Επιλόχεια Κατάθλιψη: Συμπτώματα

Η έλευση ενός μωρού μπορεί να συνοδευτεί από έντονες και διαφορετικές συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως ενθουσιασμό και χαρά, αλλά και φόβο ή ανησυχία. Μερικές φορές, όμως, εμφανίζεται κάτι που δεν είναι πάντα αναμενόμενο: η κατάθλιψη. Πολλές γυναίκες μετά τον τοκετό βιώνουν την λεγόμενη επιλόχεια μελαγχολία, η οποία συνήθως εκδηλώνεται με εναλλαγές στη διάθεση, επεισόδια κλάματος, άγχος και διαταραχές ύπνου. Η επιλόχεια μελαγχολία εμφανίζεται συνήθως μέσα στις πρώτες 2–3 ημέρες μετά τον τοκετό και μπορεί να διαρκέσει έως δύο εβδομάδες. Ορισμένες, όμως, αντιμετωπίζουν μια βαρύτερη και πιο παρατεταμένη μορφή κατάθλιψης, γνωστή ως επιλόχεια κατάθλιψη. Κάποιες φορές αναφέρεται και ως προγεννητική κατάθλιψη, επειδή μπορεί να ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και να συνεχιστεί μετά τη γέννα. Σπανιότερα, μετά τον τοκετό μπορεί να παρουσιαστεί μια ακραία διαταραχή της διάθεσης που ονομάζεται επιλόχεια ψύχωση. Η επιλόχεια κατάθλιψη δεν αποτελεί ελάττωμα χαρακτήρα ούτε ένδειξη αδυναμίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι απλώς μια επιπλοκή του τοκετού. Αν υπάρχει επιλόχεια κατάθλιψη, η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων και στη διατήρηση του δεσμού με το μωρό.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα κατάθλιψης μετά τον τοκετό δεν είναι ίδια για όλους και μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά.

Συμπτώματα επιλόχειας μελαγχολίας

Τα σημάδια της επιλόχειας μελαγχολίας, που συνήθως διαρκούν από λίγες ημέρες έως μία ή δύο εβδομάδες μετά τη γέννηση, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Εναλλαγές στη διάθεση
• Άγχος
• Θλίψη
• Ευερεθιστότητα
• Αίσθημα ότι δεν αντέχετε ή ότι σας καταβάλλει η κατάσταση
• Κλάμα
• Μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης
• Διαταραχές όρεξης
• Δυσκολία στον ύπνο

Συμπτώματα επιλόχειας κατάθλιψης

Στην αρχή, η επιλόχεια κατάθλιψη μπορεί να μοιάζει με την επιλόχεια μελαγχολία, όμως τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και επιμένουν περισσότερο. Με τον χρόνο, μπορεί να δυσκολέψουν τη φροντίδα του μωρού και την εκτέλεση άλλων καθημερινών δραστηριοτήτων. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Ωστόσο, μπορεί να ξεκινήσουν νωρίτερα, κατά την εγκυμοσύνη, ή αργότερα, έως και έναν χρόνο μετά τη γέννηση. Πιθανές εκδηλώσεις της επιλόχειας κατάθλιψης είναι:

• Καταθλιπτική διάθεση ή έντονες διακυμάνσεις της διάθεσης
• Υπερβολικό κλάμα
• Δυσκολία να δημιουργηθεί δεσμός με το μωρό
• Απομάκρυνση από οικογένεια και φίλους
• Απώλεια όρεξης ή κατανάλωση σημαντικά μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού από το συνηθισμένο
• Αδυναμία να κοιμηθείτε (αϋπνία) ή υπερβολικός ύπνος
• Έντονη κόπωση ή απώλεια ενέργειας
• Μειωμένο ενδιαφέρον και μειωμένη ευχαρίστηση σε δραστηριότητες που πριν σας άρεσαν
• Έντονη ευερεθιστότητα και θυμός
• Φόβος ότι δεν είστε καλή μητέρα
• Αίσθημα απελπισίας
• Αίσθημα αναξιότητας, ντροπής, ενοχής ή ότι δεν είστε επαρκής
• Μειωμένη ικανότητα καθαρής σκέψης, συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων
• Ανησυχία και εσωτερική ένταση
• Έντονο άγχος και κρίσεις πανικού
• Σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας ή το μωρό σας
• Επαναλαμβανόμενες σκέψεις για θάνατο ή αυτοκτονία

Όταν η επιλόχεια κατάθλιψη δεν αντιμετωπίζεται, μπορεί να συνεχιστεί για πολλούς μήνες ή και περισσότερο.

