Γάλλιο σπινθηρογράφηση: Μέθοδος διάγνωσης λοιμώξεων και όγκων

Η σάρωση με γάλλιο αποτελεί απεικονιστική εξέταση που διευκολύνει τους ιατρούς στην ανίχνευση καρκίνου, λοιμώξεων ή φλεγμονωδών καταστάσεων στο σώμα. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, χορηγείται ενδοφλεβίως μικρή ποσότητα ραδιενεργής ουσίας. Αυτή η ουσία, γνωστή ως γάλλιο, διαχέεται σε περιοχές του σώματος όπου υπάρχει φλεγμονή ή λοίμωξη. Με ειδική κάμερα καταγράφονται λεπτομερείς εικόνες των συγκεκριμένων περιοχών, ώστε να εντοπίζονται πιθανά προβλήματα.

Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται η σάρωση με γάλλιο

Η εξέταση με γάλλιο μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διάγνωση των παρακάτω καταστάσεων:

• Λέμφωμα Hodgkin (είδος καρκίνου)
• Οστεομυελίτιδα (λοίμωξη των οστών)
• Απόστημα (συσσώρευση πύου)
• Φλεγμονώδεις νόσοι όπως πνευμονική ίνωση ή σαρκοείδωση

Η σάρωση αυτή αξιοποιείται συχνά σε περιπτώσεις επίμονου πυρετού χωρίς σαφή αιτία. Μετά το πέρας της θεραπείας, χρησιμοποιείται για παρακολούθηση τυχόν εναπομείναντων καρκινικών κυττάρων.

Ερμηνεία μη φυσιολογικών αποτελεσμάτων

Η ανίχνευση γαλλίου σε μη αναμενόμενα σημεία μπορεί να υποδεικνύει:

• Παρουσία λοίμωξης
• Ενδείξεις φλεγμονής
• Όγκους, μεταξύ αυτών και λεμφώματα όπως το Hodgkin ή άλλα είδη

Η συγκεκριμένη εξέταση εφαρμόζεται συχνά για τη διερεύνηση προβλημάτων στους πνεύμονες όπως:

• Πρωτοπαθής πνευμονική υπέρταση
• Πνευμονική εμβολή (θρόμβοι στους πνεύμονες)
• Λοιμώξεις του αναπνευστικού, ιδίως πνευμονία από Pneumocystis jirovecii
• Σαρκοείδωση
• Σκληρόδερμα που προσβάλλει τους πνεύμονες
• Όγκοι στους πνεύμονες

Διαδικασία εξέτασης

• Για τη σάρωση με γάλλιο, ο εξεταζόμενος λαμβάνει ένεση γαλλίου ενδοφλεβίως. Το ραδιενεργό γάλλιο διακινείται μέσω του αίματος και συγκεντρώνεται στα οστά και σε επιλεγμένα όργανα.
• Ο γιατρός καθορίζει κατάλληλη ώρα για το σκανάρισμα, το οποίο γίνεται μεταξύ έξι και σαράντα οκτώ ωρών μετά την ένεση.
• Η συνολική διάρκεια της διαδικασίας εξαρτάται από την πάθηση που ερευνά ο γιατρός. Σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί περισσότερη από μία σάρωση.
• Ο εξεταζόμενος ξαπλώνει ανάσκελα σε ειδικό τραπέζι. Η κάμερα εντοπίζει τα σημεία συσσώρευσης του γαλλίου στο σώμα.
• Κατά τη διάρκεια της σάρωσης, που διαρκεί 30 έως 60 λεπτά, απαιτείται να παραμείνει κανείς ακίνητος.
• Η ένεση προκαλεί έντονη αίσθηση νυγμού στην περιοχή του δέρματος, που μπορεί να είναι επώδυνη για λίγα λεπτά.
• Η σταθερότητα είναι το πιο δύσκολο μέρος της διαδικασίας, ενώ η ίδια η σάρωση δεν προκαλεί δυσφορία. Ο τεχνικός μπορεί να βοηθήσει ώστε ο εξεταζόμενος να νιώθει άνετα πριν ξεκινήσει η εξέταση.

Προετοιμασία για την εξέταση

Η παρουσία κοπράνων στο έντερο ενδέχεται να επηρεάσει τα αποτελέσματα. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει τη λήψη καθαρτικού το προηγούμενο βράδυ ή και τη διενέργεια υποκλυσμού μία με δύο ώρες πριν την εξέταση. Επιτρέπεται η κατανάλωση φαγητού και υγρών. Απαιτείται υπογραφή σχετικής δήλωσης συγκατάθεσης. Πριν την εξέταση πρέπει να αφαιρεθούν κοσμήματα και μεταλλικά αντικείμενα, ώστε να διασφαλιστούν ακριβή αποτελέσματα. Αν είστε έγκυος, μπορεί να είστε έγκυος ή θηλάζετε, ενημερώστε τον γιατρό. Οι σαρώσεις γαλλίου, λόγω ακτινοβολίας, συνήθως δεν συστήνονται σε έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες και συνιστάται να αποφεύγονται σε μικρά παιδιά όπου είναι δυνατό.

Πιθανοί κίνδυνοι της σάρωσης με γάλλιο

Ο κίνδυνος από την έκθεση σε ακτινοβολία είναι περιορισμένος, μικρότερος από αυτόν που εμφανίζεται σε εξετάσεις αξονικής τομογραφίας ή απλής ακτινογραφίας. Αν είναι εφικτό, θα πρέπει να αποφεύγεται η εξέταση σε εγκύους, θηλάζουσες γυναίκες και βρέφη. Η μέθοδος θεωρείται γενικά ασφαλής, ωστόσο, όπως κάθε ιατρική εξέταση, ενέχει κάποιους σπάνιους κινδύνους, μεταξύ των οποίων:

• Αλλεργικές αντιδράσεις
• Εξάνθημα
• Ναυτία

Οι πιθανοί κίνδυνοι της εξέτασης ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία και τα υφιστάμενα προβλήματα υγείας, γι’ αυτό και η συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό είναι απαραίτητη. Οι έγκυες, όταν είναι δυνατό, πρέπει να αποφεύγουν τη συγκεκριμένη διαδικασία, καθώς ενδέχεται να μην είναι ασφαλής για το έμβρυο.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

• Σε φυσιολογικές συνθήκες, το γάλλιο εντοπίζεται σε οστά, ήπαρ, σπλήνα, παχύ έντερο και ιστούς του μαστού.
• Όταν το γάλλιο ανιχνεύεται σε ασυνήθιστες θέσεις, αυτό μπορεί να υποδεικνύει:
  • Λοίμωξη
  • Φλεγμονή
  • Όγκους, συμπεριλαμβανομένων του λεμφώματος Hodgkin ή άλλων μορφών
• Η εξέταση χρησιμοποιείται και για τη διαλεύκανση παθήσεων των πνευμόνων όπως:
  • Πρωτοπαθής πνευμονική υπέρταση
  • Πνευμονική εμβολή
  • Λοιμώξεις του αναπνευστικού, συχνά πνευμονία από Pneumocystis jirovecii
  • Σαρκοείδωση
  • Πνευμονική σκληροδερμία
  • Όγκοι στον πνεύμονα