Γιατί αλλάζει η οσμή του σώματός σας όταν είστε άρρωστοι

Κάθε άνθρωπος έχει το δικό του χαρακτηριστικό άρωμα σώματος, το οποίο συνήθως είναι διακριτικό ή ευχάριστα ουδέτερο. Όταν όμως κάποιος αρρωστήσει, μπορεί να παρατηρήσει ότι η μυρωδιά του σώματός του αλλάζει – γίνεται συχνά περισσότερο όξινη, πιο έντονη ή δυσάρεστη. Τι προκαλεί τις μεταβολές αυτές; Η κεντρική αιτία σχετίζεται με τις χημικές διεργασίες του οργανισμού, καθώς διάφορες παθήσεις μπορούν να τροποποιήσουν την ισορροπία των φυσικών οσμών του σώματος. Σε αυτό το άρθρο αναλύονται οι λόγοι για τους οποίους ο σωματικός οσμή μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια κάποιου νοσήματος ή οργανικής διαταραχής, ποιοι μηχανισμοί ευθύνονται για την αλλαγή και τι αξίζει να γνωρίζει κανείς σχετικά με τα φαινόμενα αυτά.

Κυριότερα στοιχεία για την προέλευση της σωματικής οσμής

Πώς δημιουργείται το φυσικό άρωμα του σώματος

Η οσμή του ανθρώπινου σώματος προέρχεται κυρίως από τρεις παράγοντες: τα βακτήρια που ζουν στην επιδερμίδα, τις ουσίες που εκκρίνονται από δερματικούς αδένες (όπως ιδρώτας και σμήγμα) και τα προϊόντα του μεταβολισμού. Υπό κανονικές συνθήκες, το μείγμα αυτών των ουσιών δημιουργεί μία ξεχωριστή αλλά συνήθως διακριτική οσμή, που δεν ενοχλεί ούτε τον ίδιο τον άνθρωπο ούτε τον περίγυρό του. Ειδική ένταση παρουσιάζουν οι οσμές σε περιοχές όπως οι μασχάλες, η βουβωνική χώρα, τα πέλματα και το στόμα, δηλαδή σε μέρη όπου η παραγωγή ιδρώτα και η δράση βακτηρίων είναι αυξημένες.

Τι μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια νόσου

Όταν ο οργανισμός νοσεί, υφίσταται χημικές και φυσιολογικές αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν το άρωμα του ιδρώτα, της επιδερμίδας ή ακόμα και της αναπνοής. Αυτές οι μεταβολές αποτελούν ενίοτε πρώιμα σημάδια υγείας που αξίζει να προσεχθούν.

Βασικοί λόγοι που οι ασθένειες αλλάζουν τη σωματική οσμή

• Μεταβολικές αλλαγές
• Διαταραχές στη μικροβιακή ισορροπία
• Επίδραση φαρμάκων και διατροφής
• Δυσλειτουργίες οργάνων

1. Μεταβολικές διεργασίες

Όταν ο οργανισμός αντιμετωπίζει κάποιο νόσημα, μεταβάλλεται ο μεταβολισμός του. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις πυρετού ή λοιμώξεων αυξάνεται η παραγωγή συγκεκριμένων ουσιών όπως κετόνες και αμμωνία, που αποβάλλονται μέσω του ιδρώτα ή της αναπνοής. Ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις εντείνουν τη δημιουργία τέτοιων πτητικών συστατικών, επηρεάζοντας αισθητά το άρωμα του σώματος.

2. Μεταβολές στην ισορροπία των βακτηρίων

Στην επιφάνεια του δέρματος και στις βλεννογόνους επιβιώνουν δισεκατομμύρια βακτήρια, τα οποία διατηρούν τη μικροβιακή ισορροπία. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί ή χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά, αυτή η ισορροπία ανατρέπεται· τα ευεργετικά βακτήρια λιγοστεύουν και τα βλαβερά μπορεί να πολλαπλασιαστούν, τροποποιώντας έτσι τον τρόπο που μεταβολίζουν τα εκκρίματα της επιδερμίδας και, κατά συνέπεια, την οσμή.

3. Φάρμακα και μεταβολές στη διατροφή

Η πλειονότητα των νοσημάτων αντιμετωπίζεται με αγωγές ή με συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες. Αντιβιοτικά, ορμονικές θεραπείες και ακόμα και απλά αναλγητικά επηρεάζουν τη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών, μεταβάλλοντας τα συστατικά του ιδρώτα και την οσμή του σώματος. Επίσης, ορισμένα τρόφιμα που καταναλώνονται συχνότερα όταν κάποιος ασθενεί – όπως το σκόρδο, τα κρεμμύδια ή βότανα – μπορούν παροδικά να αλλάξουν το φυσικό άρωμα του σώματος.

