Διάγνωση της έκτοπης κύησης: Πώς να αναγνωρίσετε τα πρώιμα συμπτώματα

Έκτοπη κύηση συμβαίνει όταν το γονιμοποιημένο ωάριο εμφυτεύεται έξω από τη μήτρα, συνήθως σε μία από τις σάλπιγγες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιτία παραμένει άγνωστη. Τις περισσότερες φορές, το φαινόμενο συνδέεται με βλάβη ή ουλοποίηση στις σάλπιγγες, η οποία εμποδίζει τη μετακίνηση του γονιμοποιημένου ωαρίου προς τη μήτρα.

Παράγοντες κινδύνου

Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης έκτοπης κύησης:

• Κάπνισμα
• Ηλικία άνω των 35 ετών
• Σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις
• Ουλές στην κοιλιακή χώρα ύστερα από γυναικολογικές επεμβάσεις
• Προηγούμενο ιστορικό έκτοπης κύησης
• Επεμβάσεις απολίνωσης ή αποκατάστασης σαλπίγγων
• Θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση
• Εγκυμοσύνη παρουσία ενδομητρικής σπείρας

Σύνδεση με την ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη ιστού παρόμοιου με το ενδομήτριο εκτός της μήτρας, προκαλώντας πόνο. Ο ιστός αυτός εντοπίζεται κυρίως στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες και στους ιστούς της πυέλου. Οι αλλοιώσεις και οι ουλές που προκαλεί η ενδομητρίωση μπορεί να εμποδίσουν τη διέλευση του γονιμοποιημένου ωαρίου προς τη μήτρα, οδηγώντας σε έκτοπη κύηση.

Πιθανές επιπλοκές

Στην έκτοπη κύηση το γονιμοποιημένο ωάριο αναπτύσσεται εκτός μήτρας, κατά κύριο λόγο στη σάλπιγγα. Η σάλπιγγα δεν είναι κατάλληλη για την ανάπτυξη του εμβρύου και μέσα σε λίγες εβδομάδες μπορεί να τραυματιστεί σοβαρά ή να διαρραγεί. Συνήθως, η διάρρηξη συμβαίνει μεταξύ της 6ης και της 16ης εβδομάδας της κύησης, προκαλώντας έντονη αιμορραγία. Αν η αιμορραγία δεν ελεγχθεί, προκύπτει σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Σε περίπτωση διάρρηξης της σάλπιγγας μπορεί να προκληθεί μη αναστρέψιμη βλάβη και να απαιτηθεί χειρουργική αφαίρεση. Εάν η άλλη σάλπιγγα παραμένει υγιής, οι πιθανότητες εγκυμοσύνης διατηρούνται. Όταν όμως έχει αφαιρεθεί ή έχει υποστεί βλάβη και η δεύτερη σάλπιγγα, συχνά γίνεται απαραίτητη η προσφυγή σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Διάγνωση της έκτοπης κύησης

Η διάγνωση βασίζεται σε τεστ εγκυμοσύνης, κλινική εξέταση και υπερηχογραφικό έλεγχο. Ο γυναικολόγος μπορεί να προτείνει διακολπικό ή διακοιλιακό υπερηχογράφημα, που αποτελεί ανώδυνη και σύντομη μέθοδο αξιολόγησης της μήτρας και των σαλπίγγων. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης εξετάζεται αν η κύηση είναι εκτός μήτρας και εκτιμάται η θέση και η βιωσιμότητα του εμβρύου. Η διαδικασία διαρκεί περίπου 15–20 λεπτά. Σε κάποιες περιπτώσεις, πραγματοποιείται επιπλέον διακοιλιακός υπερηχογραφικός έλεγχος για να διερευνηθεί η ύπαρξη εσωτερικής αιμορραγίας.

Επιλογές θεραπείας

Επειδή η κύηση εκτός μήτρας δεν μπορεί να συνεχιστεί, είναι απαραίτητη η διακοπή του έκτοπου κυήματος για την αποφυγή επιπλοκών. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική επέμβαση.

