Ανεξήγητη απώλεια βάρους: συμπτώματα, αιτίες και αντιμετώπιση

Η αιφνίδια ή συνεχής απώλεια βάρους χωρίς προφανή αιτία, ιδίως όταν είναι σημαντική ή παρατεταμένη, μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενου ιατρικού προβλήματος. Δεν υπάρχει αυστηρό χρονικό όριο για το πότε η ανεξήγητη απώλεια βάρους θεωρείται ιατρικό ζήτημα, αλλά πολλοί γιατροί συνιστούν ιατρική αξιολόγηση εάν μέσα σε 6 έως 12 μήνες παρατηρήσετε απώλεια άνω του 5% του συνολικού σας βάρους, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η ανεξήγητη απώλεια βάρους αναφέρεται σε μείωση του σωματικού βάρους που δεν σχετίζεται με διατροφή, άσκηση ή αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες. Χαρακτηρίζεται ως ανεξήγητη όταν εντός 6 έως 12 μηνών χάνεται πάνω από το 5% του σωματικού βάρους χωρίς αλλοίωση στη διατροφή ή στη φυσική δραστηριότητα. Οι απώλειες μεγάλου βάρους χωρίς σαφή αιτία συχνά προκαλούν ανησυχία.

Αίτια ανεξήγητης απώλειας βάρους

Η ακούσια μείωση του σωματικού βάρους συχνά συνδέεται με χρόνια νοσήματα, αν και και παροδικές λοιμώξεις όπως η γρίπη ή το κοινό κρυολόγημα μπορούν να προκαλέσουν βραχυπρόθεσμα απώλεια βάρους λόγω γαστρεντερικών ενοχλήσεων.

• Υπολειτουργία ή υπερλειτουργία του θυρεοειδούς. Ο θυρεοειδής διαδραματίζει ρόλο στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, του καρδιακού ρυθμού και του μεταβολισμού.
• Καρκίνος
• Καρδιακή ανεπάρκεια
• Νόσος Addison, η οποία αφορά ανεπάρκεια στην παραγωγή των ορμονών κορτιζόλης και αλδοστερόνης από τα επινεφρίδια.
• Νόσος Parkinson
• AIDS
• Διαταραχές του πεπτικού, όπως πεπτικά έλκη ή ελκώδης κολίτιδα.
• Οδοντικά προβλήματα

• Καταθλιπτικές διαταραχές ή άγχος
• Ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων
• Κοιλιοκάκη (δυσανεξία στη γλουτένη)
• Διαβήτης
• Παρασιτικές λοιμώξεις
• Διαταραχές σχετιζόμενες με τη χρήση ουσιών
• Μη διαγνωσμένες διατροφικές διαταραχές
• Φλεγμονή ή παθολογία στο πάγκρεας
• Διαταραχές από την κατανάλωση αλκοόλ
• Δυσκολία στην κατάποση
• Άνοια
• Απώλεια ή ατροφία μυϊκού ιστού, όπου το κύριο σύμπτωμα είναι η μυϊκή αδυναμία και μπορεί να εμφανίζεται αισθητή ασυμμετρία μεταξύ των άκρων.
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα, αυτοάνοση κατάσταση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει τον αρθρικό υμένα και προκαλεί φλεγμονή. Χρόνιες λοιμώξεις μπορούν να επιταχύνουν τον μεταβολισμό και να μειώσουν το βάρος.
• Οι χρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου συνδέονται με ακούσια απώλεια βάρους. Οι πιο συχνές μορφές είναι η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα.

Επεξηγήσεις για τα αίτια της ανεξήγητης απώλειας βάρους

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που μπορούν να εξεταστούν όταν εμφανίζεται ανεξήγητη απώλεια βάρους, όπως οι εξής:

• Διαταραχές μεταβολισμού: Καταστάσεις που επηρεάζουν τον μεταβολισμό ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση βάρους.
• Λοιμώξεις: Επίμονες ή χρόνιες λοιμώξεις μπορεί να συντελέσουν σε ακούσια απώλεια βάρους.
• Δυσαπορρόφηση: Προβλήματα στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών από την τροφή μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια βάρους.

