Αρρυθμία (Διαταραχές καρδιακού ρυθμού)

Η αρρυθμία (γνωστή και ως δυσρυθμία) είναι ένας μη φυσιολογικός καρδιακός παλμός. Μπορεί να ξεκινά από διαφορετικά σημεία της καρδιάς και να εκδηλώνεται ως υπερβολικά γρήγορος, υπερβολικά αργός ή απλώς ακανόνιστος ρυθμός. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η καρδιά χτυπά με οργανωμένο και συντονισμένο τρόπο. Διαταραχές σε διάφορα τμήματα της καρδιάς ή στο αίμα που αντλεί μπορεί να επηρεάσουν τον φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό. Ο φυσιολογικός ρυθμός είναι κρίσιμος, επειδή η καρδιά μέσω του αίματος που προωθεί τροφοδοτεί όλο το σώμα με οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες.

Πόσο σοβαρή μπορεί να είναι η αρρυθμία;

Ορισμένοι τύποι αρρυθμίας είναι ακίνδυνοι και δεν απαιτούν θεραπεία. Άλλοι μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα καρδιακής ανακοπής. Πολλά περιστατικά βρίσκονται ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα. Ο γιατρός μπορεί να προσδιορίσει τον τύπο της αρρυθμίας που έχει διαγνωστεί και να κρίνει αν χρειάζεται αντιμετώπιση.

Ποιοι είναι οι τύποι της αρρυθμίας;

Οι επαγγελματίες υγείας ταξινομούν τις αρρυθμίες ανάλογα με το σημείο της καρδιάς όπου ξεκινούν:

• Υπερκοιλιακές αρρυθμίες: εμφανίζονται στους κόλπους (τα ανώτερα τμήματα της καρδιάς). Ο όρος υπερκοιλιακή δηλώνει ότι η αρρυθμία προέρχεται πάνω από τις κοιλίες ή τα κατώτερα μέρη της καρδιάς.
• Κοιλιακές αρρυθμίες: ξεκινούν στις κοιλίες (τις κατώτερες κοιλότητες της καρδιάς).
• Βραδυκαρδικές αρρυθμίες και ρυθμοί από την κολποκοιλιακή περιοχή: οφείλονται σε προβλήματα του συστήματος αγωγιμότητας, σε σημεία όπως ο φλεβόκομβος (SA), ο κολποκοιλιακός κόμβος (AV) ή το σύστημα His–Purkinje.

Προειδοποιητικά σημάδια αρρυθμίας

Τα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με αρρυθμία περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα παλμών.
• Ζάλη ή αίσθημα ελαφριάς δυσφορίας/αστάθειας.
• Επεισόδια λιποθυμίας.
• Δύσπνοια.
• Ενόχληση στο στήθος.
• Αδυναμία ή κόπωση.

Ορισμένες αρρυθμίες μπορεί να είναι σιωπηλές και να μην προκαλούν κανένα σύμπτωμα.

Τι προκαλεί αρρυθμία;

Οι αρρυθμίες μπορεί να εμφανιστούν για πολλούς λόγους, όπως:

• Στεφανιαία νόσος.
• Ερεθισμένος καρδιακός ιστός (λόγω κληρονομικών ή επίκτητων αιτίων).
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Μεταβολές στον καρδιακό μυ (καρδιομυοπάθεια).
• Διαταραχές των καρδιακών βαλβίδων.
• Διαταραχή ισορροπίας ηλεκτρολυτών στο αίμα.
• Βλάβη που έχει προκληθεί από έμφραγμα.
• Η διαδικασία επούλωσης μετά από χειρουργική επέμβαση στην καρδιά.
• Άλλες ιατρικές καταστάσεις.

Κύρια αιτία αρρυθμίας

Οι περισσότερες αρρυθμίες προκύπτουν από προβλήματα στις αρτηρίες, στις βαλβίδες ή στον μυ της καρδιάς.

Παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την αρρυθμία

Οι παρακάτω παράγοντες μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης αρρυθμίας:

• Χρήση προϊόντων καπνού.
• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Κατανάλωση ροφημάτων ή τροφίμων που περιέχουν καφεΐνη.
• Χρήση διεγερτικών ουσιών (όπως φάρμακα για το κρυολόγημα ή φυτικά συμπληρώματα).
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) πάνω από 30.
• Αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
• Υπνική άπνοια.

Επιπλοκές της αρρυθμίας

Χωρίς θεραπεία, οι αρρυθμίες μπορεί να οδηγήσουν στις ακόλουθες επιπλοκές:

• Εξασθένηση του καρδιακού μυός (καρδιομυοπάθεια).
• Καρδιακή ανακοπή.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο.

Διάγνωση αρρυθμίας

Πώς γίνεται η διάγνωση της αρρυθμίας;

Ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να εντοπίσει ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό ελέγχοντας τον σφυγμό και ακούγοντας τους καρδιακούς ήχους κατά την κλινική εξέταση. Αφού αξιολογηθούν τα συμπτώματα και ολοκληρωθεί η εξέταση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει διαγνωστικές εξετάσεις για να επιβεβαιωθεί η αρρυθμία και να διερευνηθεί η αιτία της. Συνιστάται η συμβουλή ηλεκτροφυσιολόγου, δηλαδή καρδιολόγου με εξειδικευμένη γνώση στη διάγνωση και θεραπεία των διαταραχών του καρδιακού ρυθμού.

Ποιες εξετάσεις χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση αρρυθμίας;

Για την αναγνώριση ενός ακανόνιστου ρυθμού και των σχετικών παθήσεων, μπορεί να πραγματοποιηθούν οι παρακάτω εξετάσεις:

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ): καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς και βοηθά στην εκτίμηση του ρυθμού.
• Εξετάσεις αίματος: αξιολογούν τα επίπεδα ηλεκτρολυτών ή διερευνούν πιθανά γενετικά προβλήματα.
• Φορητή/εξωνοσοκομειακή καταγραφή: παρατεταμένη παρακολούθηση του ρυθμού με συσκευές όπως ο καταγραφέας Holter.
• Δοκιμασία κόπωσης: εξετάζει τον καρδιακό ρυθμό κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης.
• Ηχωκαρδιογράφημα: υπερηχογραφική εξέταση που απεικονίζει τη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς.
• Καθετηριασμός καρδιάς: επιτρέπει εσωτερική αξιολόγηση της κατάστασης των καρδιακών αγγείων.
• Ηλεκτροφυσιολογική μελέτη (EPS): εξειδικευμένη εξέταση που αναλύει τα ηλεκτρικά σήματα της καρδιάς και βοηθά στον ακριβή εντοπισμό του προβλήματος.
• Δοκιμασία ανάκλισης: αξιολογεί την αντίδραση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού όταν αλλάζει η θέση του σώματος.
• Αξονική τομογραφία (CT): παρέχει λεπτομερή απεικόνιση των δομών της καρδιάς.
• Μαγνητική τομογραφία καρδιάς (MRI): προσφέρει αναλυτικές εικόνες των καρδιακών ιστών.