Δυσλεξία: συμπτώματα, ενδείξεις και θεραπεία

Η έγκαιρη διάγνωση της δυσλεξίας δίνει τη δυνατότητα στο παιδί να λάβει νωρίτερα τις απαραίτητες παρεμβάσεις, επομένως είναι σημαντικό να εντοπίζονται άμεσα τα πρώτα σημάδια δυσκολιών.

Ενδείξεις δυσλεξίας σε ενήλικες

Πολλοί δεν μαθαίνουν ότι αντιμετωπίζουν δυσλεξία κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι σχετικές δυσκολίες διαπιστώνονται πρώτο φορά στην ενήλικη ζωή. Οι ενήλικες που έχουν δυσλεξία συχνά αντιμετωπίζουν τα παρακάτω προβλήματα:

• Δυσκολία στην ανάγνωση ή σε δραστηριότητες που απαιτούν ανάγνωση.
• Δυσκολία στην ορθογραφία, στην απομνημόνευση και στην καταγραφή λέξεων.
• Η αντιγραφή, η σύνταξη σημειώσεων ή η καταγραφή πληροφοριών είναι πιο απαιτητική σε σχέση με άλλους ανθρώπους.
• Δυσκολία κατανόησης της σημασίας φράσεων ή λογοπαίγνιων.
• Σχέτική αδυναμία στην εκμάθηση μαθηματικών, ξένων γλωσσών ή στην απομνημόνευση αριθμών, όπως κωδικών ασφαλείας.
• Συχνή αίσθηση ανοργάνωσης, δυσκολία τήρησης προθεσμιών ή οργάνωσης καθημερινών υποχρεώσεων.

Διάγνωση της δυσλεξίας

Η δυσλεξία δεν διαγιγνώσκεται μέσω αιματολογικών ή νευρολογικών εξετάσεων, αλλά απαιτεί εξειδικευμένη αξιολόγηση από επαγγελματίες υγείας ή εκπαιδευτικούς. Συνήθως εξετάζεται η ικανότητα του παιδιού στην ανάγνωση, στη γραφή και στην αναγνώριση λέξεων.

Τι περιλαμβάνει η αξιολόγηση

• Έλεγχος της αναγνωστικής ικανότητας και της προφοράς άγνωστων λέξεων.
• Αξιολόγηση λεξιλογίου και γλωσσικών δεξιοτήτων.
• Εξέταση της κατανόησης κειμένου κατά την ανάγνωση.
• Έλεγχος της ορθογραφικής επάρκειας και της αναγνώρισης λέξεων.
• Διερεύνηση για άλλες πιθανές αιτίες, όπως διαταραχή ελλειμματικής προσοχής ή άγχος.

Αφού ολοκληρωθεί η διάγνωση, δημιουργείται εξατομικευμένο εκπαιδευτικό σχέδιο σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και ειδικούς, με στόχο να υποστηριχθεί η εξέλιξη του παιδιού.

Υποστήριξη και εκπαιδευτικά προγράμματα

Δεν υπάρχουν φαρμακευτικές λύσεις για τη θεραπεία της δυσλεξίας, ωστόσο έχουν αναπτυχθεί διάφορες μεθοδολογίες και προγράμματα που στηρίζουν τη διαδικασία εκμάθησης ανάγνωσης και γραφής.

Εκπαιδευτικά προγράμματα

Τα παιδιά με δυσλεξία συχνά χρειάζονται διδακτική υποστήριξη για να συνδέσουν γράμματα με ήχους και να κατανοήσουν τις σημασίες των λέξεων. Σε συνεργασία με ειδικούς ανάγνωσης, οι μαθητές μαθαίνουν:

• Να προφέρουν γράμματα και λέξεις, εστιάζοντας στη φωνητική διδασκαλία.
• Να διαβάζουν με μεγαλύτερη ταχύτητα και ευχέρεια.
• Να κατανοούν σε βάθος τα κείμενα που διαβάζουν.
• Να εκφράζουν πιο ξεκάθαρα τις σκέψεις τους γραπτώς.

Επιπλέον αποτελεσματικές μαθησιακές μέθοδοι

• Η προσέγγιση Orton-Gillingham βοηθά βήμα-βήμα στην αναγνώριση γραμμάτων και ήχων.
• Η πολυαισθητηριακή διδασκαλία ενσωματώνει τις αισθήσεις, όπως με γράμματα από γυαλόχαρτο που διευκολύνουν την απομνημόνευση της ορθογραφίας μέσω της αφής.

Επιπρόσθετη υποστήριξη στο παιδί

Στα σχολεία εφαρμόζονται εξατομικευμένα προγράμματα μάθησης, στα οποία καθορίζονται οι ανάγκες και τα μέτρα υποστήριξης του παιδιού. Κάθε χρόνο, το πρόγραμμα επανεξετάζεται σύμφωνα με τα νέα εκπαιδευτικά δεδομένα.

