Για να μεταφράσω σωστά τον τίτλο “**Psichologas**”, χρειάζομαι πληροφορίες για το πλαίσιο χρήσης και το κοινό-στόχο. Ωστόσο, βάσει γνώσης:– “Psichologas” είναι η λιθουανική λέξη για τον “ψυχολόγο” (θηλυκό γένος – η ψυχολόγος). – Αν πρόκειται για τίτλο ιστοσελίδας, επαγγελματικής κάρτας, λίστας ή άρθρου, η προσαρμογή θα εξαρτηθεί από το αν αναφερόμαστε γενικά στο επάγγελμα ή σε συγκεκριμένη ειδικότητα/άτομο.**Ενδεικτικές αποδόσεις**:1. Αν είναι τίτλος επαγγελματικού προφίλ, ιατρείου κ.λπ.: – Ψυχολόγος (θηλυκό) – Η ψυχολόγος2. Αν πρόκειται για τίτλο άρθρου ή σελίδας σχετικά με το επάγγελμα: – Η ψυχολόγος – Γυναίκα ψυχολόγος3. Για γενική χρήση, επιστημονικό ή θεσμικό πλαίσιο: – Ψυχολόγος**Σύσταση**: Ο φυσικός, ουδέτερος και πιο συνηθισμένος τίτλος στα ελληνικά είναι: **«Ψυχολόγος»**Αν χρειάζεται να φανεί το γυναικείο γένος λόγω περιεχομένου/πλαισίου, μπορεί να είναι: **«Η ψυχολόγος»**

Ο ψυχολόγος αποτελεί ειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας, αρμόδιο να υποστηρίξει άτομα στην εκμάθηση υγιών στρατηγικών για την αντιμετώπιση ψυχολογικών δυσκολιών. Συνεργάζεται με άτομα που βιώνουν συγκεκριμένες ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη ή άγχος, αλλά και με όσους διαχειρίζονται απαιτητικές περιόδους ζωής, όπως η απώλεια προσφιλούς προσώπου. Η πολύχρονη εκπαίδευση και η ενδελεχής κατάρτιση δίνουν στους ψυχολόγους τη δυνατότητα να προσφέρουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Τύποι ψυχολόγων

Η ψυχολογία περιλαμβάνει πολλά πεδία εξειδίκευσης. Ένας ψυχολόγος μπορεί να εστιάζει στην έρευνα, στην πρακτική εφαρμογή, ή να συνδυάζει και τις δύο δραστηριότητες. Επιπλέον, ορισμένοι ασχολούνται με τη διδασκαλία σε σχολεία, κολέγια ή πανεπιστήμια. Παρακάτω παρουσιάζονται μερικές βασικές εξειδικεύσεις στην ψυχολογία:

Κλινικοί ψυχολόγοι

Οι κλινικοί ψυχολόγοι εστιάζουν στη διάγνωση και θεραπεία ψυχικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών διαταραχών. Κάποιοι ασχολούνται με συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως παιδιά, ζευγάρια ή άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, ενώ άλλοι επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες διαταραχές, όπως η κατάθλιψη ή το άγχος. Σε περιπτώσεις που υπάρχει και σωματικό υπόβαθρο, μπορεί να συνεργάζονται με γιατρούς για πιο ολιστική φροντίδα.

Σύμβουλοι ψυχολόγοι

Οι σύμβουλοι ψυχολόγοι συνδράμουν άτομα στην ανακάλυψη των δυνατοτήτων και των πόρων τους, ώστε να ανταπεξέλθουν τόσο σε σημαντικές προσωρινές δοκιμασίες όσο και σε καθημερινές προκλήσεις. Το έργο τους μπορεί να περιλαμβάνει συμβουλευτικές συνεδρίες ή ψυχοθεραπεία, διεξαγωγή ερευνών, ή συνεργασία με μεμονωμένα άτομα, οικογένειες και οργανισμούς όπως σχολεία, επιχειρήσεις ή νοσοκομεία.

Δικαστικοί ψυχολόγοι

Η εφαρμογή της ψυχολογίας στο δικαστικό πλαίσιο αποτελεί το αντικείμενο των δικαστικών ψυχολόγων, οι οποίοι, εκτός από ψυχολογική γνώση, διαθέτουν συχνά και νομικό υπόβαθρο. Μπορεί, για παράδειγμα, να συνδράμουν στη λήψη αποφάσεων για:

• την κατανομή της επιμέλειας παιδιών μεταξύ γονέων
• την εκτίμηση πνευματικής κατάστασης κατηγορούμενου, με σκοπό να διαπιστωθεί αν μπορεί να συμμετάσχει στη δίκη

Παράλληλα, ενδέχεται να ερευνούν τη συμπεριφορά των ενόρκων ή το κατά πόσο αξιόπιστοι είναι οι μάρτυρες.

