Απόστημα δοντιού: συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία

Ο οδοντικός απόστημα αποτελεί μια κατάσταση όπου σχηματίζεται συλλογή πύου στη ρίζα ή στους γύρω ιστούς του δοντιού ως αποτέλεσμα μικροβιακής λοίμωξης. Αυτό το πρόβλημα μπορεί να επηρεάσει άτομα κάθε ηλικίας, από παιδιά μέχρι ηλικιωμένους.

Τύποι οδοντικού αποστήματος

Τα αποστήματα κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το σημείο εμφάνισής τους:

• Περιακρορριζικό απόστημα: Δημιουργείται όταν βακτήρια φτάνουν στον πολφό της ρίζας του δοντιού. Η συγκέντρωση πύου εντοπίζεται συνήθως στο άκρο της ρίζας και η λοίμωξη μπορεί να επεκταθεί στους γύρω ιστούς.
• Περιδοντικό απόστημα: Εμφανίζεται στους ιστούς που περιβάλλουν το δόντι, και συχνά σχηματίζει μια διόγκωση στα ούλα που μοιάζει με σπυράκι.

Παράγοντες που προκαλούν το απόστημα

Παρά το σκληρό εξωτερικό περίβλημα, το εσωτερικό του δοντιού περιέχει μαλακό ιστό με νεύρα, αγγεία και συνδετικό ιστό (πολφός). Φλεγμονή προκαλείται συνήθως όταν συμβαίνουν τα εξής:

• Βαθιά τερηδόνα ή κοιλότητα
• Ουλίτιδα (περιοδοντίτιδα)
• Σπάσιμο ή ράγισμα του δοντιού

Αν η λοίμωξη δεν αντιμετωπιστεί, ο πολφός νεκρώνεται και δημιουργείται απόστημα. Η εστίαση μπορεί να παρουσιαστεί σε διάφορα σημεία, αλλά συνήθως συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένο δόντι.

Παράγοντες κινδύνου

Ορισμένες συνήθειες και στοιχεία του τρόπου ζωής αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης οδοντικού αποστήματος:

• Μη επαρκής στοματική υγιεινή και φροντίδα, συσσώρευση οδοντικής πλάκας και πέτρας οδηγούν σε φλεγμονή των ούλων.
• Σποραδικά λάθη στη φροντίδα, όπως το να μην βουρτσίζετε τα δόντια τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα ή να παραλείπετε τη χρήση οδοντικού νήματος, αυξάνουν τον κίνδυνο.
• Υπερβολική κατανάλωση ζαχαρούχων τροφών και ποτών που ενισχύουν την εμφάνιση τερηδόνας.
• Ξηροστομία, η οποία μπορεί να οφείλεται σε φάρμακα ή τη φυσική διαδικασία της γήρανσης, αυξάνει επίσης την πιθανότητα μόλυνσης.

Η εξέλιξη του αποστήματος

• Η διαδικασία ξεκινά με φθορά του σμάλτου.
• Όταν τα βακτήρια διεισδύουν στους εσωτερικούς ιστούς, προκαλούν μόλυνση.
• Δημιουργείται τοπική φλεγμονή γύρω από τη ρίζα του δοντιού.
• Η μόλυνση μπορεί να εξαπλωθεί στη γνάθο ή και σε άλλους ιστούς του σώματος.

Συμπτώματα

Συνήθως, το απόστημα εκδηλώνεται με πόνο που μπορεί να έχει παλμική ή οξεία μορφή, ειδικά κατά την άσκηση πίεσης στο δόντι. Ο πόνος μπορεί να επεκταθεί προς τη γνάθο ή το πρόσωπο. Άλλα πιθανά σημεία περιλαμβάνουν:

• Οίδημα ούλων
• Ερυθρότητα γύρω από το δόντι
• Δυσάρεστη γεύση στο στόμα
• Διόγκωση λεμφαδένων
• Αυξημένη ευαισθησία σε ζεστό ή κρύο
• Πύον ή οίδημα των ούλων
• Δυσάρεστη οσμή κατά τη μάσηση ή το άνοιγμα του στόματος
• Ρήξη αποστήματος, που οδηγεί σε εκροή πύου στο στόμα και προσωρινή ανακούφιση του πόνου – ένδειξη ότι το απόστημα έσπασε
• Το δόντι ίσως αρχίσει να κουνιέται

Σε ορισμένες περιπτώσεις, στα ούλα εμφανίζεται ένας εξογκωμένος πυώδης όγκος που μοιάζει με μικρό σπυρί. Πιέζοντας το, μπορεί να εξέλθει πύον, που σηματοδοτεί σαφέστατα την ύπαρξη αποστήματος.

Συμπτώματα εξάπλωσης της λοίμωξης

Σε κάποιες περιπτώσεις, η λοίμωξη υπερβαίνει τη στοματική κοιλότητα και διαχέεται σε άλλα όργανα. Τα προειδοποιητικά σημάδια σοβαρών επιπλοκών περιλαμβάνουν:

• Αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (πυρετός)
• Οίδημα σε πρόσωπο, λαιμό ή γνάθο
• Δυσκολία ή δυσχέρεια στην αναπνοή

Εάν παρουσιαστούν αυτά τα συμπτώματα, είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική παρέμβαση.