Επιλόχεια ψύχωση

Η επιλόχεια ψύχωση είναι σπάνια και συνήθως εμφανίζεται μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά τον τοκετό, με συμπτώματα ιδιαίτερα σοβαρά. Ενδέχεται να παρατηρηθούν:

• Σύγχυση και αποπροσανατολισμός
• Επίμονες, παρεισφρητικές σκέψεις σχετικά με το μωρό
• Ψευδαισθήσεις και παραληρητικές ιδέες
• Διαταραχές ύπνου
• Υπερβολική ενέργεια και έντονη διέγερση
• Παρανοϊκή αίσθηση ή καχυποψία
• Απόπειρα να βλάψετε τον εαυτό σας ή το μωρό

Η επιλόχεια ψύχωση μπορεί να οδηγήσει σε σκέψεις ή συμπεριφορές που απειλούν τη ζωή, γι’ αυτό απαιτεί άμεση θεραπευτική παρέμβαση.

Επιλόχεια κατάθλιψη στον άλλο γονέα

Μελέτες δείχνουν ότι και οι νέοι πατέρες μπορεί να εμφανίσουν επιλόχεια κατάθλιψη. Μπορεί να αισθάνονται θλίψη, κόπωση, ότι τους καταβάλλει η κατάσταση, να έχουν άγχος ή να παρουσιάζουν αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου. Πρόκειται για συμπτώματα αντίστοιχα με εκείνα που εμφανίζουν οι μητέρες με επιλόχεια κατάθλιψη. Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν οι πατέρες που είναι νεαρής ηλικίας, έχουν ιστορικό κατάθλιψης, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη σχέση ή βιώνουν οικονομική πίεση. Η κατάθλιψη μετά τον τοκετό στους πατέρες, που αναφέρεται και ως πατρική επιλόχεια κατάθλιψη, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο τη σχέση του ζευγαριού όσο και την ανάπτυξη του παιδιού, όπως συμβαίνει και με την επιλόχεια κατάθλιψη στις μητέρες. Αν είστε σύντροφος νέας μητέρας και εμφανίζετε συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της ή μετά τη γέννηση του παιδιού, συζητήστε το με τον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί. Αντίστοιχες μορφές θεραπείας και υποστήριξης με αυτές που εφαρμόζονται στις μητέρες με επιλόχεια κατάθλιψη μπορούν να βοηθήσουν και στην επιλόχεια κατάθλιψη στον άλλο γονέα.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Αν μετά τη γέννηση του μωρού νιώθετε έντονα πεσμένη διάθεση, είναι πιθανό να δυσκολεύεστε να το παραδεχτείτε. Παρ’ όλα αυτά, αν εμφανίζετε οποιοδήποτε σύμπτωμα επιλόχειας μελαγχολίας ή επιλόχειας κατάθλιψης, επικοινωνήστε με τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας ή με τον μαιευτήρα-γυναικολόγο σας για να προγραμματίσετε μια επίσκεψη. Αν τα συμπτώματα υποδηλώνουν πιθανή επιλόχεια ψύχωση, ζητήστε βοήθεια άμεσα. Είναι σημαντικό να καλέσετε το συντομότερο δυνατό τον επαγγελματία υγείας σας, ειδικά αν τα συμπτώματα της κατάθλιψης:

• Δεν υποχωρούν μετά από δύο εβδομάδες
• Επιδεινώνονται
• Σας δυσκολεύουν να φροντίσετε το μωρό σας
• Κάνουν δύσκολη την ολοκλήρωση καθημερινών υποχρεώσεων
• Συνοδεύονται από σκέψεις ότι θα βλάψετε το μωρό σας

Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας

Αν οποιαδήποτε στιγμή εμφανιστούν σκέψεις να κάνετε κακό στον εαυτό σας ή στο μωρό σας, ζητήστε αμέσως βοήθεια από τον/τη σύντροφό σας ή από κοντινά σας πρόσωπα, ώστε να αναλάβουν τη φροντίδα του μωρού. Καλέστε το 112 ή τον τοπικό αριθμό επείγουσας βοήθειας για υποστήριξη.