Φαρμακευτική θεραπεία

Στα αρχικά στάδια και εφόσον δεν έχει υποστεί ρήξη η σάλπιγγα, χορηγείται συχνά μεθοτρεξάτη ενέσιμα. Η μεθοτρεξάτη σταματά την ανάπτυξη του εμβρύου, το οποίο στη συνέχεια απορροφάται σταδιακά από τον οργανισμό εντός 4 έως 6 εβδομάδων. Πριν τη χορήγηση ελέγχονται τα επίπεδα της ορμόνης hCG με εξετάσεις αίματος. Η θεραπεία αυτή δεν ενδείκνυται σε όλες τις περιπτώσεις, όπως όταν συνυπάρχουν ορισμένα νοσήματα ή κατά τη διάρκεια του θηλασμού.

Μετά τη χορήγηση ακολουθούν συχνές εξετάσεις αίματος, ώστε να διαπιστωθεί η μείωση της hCG. Εάν τα επίπεδά της δεν μειώνονται επαρκώς, μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της δόσης. Κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης, ενδέχεται να υπάρχουν αίσθημα κόπωσης ή ενοχλήσεις στην κοιλιά, ενώ ο κύκλος της εμμήνου ρύσεως πιθανόν να αργήσει να επανέλθει για μερικούς μήνες.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν επαρκεί ή η κατάσταση έχει επιπλακεί, εφαρμόζεται χειρουργική επέμβαση. Η λαπαροσκοπική μέθοδος είναι η συνηθέστερη: γίνονται μικρές τομές στην κάτω κοιλιά, εισάγονται ειδικά εργαλεία και αφαιρείται ο έκτοπος ιστός. Αν η σάλπιγγα έχει υποστεί σοβαρή βλάβη, μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί. Σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας ή ρήξης, ενδέχεται να απαιτηθεί άμεση χειρουργική επέμβαση με μεγαλύτερη τομή.

• Μετά το χειρουργείο συχνά εμφανίζονται πόνοι στην κοιλιά, αιμορραγία ή προσωρινή εξασθένηση.
• Υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης λοίμωξης.

Η ανάρρωση διαρκεί αρκετές εβδομάδες, ενώ οι ορμονικές μεταβολές και το σώμα υπενθυμίζουν την πρόσφατη κύηση μέχρι να επανέλθει ο κύκλος κανονικά.

Καθημερινότητα μετά την έκτοπη κύηση

Η επίτευξη εγκυμοσύνης μετά από έκτοπη κύηση μπορεί να είναι δυσκολότερη, ιδιαίτερα όταν έχει αφαιρεθεί η μία σάλπιγγα. Σε τέτοιες περιπτώσεις προτείνεται η συμβουλή με ειδικό στην αναπαραγωγική ιατρική. Είναι σημαντικό να καθοριστεί, μαζί με τον γυναικολόγο, το πότε είναι κατάλληλο να γίνει νέα προσπάθεια, με τη συνηθέστερη σύσταση να περιλαμβάνει αναμονή τουλάχιστον 3 μηνών για την αποκατάσταση του οργανισμού.

Αρκετές γυναίκες βιώνουν συναισθηματικές δυσκολίες μετά από έκτοπη κύηση. Η ψυχολογική υποστήριξη ή η συζήτηση με ειδικούς βοηθά στη διαχείριση του στρες και του άγχους που προκύπτουν.

Επιπλέον, το ιστορικό μιας έκτοπης κύησης αυξάνει ελαφρώς την πιθανότητα υποτροπής. Σε μελλοντική εγκυμοσύνη, είναι σημαντικό να ενημερώνεται έγκαιρα ο γιατρός με την εμφάνιση σχετικών συμπτωμάτων.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο έκτοπης κύησης

Η πλήρης πρόληψη της έκτοπης κύησης δεν είναι εφικτή, ωστόσο ορισμένες συνήθειες συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου:

• Η χρήση προφυλακτικού προφυλάσσει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και πυελικές φλεγμονές.
• Η αποφυγή των ενδοκολπικών πλύσεων μειώνει τον σχετικό κίνδυνο σύμφωνα με μελέτες.