Επίκτητος και συγγενής ραιβόκρανος: συμπτώματα, τύποι και αιτίες

Η αυχενική ραιβότητα, γνωστή και ως torticollis, αποτελεί μια κατάσταση όπου το κεφάλι στρέφεται ή γέρνει προς μία πλευρά λόγω έντασης ή σπασμών στους αυχενικούς μύες. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να παρουσιαστεί σε άτομα κάθε ηλικίας, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες.

Συμπτώματα torticollis στα παιδιά

Ορισμένα παιδιά εμφανίζουν αυχενική ραιβότητα εξαιτίας επίκτητων παραγόντων. Μπορεί να παρατηρηθεί έντονος αυχενικός πόνος ή συχνοί πονοκέφαλοι. Το κεφάλι εμφανίζεται γερμένο, με το πηγούνι στραμμένο προς την αντίθετη πλευρά. Οι μύες στον αυχένα γίνονται σκληροί, συσπώνται ή παρουσιάζουν οίδημα. Συχνά περιορίζεται η κίνηση της κεφαλής και του αυχένα, ενώ ο ένας ώμος είναι υπερυψωμένος σε σχέση με τον άλλο. Σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρείται τρέμουλο ή μικρές δονήσεις του κεφαλιού.

Συμπτώματα torticollis στους ενήλικες

• Σπασμοί, τικ ή τρέμουλο στους μύες του αυχένα
• Ένταση στους αυχενικούς μύες
• Πόνος ή αίσθημα καύσου στους ώμους, τον αυχένα ή την πλάτη
• Πονοκέφαλοι
• Γύρισμα ή κλίση του κεφαλιού σε διάφορες κατευθύνσεις
• Λύγισμα ή περιστροφή του αυχένα

Διάγνωση torticollis

Εάν διαπιστώσετε ότι το παιδί κρατά την κεφαλή σε ασυνήθιστη θέση ή δυσκολεύεται να την κινήσει, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό. Ο γιατρός θα ελέγξει τη δυνατότητα κίνησης της κεφαλής προς κάθε πλευρά. Εφόσον χρειαστεί, προτείνεται επιπλέον διαγνωστικός έλεγχος, όπως ακτινογραφία αυχένα, αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία. Το υπερηχογράφημα μπορεί να συνδράμει στην ανίχνευση άλλων αιτιών, ενώ η ηλεκτρομυογραφία προσδιορίζει πιο έντονα συσπασμένες μυϊκές ομάδες. Κάποιες φορές συνιστώνται αιματολογικά τεστ για να αποκλειστούν άλλα νοσήματα που σχετίζονται με την αυχενική ραιβότητα.

Σε ορισμένα βρέφη, η torticollis συνοδεύεται από προβλήματα στο ισχίο. Αν και τις περισσότερες φορές τα παιδιά δεν εμφανίζουν επιπρόσθετα προβλήματα υγείας, σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να συνδέεται με λοιμώξεις, κατάγματα οστών, αλλεργικές αντιδράσεις ή ακόμη και σπάνιες γενετικές διαταραχές.

Για τους ενήλικες, η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα, στη φυσική εξέταση, στο οικογενειακό ιστορικό και στην πορεία της νόσου. Επιπρόσθετες εξετάσεις, όπως μαγνητική τομογραφία ή ηλεκτρομυογραφία, γίνονται αν υπάρχει υποψία σοβαρής νευρολογικής ή σπονδυλικής διαταραχής.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως ορισμένες μεταδοτικές ή σοβαρές νευρολογικές ασθένειες μπορεί να εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτώματα. Εάν παρουσιαστούν υψηλός πυρετός, ρίγη, σημαντική δυσκαμψία αυχένα, οξύς πονοκέφαλος, σύγχυση ή εξάνθημα, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση καθώς μπορεί να υποκρύπτονται επικίνδυνες για τη ζωή παθήσεις.

Πιθανές επιπλοκές από την torticollis

Βρέφη και παιδιά

• Δυσκολία στη διατήρηση της κεφαλής σε όρθια θέση και στον έλεγχό της
• Περιορισμένη δυνατότητα να φτάνουν ή να παρακολουθούν με τα μάτια προς την επηρεασμένη πλευρά
• Καθυστέρηση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως το κάθισμα ή το περπάτημα
• Δυσκολίες στη σίτιση
• Κακή αίσθηση ισορροπίας
• Άβολη και μονόπλευρη στάση στο μπουσούλημα
• Κύλισμα αποκλειστικά προς μία πλευρά
• Ασυμμετρία στο πρόσωπο
• Επίπεδη μορφολογία κεφαλής λόγω παρατεταμένης κατάκλισης στη μία πλευρά
• Διαταραχές στην κινητική ανάπτυξη
• Προβλήματα ακοής ή όρασης