Διαγνωστικές διαδικασίες για οδοντικό απόστημα

Το απόστημα δεν υποχωρεί μόνο του, συνεπώς με την εμφάνιση συμπτωμάτων πρέπει να επισκεφθείτε χωρίς καθυστέρηση τον οδοντίατρο. Για τη διάγνωση, ο γιατρός μπορεί να προβεί σε:

• Έλεγχο της αντίδρασης του δοντιού στην πίεση – το προβληματικό δόντι συνήθως πονάει σε πίεση.
• Λήψη ακτινογραφίας για να εντοπιστεί η ακριβής θέση του αποστήματος και να αξιολογηθεί η εξάπλωση της λοίμωξης.
• Σε περίπλοκες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί αξονική τομογραφία.

Κάποιες φορές απαιτείται εκτίμηση από εξειδικευμένο ενδοδοντολόγο για την ακριβή διάγνωση και επιλογή θεραπείας.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Ο βασικός στόχος είναι η εξάλειψη της λοίμωξης και, εφόσον είναι δυνατόν, η διατήρηση του δοντιού:

• Αντιβιοτικά: Σε περιπτώσεις που η μόλυνση έχει επεκταθεί πέραν του δοντιού ή της γνάθου, χορηγούνται φαρμακευτικά σκευάσματα κατά των βακτηριδίων. Πρέπει όμως να γίνει σαφές πως τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν την αιτία του αποστήματος.
• Εξαγωγή: Αν η διατήρηση του δοντιού δεν είναι εφικτή, τότε απαιτείται η αφαίρεσή του.
• Ενδοδοντική θεραπεία (απονεύρωση): Είναι η πιο συχνή και αποτελεσματική μέθοδος για να σωθεί το δόντι. Αφαιρούνται ο πολφός και το πύον, οι ριζικοί σωλήνες καθαρίζονται, σφραγίζονται και το δόντι μπορεί να αποκατασταθεί με σφράγισμα ή στεφάνη.
• Χειρουργικές παρεμβάσεις: Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται διάνοιξη των ούλων για παροχέτευση πύου ή χειρουργικός καθαρισμός των ιστών.

Αν το απόστημα σπάσει, η ανακούφιση του πόνου είναι προσωρινή, ωστόσο η θεραπεία παραμένει απαραίτητη.

Αυτόβουλη διαχείριση αποστήματος

Ακόμη και όταν υπάρξει βελτίωση του πόνου μετά τη ρήξη του αποστήματος, η αιτία παραμένει και η λοίμωξη δεν απομακρύνεται. Οποιαδήποτε προσπάθεια αυτοθεραπείας ή χρήση σπιτικών μεθόδων δεν λύνει το πρόβλημα. Μόνο ο οδοντίατρος μπορεί να αντιμετωπίσει ριζικά τη μόλυνση. Η αμέλεια οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές.

Πιθανές επιπλοκές

Αν το απόστημα αφεθεί χωρίς θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να εξαπλωθεί στον τράχηλο, τη γνάθο ακόμη και σε άλλα όργανα. Όταν βρίσκεται κοντά στους ιγμόρειους, υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας διαύλου προς αυτούς, με αποτέλεσμα η λοίμωξη να εξαπλωθεί στην περιοχή του προσώπου πίσω από τα μάγουλα ή τις κόγχες των ματιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις η φλεγμονή εξαπλώνεται σε όλο το σώμα, προκαλώντας σηψαιμία, μια επικίνδυνη για τη ζωή κατάσταση.

Πρόληψη οδοντικού αποστήματος

Για να διατηρείτε υγιή τα δόντια και τα ούλα σας, συνιστάται:

• Τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο για προληπτικό έλεγχο και επαγγελματικό καθαρισμό
• Βούρτσισμα δύο φορές ανά ημέρα με οδοντόκρεμα που περιέχει φθόριο, τουλάχιστον για δύο λεπτά
• Καθημερινή χρήση οδοντικού νήματος για καθαρισμό των μεσοδόντιων περιοχών
• Άμεση επίσκεψη στον οδοντίατρο σε περίπτωση εμφάνισης βλάβης ή ευαισθησίας στα δόντια
• Περιορισμός κατανάλωσης γλυκών σνακ και αναψυκτικών
• Μείωση συχνού τσιμπολογήματος μεταξύ των γευμάτων

Συνοπτικές επισημάνσεις

Το οδοντικό απόστημα είναι μια βακτηριακή λοίμωξη με συλλογή πύου στη ρίζα του δοντιού ή στους γύρω ιστούς. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι πόνος, πρήξιμο και αυξημένη ευαισθησία σε θερμικά ή μηχανικά ερεθίσματα. Ενδέχεται να διακρίνεται μια πυώδης διόγκωση στα ούλα, όμοια με μικρό εξόγκωμα. Η κατάσταση είναι σοβαρή και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση από ειδικό οδοντίατρο.