Ψυχολόγοι υγείας

Οι ψυχολόγοι υγείας εξετάζουν την επίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων στην εμφάνιση, την πορεία και την αντιμετώπιση ασθενειών. Οι έρευνές τους μπορεί να αφορούν:

• την αντίδραση ασθενών στη διάγνωση και την προσαρμογή στη νόσο
• τους λόγους για τους οποίους κάποιοι ασθενείς δε συμμορφώνονται με ιατρικές οδηγίες
• αποτελεσματικές μεθόδους διαχείρισης του πόνου
• τρόπους αλλαγής αποκρυσταλλωμένων συνηθειών υγείας
• στρατηγικές ενίσχυσης της συναισθηματικής και σωματικής ευεξίας

Νευροψυχολόγοι

Οι νευροψυχολόγοι ερευνούν τη σχέση ανάμεσα στη δομή του εγκεφάλου και τη συμπεριφορά. Χρησιμοποιούν μεθόδους απεικόνισης, όπως η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων, η αξονική τομογραφία μονής φωτονικής εκπομπής και ο λειτουργικός μαγνητικός συντονισμός, για να μελετήσουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου. Οι κλινικοί νευροψυχολόγοι ασχολούνται επίσης με τη διάγνωση και αντιμετώπιση διαφόρων καταστάσεων και μπορεί να εξειδικεύονται, για παράδειγμα, σε:

• μηχανισμούς δημιουργίας και αποθήκευσης αναμνήσεων από τον εγκέφαλο
• την επίδραση εγκεφαλικών παθήσεων ή τραυμάτων σε συναισθήματα, αντίληψη και συμπεριφορά

Τι κάνει ο ψυχολόγος

Όσοι ασκούν το επάγγελμα του ψυχολόγου διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες για να βοηθούν άτομα να διαχειριστούν ζητήματα ψυχικής υγείας και τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Ένας από τους βασικούς στόχους του ψυχολόγου είναι η ερμηνεία και η κατανόηση των σκέψεων, των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς των πελατών. Αυτό επιτυγχάνεται με:

• τον εντοπισμό προτύπων συμπεριφοράς και συναισθημάτων
• τη διάγνωση διαταραχών
• την παραπομπή σε άλλους ειδικούς όπου χρειάζεται
• τη δημιουργία κατάλληλων θεραπευτικών πλάνων

Οι ψυχολόγοι απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα ή σε δομές όπως σχολεία, νοσοκομεία, κέντρα ψυχικής υγείας της κοινότητας, σωφρονιστικά καταστήματα, γηροκομεία και μονάδες αποκατάστασης. Ορισμένοι επικεντρώνονται στην έρευνα και την επιστημονική παραγωγή στο αντικείμενό τους. Η αντιμετώπιση θεμάτων ψυχικής υγείας επιτυγχάνεται μέσα από συμβουλευτικές υπηρεσίες και ψυχοθεραπεία (συνομιλητική θεραπεία), ενώ άλλοι ψυχολόγοι εξειδικεύονται αποκλειστικά σε επιστημονικό ή διδακτικό έργο χωρίς να εργάζονται άμεσα με ασθενείς.

Διαφορές μεταξύ ψυχολόγου και ψυχιάτρου

Ο ψυχίατρος διαθέτει πτυχίο ιατρικής και ειδίκευση στην ψυχική υγεία και τις ψυχικές διαταραχές, έχοντας τη δυνατότητα να συνταγογραφεί φάρμακα για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Όταν είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή, όπως στη σχιζοφρένεια ή σε ορισμένες μορφές κατάθλιψης, ο ψυχίατρος συμμετέχει ενεργά στη θεραπευτική ομάδα. Κάποιοι ψυχίατροι προσφέρουν και ψυχοθεραπεία. Σε αντίθεση με αυτούς, ο ψυχολόγος δεν είναι γιατρός και, στις περισσότερες χώρες, δεν μπορεί να συνταγογραφήσει ή να διενεργήσει ιατρικές παρεμβάσεις.

