Γιατί είναι δύσκολο να διατηρήσουμε ίσια τη στάση της πλάτης όταν συγκεντρωνόμαστε;

Έχετε παρατηρήσει πως, παρόλο που γνωρίζετε τη σημασία της ίσιας πλάτης, συχνά ενώ εργάζεστε στο γραφείο καταλήγετε να το ξεχνάτε; Για μικρά χρονικά διαστήματα είναι εφικτό να κάθεστε ή να στέκεστε σωστά, ωστόσο με τον καιρό το σώμα επιστρέφει αυτόματα σε γνώριμες, όχι πάντα βολικές στάσεις. Τι κάνει τόσο δύσκολη τη διατήρηση της σωστής στάσης, ειδικά όταν είμαστε απορροφημένοι από εργασία; Βασιζόμενοι σε επιστημονικά δεδομένα και στοιχεία από την ιατρική, εξετάζουμε τα αίτια του φαινομένου και πρακτικές λύσεις.

Πώς λειτουργεί η στάση του σώματος

Οι μηχανισμοί στάσης στον ανθρώπινο οργανισμό

Η στάση του σώματος ρυθμίζεται από ένα πολύπλοκο δίκτυο μυών, τη σπονδυλική στήλη, τις αρθρώσεις και το νευρικό σύστημα. Οι βαθύτεροι μύες της πλάτης και της κοιλιάς παίζουν σημαντικό σταθεροποιητικό ρόλο, με τη βοήθεια της μυϊκής μνήμης, ώστε να διατηρείται μια επιθυμητή θέση. Είναι αναμενόμενο, όμως, πως οι φορτίσεις σε αρθρώσεις και αγγεία οδηγούν σταδιακά σε αλλαγή στάσης, ακόμη και όταν στην αρχή έχουμε αυτοσυγκέντρωση.

Η σημασία του εγκεφάλου στη ρύθμιση της στάσης

Όταν εκτελείται νοητική εργασία ή όταν υπάρχει έντονη συγκέντρωση, η προσοχή μας επικεντρώνεται στο αντικείμενο απασχόλησης και όχι στη θέση του σώματος. Ο εγκέφαλος υποσυνείδητα δίνει προτεραιότητα στην επεξεργασία πληροφοριών, με αποτέλεσμα να αγνοεί τα σήματα που σχετίζονται με τη στάση. Αυτό οδηγεί τους μυς σε μείωση του τόνου και μειώνει την πρόθεση για διόρθωση της θέσης μας.

Γιατί η διατήρηση ίσιας πλάτης γίνεται άβολη με τον χρόνο

Κόπωση μυών και φυσιολογική προσαρμογή του σώματος

Η διατήρηση της ίσιας πλάτης επί μακρόν απαιτεί μυϊκή αντοχή, ειδικά από τους σταθεροποιητικούς μύες. Εάν αυτοί είναι αδύναμοι ή δεν έχουν συνηθίσει συνεχή ένταση, κουράζονται γρήγορα. Το σώμα τότε αυτόματα υιοθετεί μια στάση που απαιτεί λιγότερη ενέργεια, παρότι μπορεί να μην είναι ιδανική για τη σπονδυλική στήλη.

Φυσιολογικές καμπύλες της σπονδυλικής στήλης και καθημερινές στάσεις

Η σπονδυλική στήλη διαθέτει φυσικές καμπύλες – στο λαιμό και στη μέση κυρτώνει προς τα εμπρός (λορδώσεις), ενώ στο θώρακα κάνει κύρτωση προς τα πίσω (κύφωση). Η υπερβολικά ίσια πλάτη δεν ανταποκρίνεται στη φυσιολογία του σώματος, με αποτέλεσμα όταν προσπαθούμε να τη διατηρήσουμε για πολλή ώρα να νιώθουμε τάση ή ενόχληση. Μακροπρόθεσμα, επιστρέφουμε αυθόρμητα σε στάσεις που έχουμε συνηθίσει.

Τι προκαλεί η παρατεταμένη συγκέντρωση σε γραφείο εργασίας

Η μειωμένη προσοχή στη στάση λόγω νοητικής συγκέντρωσης

Όταν το ενδιαφέρον μας απορροφάται από απαιτητική διανοητική εργασία, δίνουμε λιγότερη προσοχή στα σήματα του σώματός μας. Έρευνες αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια σύνθετων εργασιών, όπως η γραφή, οι υπολογισμοί ή ο προγραμματισμός, το σώμα υιοθετεί θέσεις που απαιτούν τη λιγότερη δυνατή προσπάθεια, καθώς ο εγκέφαλος μειώνει την ενεργειακή κατανάλωση για θέματα που θεωρεί δευτερεύοντα. Αυτή είναι η αιτία που με την παρατεταμένη καθιστική εργασία στον υπολογιστή η πλάτη συχνά κυρτώνει ή παίρνει αφύσικη θέση.

