Διαταραχές Κατάποσης (Δυσφαγία): Αιτίες, Διάγνωση και Θεραπεία

Οι διαταραχές κατάποσης αποτελούν καταστάσεις όπου παρατηρείται δυσκολία στη λήψη τροφών ή υγρών. Αυτές οι δυσκολίες συχνά σχετίζονται με λειτουργικές αλλαγές στον φάρυγγα ή τον οισοφάγο. Εάν διαπιστώνετε ότι πνίγεστε συχνά κατά τη διάρκεια του φαγητού, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό, αφού τα αίτια μπορεί να είναι ποικίλα.

Πώς διαγιγνώσκονται οι διαταραχές κατάποσης

Για να εντοπιστούν οι λόγοι που προκαλούν δυσκολία στην κατάποση, εφαρμόζονται συγκεκριμένες διαγνωστικές εξετάσεις. Ο θεράπων ιατρός μπορεί αρχικά να συστήσει διάφορες μεθόδους για την αξιολόγηση της λειτουργίας του στόματος, του φάρυγγα και του οισοφάγου.

• Η κινηματογραφική ακτινοσκόπηση αξιοποιεί εξειδικευμένες κάμερες και ακτινογραφικό εξοπλισμό για την παρακολούθηση της πορείας ενός υγρού αντίθεσης (συνήθως διαλύματος βαρίου) μέσω του οισοφάγου. Η διαδικασία διεξάγεται συνήθως υπό την επίβλεψη ειδικού παθολογίας λόγου ή κατάποσης.
• Η ανώτερη ενδοσκόπηση πραγματοποιείται με την εισαγωγή ενός λεπτού, εύκαμπτου σωλήνα στον οισοφάγο για οπτική εξέταση της εσωτερικής επιφάνειας του φάρυγγα και του οισοφάγου σε οθόνη.
• Η μανομετρία μετράει τη συστολή των μυών του οισοφάγου, καθώς και το χρόνο και την ένταση χαλάρωσης των βαλβίδων του.
• Οι εξετάσεις για εμπέδηση και pH βοηθούν στον προσδιορισμό του αν η δυσκολία στην κατάποση οφείλεται σε παλινδρόμηση οξέος από το στομάχι προς τον οισοφάγο.

Διαχείριση δυσκολιών κατάποσης

Η θεραπεία για τις δυσκολίες στην κατάποση εξαρτάται πάντα από το αίτιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πρόβλημα υποχωρεί αυτόματα, ενώ σε άλλες απαιτείται εξειδικευμένη φροντίδα ή η συμβολή διαφορετικών επαγγελματιών υγείας. Υπάρχουν απλά μέτρα που συμβάλλουν στην ασφαλέστερη και ευκολότερη λήψη τροφής και υγρών.

Κατάλληλη στάση σώματος κατά το φαγητό

• Προτιμήστε να κάθεστε όρθιοι όταν τρώτε και αποφεύγετε να γέρνετε προς τα πίσω.
• Κρατήστε το κεφάλι ελαφρώς κεκλιμένο προς τα εμπρός.
• Παραμείνετε σε καθιστή ή όρθια θέση για 15 έως 20 λεπτά μετά το γεύμα.

Περιβάλλον γεύματος

• Επιλέξτε ήσυχο χώρο για φαγητό, χωρίς περισπασμούς.
• Εστιάστε στην κατανάλωση φαγητού, αποφεύγοντας παράλληλες δραστηριότητες.
• Μην μιλάτε όταν έχετε φαγητό στο στόμα.

Ποσότητα φαγητού και ταχύτητα γεύματος

• Καταναλώστε το φαγητό ήρεμα και χωρίς βιασύνη.
• Τεμαχίστε την τροφή σε μικρά κομμάτια και μασάτε καλά έως ότου αποκτήσει υγρή μορφή προτού καταπιείτε.
• Μην καταπίνετε μεγαλύτερη ποσότητα από το μισό κουταλάκι του γλυκού κάθε φορά.

Συνήθειες κατάποσης

• Ενδεχομένως να χρειάζεται κάποιες φορές να καταπιείτε μία μπουκιά ή γουλιά περισσότερες από μία φορές.
• Εάν διαπιστωθεί ότι τροφή ή υγρό μένει στην οδό κατάποσης, δοκιμάστε να βήξετε απαλά, να καθαρίσετε το λαιμό σας και να καταπιείτε εκ νέου προτού πάρετε αναπνοή. Επαναλάβετε εάν είναι απαραίτητο.
• Φροντίστε να παραμένετε συγκεντρωμένοι και να καταπίνετε με πλήρη προσοχή στη διαδικασία.

Διαχείριση σάλιου

• Προσπαθήστε να διατηρείτε επαρκή ενυδάτωση σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.
• Μερικές φορές, το να πιπιλίζετε κομμάτια πάγου, να καταναλώνετε κατεψυγμένα κομμάτια λεμονιού ή να πίνετε νερό με λεμόνι μπορεί να διεγείρει την έκκριση σάλιου, υποβοηθώντας τη συχνότερη κατάποση.

Υφή τροφίμων

• Αποφύγετε σκληρές ή δύσκολα μασώμενες τροφές.
• Τροφές μπορούν να πολτοποιηθούν ή να αναμιχθούν σε μίξερ ώστε να διευκολύνεται η κατάποση.
• Εάν τα υγρά προκαλούν τάση για βήχα, προσθέστε κάποιον παράγοντα για να γίνουν πιο παχύρρευστα· κατάλληλα προϊόντα μπορεί να συστήσει ο ειδικός. Τα αραιά υγρά καλό είναι να αντικαθίστανται με πιο παχύρρευστα, όπως το νέκταρ αντί για χυμό ή πολτοποιημένες σούπες αντί για διαυγείς.

Λήψη φαρμάκων

• Ορισμένα φάρμακα δύνανται να συνθλιβούν και να αναμιχθούν με πουρέ μήλου ή κρεμώδες επιδόρπιο για πιο εύκολη κατάποση.
• Ζητήστε τη συμβουλή φαρμακοποιού για τα φάρμακα που δεν επιτρέπεται να θρυμματιστούν και για εναλλακτικές μορφές χορήγησης σε υγρή μορφή.

Χρήσιμες πληροφορίες για τις διαταραχές κατάποσης

Τα προβλήματα κατάποσης ή η δυσφαγία δυσκολεύουν την κατανάλωση τροφών και ποτών. Συνήθως, σχετίζονται με μεταβολές της υγείας που επηρεάζουν το φάρυγγα ή τον οισοφάγο. Από τα πιο συχνά σημεία είναι οι αναγωγές, ο πόνος ή η καθυστέρηση στη δίοδο της τροφής. Η εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων απαιτεί επικοινωνία με τον γιατρό σας.