Γιατί αλλάζει ο ήχος της αναπνοής σας τη νύχτα;

Η αναπνοή αποτελεί μια αυτόματη λειτουργία που συνήθως δεν απασχολεί τη σκέψη μας κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά τις βραδινές ώρες μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, ειδικά όταν παρατηρούνται αλλαγές στους ήχους του αναπνευστικού συστήματος. Ήχοι από τη μύτη, βαρύτερη αναπνοή ή απρόσμενα επεισόδια ροχαλητού οδηγούν συχνά στο ερώτημα γιατί το βράδυ ο τρόπος που αναπνέουμε διαφέρει από εκείνον της ημέρας. Το παρόν άρθρο εξετάζει τις αιτίες της διαφοροποίησης των ήχων της αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας, τις συνέπειες για την υγεία και τις διαθέσιμες λύσεις όταν η ποιότητα του ύπνου επηρεάζεται.

Τι προκαλεί αλλαγές στον ήχο της αναπνοής τη νύχτα

Κατά κανόνα, η αναπνοή γίνεται με ήρεμο και αθόρυβο τρόπο καθώς ο αέρας διέρχεται από τους πνεύμονες. Ωστόσο, όταν το σώμα βρίσκεται σε οριζόντια θέση και ιδιαίτερα κατά τον ύπνο, μπορεί να διαπιστωθούν μεταβολές στους ήχους της αναπνοής. Αυτές οι διαφορές εντοπίζονται κυρίως λόγω φυσιολογικών μεταβολών στη στάση του σώματος, μείωσης του μυϊκού τόνου ή λόγω παραγόντων του περιβάλλοντος.

Επίδραση της στάσης του σώματος

Όταν ξαπλώνουμε, η επίδραση της βαρύτητας διαφοροποιείται σε σχέση με τη στάση σε όρθια ή καθιστή θέση. Οι ιστοί της γλώσσας, της μαλακής υπερώας και του ρινικού βλεννογόνου ενδέχεται να χαλαρώνουν περισσότερο και να περιορίζουν τον διαθέσιμο χώρο στις αεροφόρες οδούς, ιδιαίτερα πίσω από τη μύτη ή στο φάρυγγα. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία αντίστασης στη ροή του αέρα με συνέπεια την εμφάνιση ήχων όπως το σφύριγμα ή ακόμη και το ροχαλητό.

Μείωση του μυϊκού τόνου

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ορισμένοι μυς που βρίσκονται στις αεροφόρες οδούς χαλαρώνουν σε φυσιολογικό βαθμό. Όταν το μυϊκό σύστημα σε αυτήν την περιοχή υπολειτουργεί, οι αεραγωγοί στενεύουν – κυρίως στην περιοχή του φάρυγγα. Αυτό προκαλεί αύξηση των δονήσεων και οδηγεί στην εμφάνιση πιο έντονων ή ασυνήθιστων ήχων στην αναπνοή.

Περιβαλλοντική επίδραση και υγρασία αέρα

Ένα ξηρό ή ζεστό και περιορισμένο δωμάτιο ευνοεί την ξηρότητα και την αυξημένη ευαισθησία στον βλεννογόνο των αναπνευστικών οδών. Ακόμη και ήπιες αυξήσεις της παραγωγής βλέννας ή το πρήξιμο του βλεννογόνου μπορούν να δυσχεράνουν τη δίοδο του αέρα και να προκαλέσουν ήχους, όπως σφύριγμα ή άλλους ασυνήθιστους θορύβους.

Συνήθεις αιτίες ασυνήθιστων ήχων αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας

• Ροχαλητό
• Αποφρακτική άπνοια ύπνου
• Ρινική συμφόρηση
• Άσθμα ή άλλες παθήσεις των αναπνευστικών οδών
• Αλλεργικές αντιδράσεις

Ροχαλητό – η πιο συχνή νυχτερινή διαταραχή ήχου αναπνοής

Το ροχαλητό προκύπτει όταν ο αέρας που διέρχεται από τους αεραγωγούς προκαλεί δονήσεις στους ιστούς της μαλακής υπερώας ή της γλώσσας. Σε πολλές περιπτώσεις δεν αποτελεί επικίνδυνο σύμπτωμα• ωστόσο, αν συνοδεύεται από πνιγμονή ή επεισόδια λαχάνιασματος, ενδέχεται να σχετίζεται με πιο σοβαρά ζητήματα όπως η άπνοια ύπνου.

Αποφρακτική άπνοια ύπνου

Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από προσωρινό κλείσιμο των αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η αναπνοή για λίγα δευτερόλεπτα. Σημάδια περιλαμβάνουν έντονο ροχαλητό, επεισόδια πνιγμονής ή δύσπνοιας, συχνές αφυπνίσεις και αίσθημα κούρασης την ημέρα. Η αποφρακτική άπνοια ύπνου απαιτεί αξιολόγηση από ειδικό, καθώς αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Ρινική συμφόρηση

Πιο συχνά το κοινό κρυολόγημα ή αλλεργίες οδηγούν σε οίδημα του βλεννογόνου της μύτης. Η αναπνοή από τη μύτη γίνεται πιο δύσκολη, με συνέπεια την παραγωγή ήχων όπως σφύριγμα ή γουργούρισμα. Σε αυτή την περίπτωση, πολλοί αρχίζουν να αναπνέουν από το στόμα, γεγονός που ξηραίνει περαιτέρω τους αεραγωγούς και ενισχύει τα φαινόμενα οχληρής αναπνοής.