Η ελαττωμένη αισθητηριακή ανατροφοδότηση

Η επεξεργασία μεγάλης ποσότητας πληροφοριών από τον εγκέφαλο μειώνει την ευαισθησία στα σήματα που προέρχονται από τους υποδοχείς των μυών και των αρθρώσεων. Έτσι δυσκολεύεται κανείς να αντιληφθεί τη θέση του σώματός του. Αυτή είναι και η ουσία του προβλήματος όταν, παρά τη γνώση του «σωστού» τρόπου καθίσματος, αμελούμε τη διόρθωση της στάσης μας, ακόμα και όταν έχουμε κίνητρο ή είμαστε συγκεντρωμένοι.

Μύθοι και γεγονότα σχετικά με τη διατήρηση ίσιας πλάτης

• Η άποψη πως είναι απαραίτητο και σωστό να διατηρούμε απόλυτα ίσια πλάτη για ολόκληρη την εργάσιμη ημέρα δεν ισχύει.
• Είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο η στάση του σώματος να αλλάζει με τον χρόνο – διαρκής απόλυτα ίσια θέση χωρίς δυσφορία δεν είναι εφικτή.
• Δεν αρκεί η δύναμη της θέλησης να διατηρήσουμε σωστή στάση.
• Η μακροχρόνια διατήρηση στάσης εξαρτάται από τη μυϊκή αντοχή, τις καθημερινές συνήθειες και το περιβάλλον εργασίας, όχι μόνο από προσωπική επιμονή.

Τρόποι διατήρησης καλής στάσης σώματος

• Ενισχύστε τους μύες της πλάτης και της κοιλιάς. Η τακτική άσκηση, ειδικά για τους βασικούς μυς, συμβάλλει αποτελεσματικά στη στήριξη της στάσης.
• Κάνετε διαλείμματα και αλλάζετε τακτικά θέση. Για παράδειγμα, κάθε μία ώρα σηκωθείτε, περπατήστε ή κάντε διατάσεις.
• Προσαρμόστε τον χώρο εργασίας με εργονομικά σωστό τρόπο. Επιλέξτε καρέκλα που ακολουθεί τις φυσικές καμπύλες της σπονδυλικής στήλης, ρυθμίστε σωστά το ύψος του γραφείου και τη θέση του υπολογιστή ώστε να αποφεύγονται κακές στάσεις.
• Καλλιεργήστε επίγνωση της θέσης του σώματος. Προσπαθήστε να εστιάζετε συχνά και συνειδητά στη στάση σας για να ενισχύσετε τη μυϊκή μνήμη και να προάγετε τις συνήθειες διόρθωσης.
• Αξιοποιήστε τεχνολογικά βοηθήματα. Υπάρχουν εφαρμογές ή συσκευές που ειδοποιούν σε περίπτωση κακής στάσης, βοηθώντας στην τακτική διόρθωση της θέσης.

Ο στόχος της υγιούς στάσης: ισορροπία και όχι τελειότητα

Η διαχείριση της στάσης δεν θα πρέπει να αποτελεί πηγή επιπλέον πίεσης ή υπερβολικού ιδεαλισμού. Η λειτουργική και υγιής στάση δεν περιλαμβάνει μόνο μία ίσια πλάτη, αλλά προϋποθέτει συνεχή, φυσιολογική εναλλαγή κινήσεων και θέση που επιτρέπει στο σώμα να αποφεύγει την κόπωση. Αυτό που χαρακτηρίζεται ως «ενεργή» στάση είναι η ικανότητα τακτικής μεταβολής της θέσης χωρίς να επιβαρύνεται η σπονδυλική στήλη, είτε σε στάση καθιστή είτε όρθια ή εν κινήσει.

Συμπέρασμα

Η παρατεταμένη διατήρηση της ίσιας πλάτης είναι δύσκολη επειδή ο οργανισμός και το νευρικό σύστημα δεν έχουν σχεδιαστεί για αμετάβλητη, άκαμπτη στάση. Κατά τη διάρκεια νοητικών απαιτητικών εργασιών, οι προτεραιότητες ανακατανέμονται και η στάση εξαρτάται τόσο από τη μυϊκή αντοχή όσο και από τις συνήθειες και τα πρότυπα κινήσεων. Για να υποστηρίξετε τη σπονδυλική σας υγεία, δίνοντας έμφαση στην ενδυνάμωση των μυών, στη σωστή εργονομία, στα συχνά διαλείμματα και στην παρατήρηση των σωματικών ενδείξεων, επιτυγχάνετε μια υγιή, ισορροπημένη στάση που εξασφαλίζει κίνηση και προσαρμοστικότητα, και όχι μόνο αδιάκοπα τέλεια ίσια πλάτη σε όλη τη διάρκεια της εργασίας.