Διαφορές μεταξύ ψυχολόγου και ψυχοθεραπευτή

Η ψυχοθεραπεία, η οποία συχνά αποκαλείται συνομιλητική θεραπεία, αποτελεί συγκεκριμένη μέθοδο αντιμετώπισης, ενώ η ψυχολογία είναι επιστημονικός και πρακτικός κλάδος. Υπάρχουν διάφοροι τύποι ψυχοθεραπείας, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η διαπροσωπική θεραπεία και η ψυχαναλυτική θεραπεία. Τη ψυχοθεραπεία μπορεί να εφαρμόσει ψυχίατρος, ψυχολόγος ή άλλος ειδικός ψυχικής υγείας με εξειδικευμένη κατάρτιση στην περιοχή αυτή.

Έχει ο ψυχολόγος το δικαίωμα να χορηγεί φάρμακα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ψυχολόγοι δεν είναι εξουσιοδοτημένοι να συνταγογραφούν φάρμακα, καθώς δεν διαθέτουν ιατρικές σπουδές. Υπάρχουν ωστόσο εξαιρέσεις σε ορισμένες χώρες, όπου προβλέπεται η χορήγηση φαρμάκων από ψυχολόγους που έχουν ολοκληρώσει εξειδικευμένες σπουδές στην κλινική ψυχοφαρμακολογία και έχουν αποκτήσει σχετική επαγγελματική εμπειρία. Οι απαιτήσεις περιλαμβάνουν προκαθορισμένο αριθμό ωρών ιατρικής πρακτικής υπό εποπτεία, συμμετοχή σε κλινικές έρευνες και πρόσθετα προγράμματα εκπαίδευσης.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθεί κάποιος σε ψυχολόγο

Οι ψυχολόγοι μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση όσων δυσκολιών σχετίζονται με την ψυχική και τη συμπεριφορική υγεία, αλλά και στη διαχείριση των καθημερινών προκλήσεων της ζωής. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει συγκεκριμένο πρόβλημα για να ζητήσει κανείς βοήθεια. Συχνά, η αναζήτηση στήριξης συνιστάται όταν κάποιος νιώθει πιεσμένος ή αποδιοργανωμένος. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας όταν συναντώνται τα παρακάτω:

• Όταν οι σκέψεις, τα συναισθήματα ή η συμπεριφορά είναι ανεξέλεγκτα και επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις, την εργασία ή τη γενική ευημερία.
• Όταν οι δυσκολίες διαχείρισης καταστάσεων, όπως σοβαρές ασθένειες, απώλεια αγαπημένου, διαζύγιο ή επαγγελματικά προβλήματα, παραμένουν έντονες.
• Όταν η χρήση αλκοόλ ή ψυχοδραστικών ουσιών αρχίζει να πλήττει την υγεία, τη συναισθηματική ισορροπία, τις σχέσεις ή τις καθημερινές υποχρεώσεις.
• Όταν αναζητείται ουδέτερη, με κατανόηση παρουσία για την κατανόηση συναισθημάτων.
• Όταν επικρατούν αισθήματα απελπισίας και έλλειψης νοήματος στη ζωή.

Συχνές αιτίες για αναζήτηση ψυχολόγου

Στρες

Όλοι βιώνουν περιστασιακά άγχος, αλλά όταν ο έλεγχός του αποτυγχάνει, μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στην ψυχική και σωματική υγεία. Η εξουθένωση οδηγεί συχνά στην υιοθέτηση επιβλαβών συμπεριφορών, όπως υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, υπερφαγία, κάπνισμα ή χρήση άλλων ουσιών. Ο ψυχολόγος βοηθά στον εντοπισμό των πηγών του στρες και στη διαμόρφωση αποτελεσματικών και υγιών τρόπων διαχείρισής του.

Άγχος και κατάθλιψη

Η ανησυχία και η κακή διάθεση αποτελούν μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας, αλλά αν αυτές οι καταστάσεις παραμένουν και διαταράσσουν την καθημερινότητα, τότε χρειάζεται επαγγελματική παρέμβαση. Το άγχος καταγράφεται ως ψυχική διαταραχή όταν προκαλεί υπερβολικό φόβο ή πανικό, δυσχεραίνει λειτουργίες ή καθίσταται ανεξέλεγκτο. Η κατάθλιψη συνιστά διαταραχή της διάθεσης και μπορεί να συνοδεύεται από έντονη θλίψη, προβλήματα στη σκέψη, τη μνήμη, τη σίτιση ή τον ύπνο. Ο ψυχολόγος καθοδηγεί στην επιλογή κατάλληλων μεθόδων διαχείρισης άγχους και κατάθλιψης.