Ενήλικες

• Δυσχέρεια διατήρησης ισορροπίας
• Αλλαγές στον τρόπο βάδισης
• Σχηματισμός οστικών προεκτάσεων στην περιοχή του αυχένα
• Σοβαρές αιτίες, όπως τραυματισμός ή νεοπλασία
• Μειωμένη ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων
• Συναισθηματική επιβάρυνση

Επιλογές θεραπείας για την torticollis

Βρέφη και παιδιά

Όταν η αυχενική ραιβότητα είναι επίκτητη, η παρέμβαση εστιάζεται στην αιτία που την προκάλεσε. Η συγγενής μορφή, που αφορά κυρίως νεογνά και μικρά παιδιά, αντιμετωπίζεται κυρίως με ειδικές ασκήσεις διατάσεων και αλλαγών θέσης, οι οποίες εφαρμόζονται και στο σπίτι. Ο ιατρός μπορεί να υποδείξει συγκεκριμένες ασκήσεις για ήπιες διατάσεις και ενδυνάμωση των αντίστοιχων μυών. Η τακτική εφαρμογή αυτών των τεχνικών οδηγεί συχνά σε πλήρη αποκατάσταση μέσα σε έξι μήνες, ιδιαίτερα όταν η διάγνωση γίνει νωρίς και ακολουθείται συστηματικά το πλάνο.

• Να προσφέρετε θηλασμό ή μπιμπερό με τέτοιο τρόπο ώστε το παιδί να στρέφει το κεφάλι προς τη λιγότερο προτιμώμενη πλευρά
• Τοποθετήστε τα παιχνίδια ώστε το παιδί να χρειάζεται να κοιτάζει προς διάφορες κατευθύνσεις – τα ηχητικά ή φωτεινά παιχνίδια είναι ιδιαίτερα κατάλληλα
• Ενθαρρύνετε το παιδί να χρησιμοποιεί χέρια και πόδια, ώστε να ενισχυθεί η φυσική λειτουργία των μυών
• Βάλτε το παιδί να παίζει μπρούμυτα συχνά κάθε ημέρα, ενισχύοντας τους μυς αυχένα και πλάτης και διατηρώντας το σχήμα του κεφαλιού συμμετρικό – προτείνεται τέσσερις φορές ημερησίως για 15 λεπτά

Σε αρκετές περιπτώσεις ο γιατρός προτείνει φυσικοθεραπεία. Χειρουργική επέμβαση εφαρμόζεται σπάνια και μόνο αν οι συντηρητικές μέθοδοι αποτύχουν, συνήθως όταν το παιδί είναι προσχολικής ηλικίας.

Ενήλικες

Η θεραπεία στους ενήλικους εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Συνήθεις μέθοδοι περιλαμβάνουν:

• Φυσικοθεραπεία, με θερμόθεραπεία, μασάζ, ασκήσεις διατάσεων ή χρήση λειτουργικών βοηθημάτων
• Ασκήσεις διατάσεων
• Ειδικά κολάρα ή άλλα ορθωτικά βοηθήματα για τη σταθεροποίηση του αυχένα
• Χορήγηση φαρμάκων για τον περιορισμό των σπασμών
• Αντιφλεγμονώδη σκευάσματα
• Ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης
• Εγχύσεις σε συγκεκριμένους μύες
• Χειρουργικές επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη σε περίπτωση μετατόπισης οστών ή άλλων σοβαρών αιτίων

Επιπλέον συστήνονται τα εξής:

• Συχνές διατάσεις των μυών του αυχένα
• Εφαρμογή θερμών ή ψυχρών επιθεμάτων
• Επαρκής ύπνος και προσπάθεια μείωσης του στρες
• Ελαφρύ άγγιγμα στο πρόσωπο ή στον αυχένα μπορεί προσωρινά να μειώσει τους σπασμούς

Πρόληψη της torticollis

Ενώ δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί εντελώς η αυχενική ραιβότητα στα βρέφη, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας και η σταθερή τήρηση του προγράμματος μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών. Για τους ενήλικους, η αποφυγή τραυματισμών στον αυχένα, η συστηματική άσκηση των αυχενικών μυών και η διατήρηση σωστής στάσης σώματος είναι βασικά προληπτικά μέτρα. Αν και δεν είναι πάντα εφικτή η πρόληψη, η έγκαιρη θεραπεία βοηθά στη διαχείριση των συμπτωμάτων και περιορίζει την εξέλιξη της νόσου.

Βασικές πληροφορίες για την αυχενική ραιβότητα

Η αυχενική ραιβότητα μπορεί να παρουσιαστεί τόσο στα νεογνά, όσο και σε παιδιά κατά την ανάπτυξη ή και σε ενήλικες. Τις περισσότερες φορές, αντιμετωπίζεται με ασκήσεις διατάσεων και αλλαγής θέσης που εφαρμόζονται στο σπίτι. Εάν οι μέθοδοι αυτές δεν φέρουν αποτέλεσμα, είναι σκόπιμο να απευθυνθείτε στον γιατρό, ο οποίος μπορεί να προτείνει πιο εξειδικευμένες θεραπευτικές λύσεις.