4. Δυσλειτουργίες βασικών οργάνων

Οι αλλαγές στην οσμή του σώματος γίνονται ιδιαίτερα αισθητές όταν δεν λειτουργούν σωστά σημαντικά όργανα. Ενδεικτικά παραδείγματα περιλαμβάνουν:

• Παθήσεις του ήπατος: Αυτό το όργανο είναι υπεύθυνο για τον καθαρισμό του οργανισμού από τοξίνες. Εάν η λειτουργία του διαταραχθεί, ορισμένες ουσίες αποβάλλονται μέσω του δέρματος ή των πνευμόνων, προκαλώντας οσμές που θυμίζουν φρούτα, γλυκά ή ακόμη και πικρά αρώματα.
• Νεφρική ανεπάρκεια: Τα νεφρά επιτελούν αποτοξινωτικό ρόλο. Σε περιόδους νόσου μπορεί να συσσωρευθούν στο σώμα ενώσεις όπως ουρία και αμμωνία, με αποτέλεσμα να παρατηρείται μυρωδιά ιδρώτα ή αναπνοής που παραπέμπει σε ούρα ή αμμωνία.
• Διαβήτης: Όταν δεν ελέγχεται σωστά, ο οργανισμός καταναλώνει λιπαρά για ενέργεια, παράγοντας κετόνες που δίνουν οσμή παρόμοια με αυτή του ασετόν τόσο στην αναπνοή όσο και στην επιδερμίδα.
• Ορμονικές διακυμάνσεις (νόσοι του θυρεοειδούς, εμμηνόπαυση, εφηβεία): Οι αυξομειώσεις στις συγκεντρώσεις ορμονών επηρεάζουν τη λειτουργία των αδένων του ιδρώτα και τον πληθυσμό βακτηρίων στην επιδερμίδα, οδηγώντας έτσι σε αλλαγή της οσμής.

Η σωματική οσμή ως δείκτης υγείας

Οι μεταβολές στη μυρωδιά του σώματος συχνά βοηθούν στην έγκαιρη αναγνώριση διαφόρων παθήσεων. Υπάρχουν οσμές που συσχετίζονται με ορισμένες καταστάσεις της υγείας:

• Γλυκιά, φρουτώδης οσμή παρατηρείται συνήθως σε σοβαρά ανεξέλεγκτο διαβήτη.
• Άρωμα που θυμίζει ούρα θεωρείται συχνό σε περιπτώσεις νεφρικής ανεπάρκειας.
• Αποπνικτική, όξινη ή πικρή μυρωδιά σχετίζεται ενίοτε με διαταραχές του ήπατος, του πεπτικού συστήματος ή παρουσία βακτηριακών λοιμώξεων.
• Ιδιαίτερη μυρωδιά που παραπέμπει σε ψάρι εμφανίζεται σε συγκεκριμένη κληρονομική πάθηση, την τριμεθυλαμινατουρία.

Τι μπορείτε να κάνετε αν παρατηρήσετε αλλαγές στην οσμή του σώματός σας

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, οι παροδικές μεταβολές του σωματικού αρώματος οφείλονται σε αμελητέα αίτια, όπως αλλαγές στη διατροφή, λήψη φαρμάκων ή παροδικές λοιμώξεις. Αν παρατηρήσετε όμως επίμονες και έντονες αλλοιώσεις στην οσμή, ιδιαίτερα αν συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα όπως αδυναμία, ακούσια απώλεια βάρους, πόνο, κίτρινο ή γκρι χρώμα του δέρματος, μεταβολές σε ούρα ή κόπρανα, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε το συντομότερο δυνατό κάποιον γιατρό.

Βασικές συμβουλές και οδηγίες

• Διατηρείτε σωστή προσωπική υγιεινή με τακτικό πλύσιμο, χρήση ήπιων προϊόντων και τακτική αλλαγή ρούχων.
• Παρατηρείτε τυχόν μεταβολές στο σώμα σας και σημειώνετε πότε ή υπό ποιες συνθήκες αλλάζει η οσμή.
• Ελέγχετε αν οι αλλαγές σχετίζονται με νέα φάρμακα ή διατροφικές συνήθειες.
• Αναζητήστε ιατρική καθοδήγηση αν οι αλλαγές διαρκούν ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα.

Συχνές παρανοήσεις για την οσμή του σώματος κατά την ασθένεια

• Η μυρωδιά του σώματος δεν αλλάζει πάντα λόγω ανεπαρκούς υγιεινής. Συχνά η μεταβολή πηγάζει από εσωτερικά προβλήματα του οργανισμού.
• Οι δυσάρεστες οσμές δεν είναι υποχρεωτικά ένδειξη σοβαρών ασθενειών. Πολλές αλλαγές είναι προσωρινές και οφείλονται σε διατροφή, άγχος ή ήπιες λοιμώξεις.

Συμπέρασμα

Οι οσμές του σώματος αποτελούν λεπτό αλλά ουσιαστικό δείκτη της υγείας. Ενώ οι σύντομες αλλαγές στην οσμή συνήθως δεν είναι ανησυχητικές, μπορούν να αποτελούν έγκαιρη προειδοποίηση για σοβαρότερες παθήσεις όπως ο διαβήτης, προβλήματα ήπατος ή νεφρών. Η προσοχή στα σήματα που αποστέλλει το σώμα και η έγκαιρη ιατρική συμβουλή, σε περίπτωση που οι αλλαγές επιμένουν ή είναι ασυνήθιστες, είναι σημαντικές για την υγεία. Η υγιεινή διατροφή, ο ισορροπημένος τρόπος ζωής και η φροντίδα του εαυτού περιορίζουν την εμφάνιση έντονης οσμής και βοηθούν στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών προβλημάτων υγείας.