Συμπεριφορικά προβλήματα

Δυσκολίες στη συμπεριφορά συχνά δυσκολεύουν τη μάθηση, την εργασία και την επικοινωνία στην καθημερινή ζωή. Ο ψυχολόγος συμβάλλει στην αναγνώριση και την τροποποίηση των προτύπων συμπεριφοράς με στόχο την επίτευξη προσωπικών στόχων.

Απώλεια

Η περίοδος του πένθους και της απώλειας οδηγεί συχνά σε σημαντικές μεταβολές στη ζωή και σε συναισθηματικά προβλήματα. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με απώλεια εργασίας, διαζύγιο ή θάνατο αγαπημένου προσώπου. Ο ψυχολόγος στηρίζει την υιοθέτηση υγιών τακτικών διαχείρισης του πένθους και τη διαδικασία προσαρμογής.

Δυσκολίες στις σχέσεις

Τα ζητήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις συχνά επηρεάζουν όλη την καθημερινότητα. Ο ψυχολόγος μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε προβλήματα στη σχέση, είτε ατομικά είτε σε συνεργασία με σύντροφο ή άλλα μέλη της οικογένειας.

Εξαρτήσεις

Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία, την ασφάλεια και τις σχέσεις. Ο ψυχολόγος βοηθά στην κατανόηση των αιτίων της εξάρτησης και στην εφαρμογή κατάλληλων στρατηγικών αντιμετώπισης.

Διαταραχές διατροφής

Οι διαταραχές που σχετίζονται με τη διατροφή επηρεάζουν τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία. Ο ψυχολόγος συνδράμει στην επαναξιολόγηση της σχέσης με τη διατροφή, της εικόνας σώματος και της αυτοεκτίμησης.

Φοβίες

Οι φοβίες, ως μορφές αγχώδους διαταραχής, συνίστανται σε επίμονους, αδικαιολόγητους φόβους απέναντι σε αντικείμενα, ανθρώπους, ζώα, δραστηριότητες ή καταστάσεις. Με τη βοήθεια ψυχολόγου, αναπτύσσονται τεχνικές για την αντιμετώπιση των φοβιών ώστε να ενισχύεται η διαχείρισή τους.

Τι να περιμένετε σε ένα ραντεβού με τον ψυχολόγο

Κάθε ψυχολόγος εργάζεται με τον δικό του τρόπο, ωστόσο σε γενικές γραμμές η πρώτη συνεδρία περιλαμβάνει τα παρακάτω στάδια:

Ερωτήσεις για το ιστορικό σας

Κατά την αρχική συνεδρία, ο ψυχολόγος μπορεί να διερευνήσει τα εξής:

• Το κίνητρο για την αναζήτηση βοήθειας
• Πτυχές του προσωπικού βίου και του ιστορικού σας
• Το χρονικό σημείο κατά το οποίο ξεκίνησαν οι δυσκολίες
• Παράγοντες που βελτιώνουν ή επιδεινώνουν τη δυσκολία
• Σχέση με το αλκοόλ και άλλες ουσίες

Οι απαντήσεις βοηθούν το επαγγελματία να σχηματίσει γενική εικόνα για την κατάσταση, ενώ συχνά απαιτούνται περισσότερες συναντήσεις για τη συλλογή πλήρων πληροφοριών.

Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ψυχολόγος μπορεί να προτείνει τη χρήση τεστ που διευκρινίζουν την κατάσταση και οδηγούν σε πιθανή διάγνωση. Τα τεστ αυτά μετρούν ανάμεσα σε άλλα:

• το επίπεδο της διάθεσης
• χαρακτηριστικά της προσωπικότητας
• ικανότητες μνήμης και συγκέντρωσης

Συζήτηση θεραπευτικών επιλογών

Αφού ο ψυχολόγος συλλέξει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες, συζητάει μαζί σας το καταλληλότερο θεραπευτικό πλάνο. Όλες οι τεχνικές που εφαρμόζονται βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους. Οι παρεμβάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν διάφορες μορφές ψυχοθεραπείας όπως:

• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία που στοχεύει στην τροποποίηση αρνητικών μοτίβων σκέψης και συμπεριφοράς
• Διαπροσωπική θεραπεία με έμφαση στη βελτίωση των σχέσεων με άλλους ανθρώπους
• Συστημική θεραπεία, η οποία εφαρμόζεται στη θεραπεία οικογένειας ή ζευγαριών, με σκοπό την κατανόηση και αλλαγή της μεταξύ τους αλληλεπίδρασης

Η συνδρομή του ψυχολόγου μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ψυχικής υγείας και στη συνολική ποιότητα ζωής.