• Εξειδικευμένη διδασκαλία από ειδικούς ή μαθήματα σε μικρές ομάδες ή μεμονωμένα.
• Εφαρμογή προσαρμοσμένων μεθόδων μάθησης, όπως χρήση ηχογραφημένων κειμένων, παράταση χρόνου σε τεστ, τεχνολογία ανάγνωσης.
• Πρακτική ανάγνωσης στο σπίτι με τη βοήθεια ενηλίκου, με στήριξη στην προφορά δύσκολων λέξεων.

Συμβουλές για ευκολότερη μάθηση

Ορισμένες στρατηγικές είναι χρήσιμες τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες:

• Επιλέξτε ήσυχο χώρο χωρίς ερεθίσματα για διάβασμα.
• Ακούστε ηχογραφημένα βιβλία και παρακολουθήστε τον γραπτό λόγο.
• Διασπάστε μεγαλύτερες εργασίες σε μικρότερα βήματα.
• Ζητήστε βοήθεια όποτε είναι απαραίτητο.
• Συμμετέχετε σε ομάδες υποστήριξης με άτομα που αντιμετωπίζουν δυσλεξία.

Τρόποι στήριξης παιδιού με δυσλεξία

Όταν ένα παιδί διαγνωσθεί με δυσλεξία, κάθε ενίσχυση είναι καθοριστική. Το να διαβάζετε από κοινού με διαφορετικούς τρόπους μπορεί να ωφελήσει σημαντικά:

• Ακούστε μαζί ηχογραφημένα βιβλία ενώ το παιδί διαβάζει το κείμενο ταυτόχρονα.
• Συζητήστε για την ιστορία, αναλύστε τους χαρακτήρες, ρωτήστε πώς φαντάζεται το παιδί τη συνέχεια.
• Ενθαρρύνετε το παιδί να διαβάζει μόνο του, τόσο φωναχτά όσο και σιωπηλά.
• Επαναλάβετε αγαπημένα βιβλία, διαβάστε τα ξανά.
• Διαβάστε με εναλλαγή ρόλων και δυνατές φωνές.

Μετατρέψτε τη μάθηση σε παιχνίδι

• Δημιουργήστε τραγουδάκια, ρυθμικά ποιήματα ή κινήσεις για την ευκολότερη απομνημόνευση πληροφοριών.
• Εμπλέξτε το παιδί σε παιχνίδια με λέξεις.
• Για μικρότερα παιδιά, χρησιμοποιήστε ασκήσεις με συλλαβισμό ή ρίμες.

Βοήθεια για τις σχολικές εργασίες

• Χρησιμοποιήστε ψηφιακά μέσα, όπως τάμπλετ και υπολογιστές, με εργαλεία λεξικού, ορθογραφικού ελέγχου και ανάγνωσης κειμένου για μεγαλύτερα παιδιά.
• Υποστηρίξτε στη διαχείριση και οργάνωση των εργασιών για το σπίτι.
• Διαχωρίστε τις μεγάλες σχολικές υποχρεώσεις σε απλούστερα στάδια.

Συναισθηματική ενίσχυση

• Επαινείτε το παιδί για την προσπάθεια και τις επιτυχίες, ακόμη κι αν είναι μικρές.
• Αποτρέψτε την αρνητική αυτοκριτική λόγω ατελειών – δώστε έμφαση στην πρόοδο.
• Βοηθήστε το παιδί να αντιληφθεί ότι η δυσλεξία δεν είναι δική του ευθύνη, αλλά τρόπος διαφορετικής μάθησης.
• Στηρίξτε το παιδί να αφιερώνει χρόνο σε αγαπημένες του δραστηριότητες που ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και την ευχαρίστηση.
• Αναδείξτε τα δυνατά του σημεία και μην εστιάζετε μόνο στις μαθησιακές δυσκολίες.

Διαχείριση της δυσλεξίας στην ενήλικη ζωή

Η επίδραση της δυσλεξίας δεν περιορίζεται στα παιδικά χρόνια, αλλά διατηρείται και στην καθημερινότητα των ενηλίκων, τόσο στο εργασιακό όσο και στο προσωπικό επίπεδο. Είναι ωφέλιμο να αξιολογούνται διεξοδικά οι δεξιότητες και να αναζητείται η κατάλληλη υποστήριξη, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Με σωστές δεξιότητες και την αναγκαία βοήθεια, κάθε άτομο μπορεί να διαπρέψει στη δουλειά, στην εκπαίδευση και στην προσωπική του ζωή, παρά τις δυσκολίες της δυσλεξίας.

Βασικά σημεία

Η δυσλεξία περιγράφει μια μαθησιακή ιδιαιτερότητα που συνδέεται με δυσκολίες στην ανάγνωση. Δεν υπάρχει τρόπος να αλλάξει ολοκληρωτικά ο τρόπος λειτουργίας του εγκεφάλου, όμως ο έγκαιρος εντοπισμός και η σωστή υποστήριξη βοηθούν το παιδί να ξεπεράσει πιο εύκολα τις δυσκολίες και να προοδεύσει αποτελεσματικότερα στη μάθηση. Με κατάλληλη υποστήριξη, το παιδί μπορεί να αναπτύξει δεξιότητες και αυτοπεποίθηση.