικές χορδές
• Καρκίνος του λάρυγγα, του θυρεοειδούς ή των πνευμόνων
• Τραυματισμός στον λαιμό, όπως μετά από διασωλήνωση
• Εφηβεία, φάση κατά την οποία η φωνή αλλάζει και βαθαίνει
• Διαταραχές λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα
• Ανεύρυσμα της θωρακικής αορτής, δηλαδή διόγκωση της κύριας αρτηρίας της καρδιάς
• Νευρολογικές ή μυϊκές δυσλειτουργίες που περιορίζουν την ικανότητα των φωνητικών χορδών

Παράγοντες κινδύνου

• Το κάπνισμα, το οποίο αποτελεί και τον βασικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του λάρυγγα
• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• Επαγγελματική χρήση φωνής, π.χ. από εκπαιδευτικούς, ηθοποιούς ή τραγουδιστές
• Εργασία ή παραμονή σε περιβάλλοντα με ακατάλληλη ακουστική, ατμοσφαιρικούς ρύπους ή χαμηλά επίπεδα υγρασίας
• Διαβήτης τύπου 2, λόγω νευροπάθειας ή κακής ρύθμισης του σακχάρου

Διάγνωση διαταραχών φωνής

Για την αποτελεσματική θεραπεία απαιτείται σωστή διάγνωση του προβλήματος. Ο γιατρός μπορεί να εφαρμόσει διάφορες μεθόδους για να εντοπίσει την αιτία που ευθύνεται για την αλλαγή της φωνής, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

• Λήψη ιατρικού ιστορικού και κλινική εξέταση
• Λαρυγγοσκόπηση για επισκόπηση των φωνητικών χορδών
• Απεικονιστικός έλεγχος όπως υπολογιστική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία, σε περίπτωση υποψίας ανατομικών ανωμαλιών
• Εξέταση φωνής από λογοθεραπευτή

Αντιμετώπιση και θεραπεία διαταραχών φωνής

Οι διαθέσιμες θεραπείες διαφοροποιούνται ανάλογα με το υποκείμενο αίτιο και περιλαμβάνουν:

• Ξεκούραση της φωνής, δηλαδή μείωση ή αποφυγή φωνητικής επιβάρυνσης
• Καλή ενυδάτωση με συχνή κατανάλωση υγρών, ώστε να διατηρούνται υγρές οι φωνητικές χορδές
• Φαρμακευτική αγωγή, όπως χρήση κορτικοστεροειδών για τη μείωση της φλεγμονής
• Λογοθεραπεία για βελτίωση τεχνικών παραγωγής φωνής σε συνεργασία με ειδικό
• Θεραπεία της αιτίας, όπως καταπολέμηση λοιμώξεων, αλλεργιών ή γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, αν απαιτείται

Πρόληψη διαταραχών φωνής και πονόλαιμου

Υπάρχουν πρακτικές αυτοβοήθειας και τρόποι φροντίδας στο σπίτι που διευκολύνουν τα συμπτώματα λαρυγγίτιδας και αποτρέπουν την καταπόνηση της φωνής:

• Αντικατάσταση του καπνίσματος και αποφυγή της έκθεσης σε παθητικό καπνό, καθώς το εισπνεόμενο καπνό ερεθίζει και αφυδατώνει τη φωνή και τον λαιμό
• Τακτικό πλύσιμο των χεριών, αφού οι φωνητικές μεταβολές συνδέονται συχνά με ιογενείς λοιμώξεις των αναπνευστικών οδών, και η υγιεινή των χεριών βοηθά στην πρόληψη της μετάδοσης μικροβίων
• Επαρκής ενυδάτωση με τουλάχιστον οκτώ ποτήρια νερό των 240 ml ημερησίως, ώστε να αραιώνονται οι βλέννες του λαιμού και να διατηρείται η υγρασία του βλεννογόνου
• Αποφυγή υγρών που προκαλούν αφυδάτωση του οργανισμού, όπως ποτά με καφεΐνη και αλκοολούχα, τα οποία έχουν διουρητική δράση και ενισχύουν την απώλεια υγρών
• Αποτροπή του αντανακλαστικού του βήχα, γιατί ο έντονος βήχας ενισχύει τη φλεγμονή των φωνητικών χορδών και προκαλεί περαιτέρω ερεθισμό στο λαιμό