Ανεξήγητη απώλεια βάρους σε γυναίκες και άνδρες

Η ακούσια απώλεια βάρους μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιοδήποτε φύλο, αλλά ορισμένες παθήσεις που σχετίζονται με το σύμπτωμα εμφανίζουν μεγαλύτερη συχνότητα σε συγκεκριμένες ηλικιακές και πληθυσμιακές ομάδες. Οι γυναίκες ηλικίας 25-29 ετών, καθώς και όσες είναι άνω των 35 ετών, διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για νόσο του Crohn σε σχέση με τους άνδρες. Αντίθετα, στους άνδρες άνω των 45 ετών παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα ελκώδους κολίτιδας συγκριτικά με τις γυναίκες. Ορισμένες παθήσεις εμφανίζονται συχνότερα σε άνδρες παρά σε γυναίκες.

Διάγνωση της ανεξήγητης απώλειας βάρους

Κατά την εκτίμηση ακούσιας απώλειας βάρους, ο γιατρός θα λάβει λεπτομερές ιστορικό για τον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου και θα ακολουθήσει φυσική εξέταση. Επιπλέον, μπορεί να συστήσει διαγνωστικές εξετάσεις και απεικονίσεις για να προσδιορίσει το αίτιο της απώλειας βάρους. Είναι σημαντικό να καταγράφεται η έναρξη της απώλειας βάρους καθώς και η εμφάνιση άλλων συμπτωμάτων, ώστε να διευκολυνθεί η διαγνωστική διαδικασία.

Εξετάσεις

Οι εργαστηριακές εξετάσεις που μπορεί να ζητήσει ο γιατρός διαφέρουν, ανάλογα με τα συνοδά συμπτώματα. Συνήθως περιλαμβάνουν:

• Γενική εξέταση αίματος, για εντοπισμό λοιμώξεων, αναιμίας ή άλλων ανωμαλιών που συνδέονται με απώλεια βάρους.
• Έλεγχος θυρεοειδούς λειτουργίας
• Εξετάσεις για αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας
• Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας
• Mέτρηση γλυκόζης αίματος
• Ανάλυση ούρων
• Έλεγχοι φλεγμονής, όπως ταχύτητα καθίζησης ερυθρών και/ή C-αντιδρώσα πρωτεΐνη
• Ηλεκτρολύτες: τα επίπεδα νατρίου, καλίου και ασβεστίου μπορεί να δώσουν ενδείξεις για πιθανή διαταραχή

Διαγνωστικές διαδικασίες

Η ενδοσκόπηση του ανώτερου γαστρεντερικού ή η κολονοσκόπηση ενδέχεται να αναζητήσουν αιτίες απώλειας βάρους που σχετίζονται με το πεπτικό σύστημα. Το υπερηχογράφημα καρδιάς μπορεί να συμβάλει στη διάγνωση καταστάσεων, όπως λοιμώξεις σε καρδιακές βαλβίδες.

Απεικονιστικές εξετάσεις

Ένας αριθμός απεικονιστικών εξετάσεων μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση της αιτίας απώλειας βάρους.

Αντιμετώπιση της ανεξήγητης απώλειας βάρους

Η επιτυχής διαχείριση της ανεξήγητης απώλειας βάρους εξαρτάται από την έγκαιρη αναγνώριση και θεραπεία της βασικής αιτίας. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Ιατρικές παρεμβάσεις: Αντιμετώπιση του κύριου νοσήματος μέσω φαρμακευτικής ή χειρουργικής αγωγής, σύμφωνα με την καθοδήγηση του γιατρού.
• Διαιτητική υποστήριξη: Κάλυψη ελλείψεων σε θρεπτικά συστατικά με αλλαγές στο διαιτολόγιο ή χρήση συμπληρωμάτων.
• Τροποποιήσεις του τρόπου ζωής: Προσαρμογές σε διατροφή, σωματική δραστηριότητα και διαχείριση άγχους ως μέρος μιας συνολικής προσέγγισης υγείας.

Πότε πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια;

Παρά τις φυσιολογικές διακυμάνσεις του βάρους, είναι γενικά σκόπιμο να απευθυνθείτε σε γιατρό αν παρατηρήσετε απώλεια άνω του 5% του αρχικού σωματικού σας βάρους εντός διαστήματος 6 έως 12 μηνών, χωρίς αλλαγές στη διατροφή ή στη φυσική δραστηριότητά σας. Ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει το αίτιο της απώλειας βάρους ύστερα από κλινικό έλεγχο και μελέτη του ιατρικού ιστορικού, ενώ μπορεί να συστήσει επιπλέον διαγνωστικές εξετάσεις, όπως ορμονικό έλεγχο ή απεικονίσεις, για να αποκλειστούν συγκεκριμένες παθήσεις όπως η υποθυρεοειδισμός, η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή ο καρκίνος.