Άσθμα και αναπνευστικές παθήσεις

Σε φάσεις άσθματος ή χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, οι αεραγωγοί μπορεί να παραμείνουν στενοί με σταθερό ή διαλείποντα χαρακτήρα. Τη νύχτα, τα συμπτώματα επιτείνονται από τη χαλάρωση των μυών, με αποτέλεσμα να ακούγονται συχνότερα συριγμοί, βαθύς αναστεναγμός ή πιο ισχυροί ήχοι αναπνοής.

Αλλεργικές αντιδράσεις

Ακόμη και μη διαγνωσμένες αλλεργίες σε σκόνη, οικιακές τρίχες ή μούχλα συχνά ευθύνονται τη νύχτα. Αυτές οδηγούν σε οίδημα στους αεραγωγούς και αύξηση παραγωγής βλέννας, επιβραδύνοντας τη ροή του αέρα και εντείνοντας το θόρυβο της αναπνοής.

Πότε οι αλλαγές στους ήχους αναπνοής μπορεί να είναι ανησυχητικές

Αν και οι περισσότερες περιπτώσεις μεταβολής του ήχου της αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν εμπνέουν ανησυχία, είναι κρίσιμο να εντοπίζονται προειδοποιητικά σημάδια. Συμπτώματα όπως πολύ έντονο ροχαλητό, επεισόδια δύσπνοιας, επανειλημμένες αφυπνίσεις λόγω αίσθησης έλλειψης αέρα ή διάχυτη αίσθηση κόπωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενδέχεται να υποδηλώνουν σοβαρότερες αιτίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η άπνοια ύπνου ή βαρύτερες μορφές αλλεργιών. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται ιατρική αξιολόγηση ή επίσκεψη σε ειδικό διαταραχών ύπνου.

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας για να μετριάσετε τους ήχους αναπνοής τη νύχτα

• Επιλέξτε κατάλληλη στάση ύπνου: Η πλάγια θέση συνήθως βοηθά στη διατήρηση ανοιχτών αεραγωγών μειώνοντας τα φαινόμενα ροχαλητού.
• Ρυθμίστε την υγρασία του δωματίου: Ο ξηρός αέρας προκαλεί ξηρότητα στους βλεννογόνους, γι’ αυτό είναι χρήσιμη η χρήση υγραντήρα.
• Αποφύγετε τη λήψη αλκοόλ και ηρεμιστικών το βράδυ: Αυτές οι ουσίες επιτείνουν τη χαλάρωση των μυών των αεραγωγών.
• Φροντίστε για την καθαριότητα της ρινικής οδού πριν από τον ύπνο: Η χρήση αλατούχου διαλύματος ή ειδικών ρινικών σταγόνων συμβάλλει στη βελτίωση της ρινικής αναπνοής.
• Περιορίστε την έκθεση σε αλλεργιογόνους παράγοντες: Καθαρίζετε τακτικά τα χαλιά, πλένετε συχνά τα κλινοσκεπάσματα και αν το κρίνετε απαραίτητο, συμβουλευτείτε ιατρό για αλλεργιολογικό έλεγχο.

Λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με την αναπνοή και η αποδόμησή τους

Ένα διαδεδομένο λάθος είναι η άποψη πως το ροχαλητό είναι πάντοτε ακίνδυνο και ότι αφορά μόνο τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα. Στην πραγματικότητα, το ροχαλητό μπορεί να σχετίζεται με σοβαρότερα προβλήματα και κανείς δεν εξαιρείται από τους ήχους αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας, ιδιαίτερα όσοι αντιμετωπίζουν υπερβάλλον βάρος, αλλεργίες ή αναπνευστικά νοσήματα.

Συχνά επίσης πιστεύεται λανθασμένα πως οι ασυνήθιστοι ήχοι της αναπνοής τη νύχτα οφείλονται μόνο σε κρυολόγημα. Στην πραγματικότητα η προέλευση τους μπορεί να είναι πολλαπλή – δομικές ιδιαιτερότητες, καθημερινές συνήθειες ή παρουσία αλλεργιογόνων στο περιβάλλον διαβίωσης αποτελούν εξίσου συχνές αιτίες.

Πότε απαιτείται ιατρική συμβουλή

Εάν παρατηρείτε συχνή διακοπή του ύπνου από επεισόδια δύσπνοιας ή συστηματική έλλειψη ξεκούρασης το πρωί, αν το ροχαλητό είναι διαρκές και έντονο ή εάν τα μέλη της οικογένειάς σας επισημαίνουν ανησυχητικούς ήχους αναπνοής, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας. Σε πολλές περιπτώσεις η αιτία μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα∙ σε άλλες ενδέχεται να απαιτείται συνεχιζόμενη παρακολούθηση.

Συμπέρασμα

Η αλλαγή στον ήχο της αναπνοής κατά τις νυχτερινές ώρες αποτελεί συχνά φυσιολογικό φαινόμενο, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αντανακλά υποκείμενες διαταραχές υγείας. Η επισταμένη παρακολούθηση και η προσαρμογή των συνηθειών ή του περιβάλλοντος, καθώς και η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση όπου απαιτείται, μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και της γενικής ευεξίας.