Αποκόλληση πλακούντα: συμπτώματα, αιτίες, διάγνωση, θεραπεία

Η αποκόλληση του πλακούντα αποτελεί σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή κατά την εγκυμοσύνη, όπου ο πλακούντας απομακρύνεται πρόωρα από το τοίχωμα της μήτρας, πριν το έμβρυο είναι έτοιμο για τον τοκετό. Αυτή η κατάσταση απειλεί την υγεία τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου, καθώς ο πλακούντας είναι ζωτικής σημασίας για τη μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στο μωρό.

Πότε και υπό ποιες συνθήκες εμφανίζεται η αποκόλληση πλακούντα

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αποκόλληση εκδηλώνεται ξαφνικά κυρίως στο τέλος της εγκυμοσύνης, κατά το τρίτο τρίμηνο, αν και μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή μετά τη 20ή εβδομάδα κύησης. Τα συνήθη συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο στην κοιλιά ή στο στήθος, οδυνηρή ευαισθησία της μήτρας και ενίοτε εμφανίζεται ήπια ή καθόλου αιμορραγία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η ένταση της αιμορραγίας δεν αντανακλά πάντα τη σοβαρότητα της αποκόλλησης, αφού μέρος του αίματος μπορεί να παραμένει εντός της μήτρας.

Συμπτώματα που ενδέχεται να σχετίζονται με αποκόλληση πλακούντα

• Ξαφνικός ή συνεχής πόνος στην κοιλιά ή στη μέση
• Ταχεία και επαναλαμβανόμενη παρουσία συσπάσεων λόγω ευαισθησίας της μήτρας
• Πιθανές ανωμαλίες στον καρδιακό ρυθμό του εμβρύου
• Ηπιότερη, περιοδική κολπική αιμορραγία
• Επιβράδυνση της ανάπτυξης του εμβρύου ή μείωση της ποσότητας του αμνιακού υγρού (σε χρόνιες μορφές)

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Συχνά η ακριβής αιτία για την αποκόλληση πλακούντα παραμένει άγνωστη, ωστόσο υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν σημαντικά το σχετικό κίνδυνο. Η πιθανότητα εμφάνισης είναι μεγαλύτερη όταν:

• Η μητέρα έχει ιστορικό αποκόλλησης πλακούντα σε προηγούμενη εγκυμοσύνη (ο κίνδυνος επανεμφάνισης είναι περίπου 1 στις 10 περιπτώσεις)
• Υπήρξε κάπνισμα είτε πριν είτε κατά την εγκυμοσύνη (κάθε επιπλέον έτος καπνίσματος αυξάνει τον κίνδυνο μέχρι και 40%)
• Έχει γίνει χρήση ορισμένων ναρκωτικών, ειδικά κοκαΐνης (μέχρι και 10% των εγκύων που κάνουν χρήση κοκαΐνης στο τέλος της κύησης εμφανίζουν αποκόλληση)
• Υπάρχει αυξημένη αρτηριακή πίεση είτε πριν είτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
• Παρατηρείται βλάβη ή πρόωρη ρήξη του αμνιακού σάκου
• Η εγκυμοσύνη συμβαίνει σε μεγαλύτερη ηλικία (το ρίσκο αυξάνει μετά τα 35, με τη μεγαλύτερη συχνότητα να καταγράφεται άνω των 40 ετών)
• Υπάρχουν πολλαπλές κυήσεις – κυρίως όταν μετά τη γέννηση του πρώτου βρέφους, ακολουθεί δεύτερο με τον πλακούντα να μην προλαβαίνει να διατηρηθεί
• Υφίσταται τραυματισμός στην κοιλιά, για παράδειγμα λόγω πτώσης ή τροχαίου ατυχήματος

Η αποφυγή επιβλαβών συνηθειών όπως κατανάλωση καπνού, αλκοόλ και ναρκωτικών συμβάλλει στον περιορισμό της πιθανότητας εμφάνισης της επιπλοκής.

Διαγνωστικές μέθοδοι για αποκόλληση πλακούντα

Σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρουσιαστεί αιμορραγία ή αιφνίδιος κοιλιακός πόνος, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Ο ιατρός θα πραγματοποιήσει κλινική εξέταση, θα ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις και πιθανώς θα συστήσει υπερηχογραφικό έλεγχο, αν και η υπερηχογραφία δεν είναι πάντα απολύτως διαγνωστική για τη συγκεκριμένη πάθηση.

Θεραπευτικές επιλογές

Μόλις ο πλακούντας αποκολληθεί από τη μήτρα, δεν είναι δυνατή η επανασύνδεσή του, συνεπώς η προσέγγιση θεραπείας καθορίζεται με βάση τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, καθώς και την κατάσταση της μητέρας και του εμβρύου:

• Πριν από τις 34 εβδομάδες κύησης, με φυσιολογική κατάσταση του εμβρύου, συνιστάται συνήθως παρακολούθηση σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγούνται φάρμακα που επιταχύνουν την ωρίμανση των πνευμόνων του εμβρύου, ειδικά εάν υπάρχει κίνδυνος προωρότητας.
• Μετά τις 34 εβδομάδες, σε ήπια μορφή αποκόλλησης, είναι εφικτός ο φυσιολογικός τοκετός. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις όπου απειλείται η ζωή της μητέρας ή του βρέφους, γίνεται άμεσα καισαρική τομή και ενδεχομένως απαιτείται μετάγγιση αίματος.

Πιθανές επιπλοκές

Όταν η αποκόλληση αφορά μόνο μικρό μέρος του πλακούντα, οι επιπτώσεις συνήθως είναι περιορισμένες. Ωστόσο, σε περιπτώσεις εκτεταμένης ή πλήρους αποκόλλησης, αυξάνεται ο κίνδυνος για σοβαρές επιπλοκές:

• Σημαντική απώλεια αίματος που μπορεί να οδηγήσει σε σοκ ή ανάγκη μετάγγισης
• Διαταραχές στην πηκτικότητα του αίματος
• Δυσλειτουργία νεφρών ή άλλων οργάνων
• Θνησιμότητα της μητέρας ή του εμβρύου

Για το έμβρυο, ο βασικότερος κίνδυνος είναι ο πρόωρος τοκετός (παρατηρείται περίπου στο 10% των περιστατικών), πιθανή εμφάνιση αναπτυξιακών προβλημάτων τόσο στην πρώιμη όσο και στη μεταγενέστερη παιδική ηλικία, ενώ σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκύψει ενδομήτριος θάνατος.