Έχει το μωρό μου ίκτερο; Ποιες είναι οι διαθέσιμες θεραπείες;

Οι νεογέννητοι συχνά εμφανίζουν ίκτερο και η χαρακτηριστική κιτρινωπή απόχρωση του δέρματος ή του λευκού των ματιών αρκεί, συνήθως, ώστε να δημιουργήσει υποψίες για αυτήν την κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, για να προσδιοριστεί με ακρίβεια το επίπεδο της συγκέντρωσης της χολερυθρίνης στον οργανισμό, οι γιατροί καταφεύγουν σε ποικίλες εξετάσεις.

Πώς διαγιγνώσκεται ο ίκτερος στα νεογνά

Για να εκτιμηθεί με ακρίβεια η ποσότητα της χολερυθρίνης, οι ειδικοί μπορούν να λάβουν δείγμα αίματος και να το αποστείλουν στο εργαστήριο. Επιπλέον, διατίθενται συσκευές που ακουμπούν στην επιδερμίδα του βρέφους και με δέσμη φωτός προσδιορίζουν τα επίπεδα της χολερυθρίνης χωρίς να απαιτείται λήψη αίματος.

Πότε χρειάζονται επιπρόσθετες εξετάσεις

Όταν υπάρχουν ενδείξεις πως ο ίκτερος σχετίζεται με ασθένεια ή άλλη διαταραχή, το διαγνωστικό και θεραπευτικό πλάνο διευρύνεται. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πιθανό να διενεργηθούν οι ακόλουθες εξετάσεις:

• Έλεγχος ούρων για ανίχνευση ενδεχόμενης λοίμωξης
• Γενική αίματος προκειμένου να μετρηθεί ο αριθμός των κυττάρων του αίματος στο βρέφος
• Καταμέτρηση των δικτυοερυθροκυττάρων που βοηθά στην εκτίμηση του ρυθμού παραγωγής νέων ερυθρών αιμοσφαιρίων
• Έλεγχος ομάδας αίματος για τον αποκλεισμό πιθανής ασυμβατότητας μεταξύ μητέρας και παιδιού
• Δοκιμασίες του ανοσοποιητικού που ελέγχουν κατά πόσο ο οργανισμός καταστρέφει τα ερυθρά αιμοσφαίρια
• Δείκτες ηπατικής λειτουργίας για αποτίμηση της κατάστασης του ήπατος

Μέθοδοι αντιμετώπισης του ίκτερου στα νεογέννητα

Στα περισσότερα βρέφη ο ίκτερος υποχωρεί φυσιολογικά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ωστόσο, ο γιατρός μπορεί να συστήσει μια από τις παρακάτω θεραπευτικές παρεμβάσεις, ανάλογα με την κατάσταση του παιδιού:

• Πρόσθετη σίτιση. Το τακτικό και συχνό τάισμα, είτε με μητρικό γάλα είτε με ξένο γάλα, ευνοεί τις συχνότερες κενώσεις, βοηθώντας το σώμα να αποβάλει τη χολερυθρίνη. Όταν το βρέφος δυσκολεύεται να θηλάσει, ίσως προταθεί η χρήση μπιμπερό ή συμπληρωματικής σίτισης.
• Φωτοθεραπεία. Σε αυτή τη μέθοδο, το νεογνό τοποθετείται κάτω από ειδικό φωτισμό με γαλάζιο-πράσινο φάσμα. Το φως αυτό διαπερνά το δέρμα και μετατρέπει τη χολερυθρίνη σε μορφή που αποβάλλεται ταχύτερα με τα ούρα. Συνήθως το βρέφος διατηρεί μόνο την πάνα ενώ τα μάτια του καλύπτονται με ειδικές αυτοκόλλητες ταινίες. Κατά περίπτωση γίνεται χρήση ειδικού στρώματος ή φωτεινού υποστρώματος.
• Ενδοφλέβια χορήγηση ανοσοσφαιρίνης. Αν υπάρχει ασυμβατότητα στις ομάδες αίματος μητέρας και βρέφους, ενδέχεται να χορηγηθούν πρωτεΐνες μέσω φλέβας που καθυστερούν την καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
• Αντικατάσταση αίματος με μετάγγιση. Σε σπάνιες περιπτώσεις σοβαρού και παρατεταμένου ίκτερου μπορεί να απαιτείται σταδιακή αφαίρεση μικρής ποσότητας αίματος και αντικατάστασή του με αίμα δότη. Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται αποκλειστικά σε ειδικά νοσηλευτικά τμήματα για βαριά πάσχοντα βρέφη και εφαρμόζεται εξαιρετικά σπάνια.

Πιθανές επιπλοκές του ίκτερου στα νεογέννητα

Παρόλο που ο ίκτερος στα βρέφη τείνει να υποχωρεί χωρίς επιπλοκές, παραμελημένη ή εξαιρετικά έντονη μορφή του ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους. Εφόσον η χολερυθρίνη διαπεράσει τον εγκέφαλο, προκαλείται μια κατάσταση (κερνικτερικός ίκτερος) που οδηγεί σε μόνιμες βλάβες όπως:

• Εγκεφαλική παράλυση
• Προβλήματα ακοής
• Διαταραχές στην όραση
• Εμφάνιση σπασμών
• Καθυστέρηση στην ανάπτυξη

Τρόποι περιορισμού του ίκτερου στα νεογνά

Η πλήρης αποτροπή του φυσιολογικού ίκτερου στα βρέφη δεν είναι πάντα εφικτή. Ωστόσο, υπάρχουν μέτρα που μειώνουν τον κίνδυνο ή συμβάλλουν στην ταχύτερη απομάκρυνση της χολερυθρίνης. Το σημαντικότερο είναι το επαρκές τάισμα του νεογνού. Κατά τις πρώτες ημέρες ζωής, ο θηλασμός συνιστάται να γίνεται 8 έως 12 φορές το εικοσιτετράωρο, ενώ όταν προσφέρεται γάλα σε σκόνη, οι ποσότητες υπολογίζονται σε 30–60 ml ανά 2 με 3 ώρες.

Επίσης, το απαλό φυσικό φως συμβάλλει στη διάσπαση της χολερυθρίνης ταχύτερα. Όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες, μπορεί να τοποθετηθεί το βρέφος κοντά σε παράθυρο ή να βγει έξω σε παιδικό καρότσι ώστε να εκτεθεί με ασφάλεια στο φως της ημέρας. Είναι σημαντικό πάντως να προστατεύεται το δέρμα του από πιθανή υπερβολική έκθεση στον ήλιο.