Γιατί η παρατεταμένη καθιστική στάση μπορεί να προκαλέσει πεπτικές διαταραχές

Η παρατεταμένη καθιστική στάση έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων σήμερα, είτε λόγω εργασίας σε γραφείο, πολύωρης χρήσης υπολογιστή, παραμονής στο αυτοκίνητο ή χρόνου μπροστά στην τηλεόραση. Ωστόσο, σπάνια αναλογιζόμαστε ότι η έλλειψη σωστής στάσης και η συνεχής καθιστική ζωή μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά το πεπτικό μας σύστημα. Έρευνες δείχνουν όλο και πιο ξεκάθαρα τη σύνδεση μεταξύ του καθιστικού τρόπου ζωής και προβλημάτων στο πεπτικό, όπως φούσκωμα, παλινδρόμηση, δυσκοιλιότητα ή ακόμη και σοβαρότερες παθήσεις. Ανακύπτουν ερωτήματα γύρω από τους λόγους αυτής της επίδρασης, τους μηχανισμούς που εμπλέκονται, αλλά και τους τρόπους πρόληψης των αρνητικών συνεπειών.

Πώς η στάση του σώματος επηρεάζει το πεπτικό σύστημα

Πίεση στα εσωτερικά όργανα και κυκλοφορία του αίματος

Η καθιστή στάση οδηγεί συχνά σε λύγισμα της πλάτης και των ώμων, ενώ οι κοιλιακοί μύες χαλαρώνουν. Αυτή η θέση προκαλεί αυξημένη πίεση στα εσωτερικά όργανα, κυρίως στο έντερο και το στομάχι, με αποτέλεσμα την επιβράδυνση της λειτουργίας της πέψης και της αιμάτωσης στην περιοχή της κοιλιάς. Η μειωμένη ροή αίματος δυσχεραίνει τη μετακίνηση των τροφών στο έντερο και αποδυναμώνει τη μυϊκή δραστηριότητα, δηλαδή την περίσταση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσκοιλιότητα, αίσθημα βάρους και ακόμα και σε φούσκωμα.

Μειωμένη σωματική δραστηριότητα

Η κίνηση αποτελεί βασικό παράγοντα για τη σωστή λειτουργία του πεπτικού σωλήνα. Οι ρυθμικές κινήσεις του διαφράγματος, η δράση του πνευμονογαστρικού νεύρου και η ήπια μετακίνηση του σώματος προάγουν τη μεταφορά της τροφής στο έντερο. Η πολύωρη ακινησία επιβραδύνει αυτές τις διαδικασίες, διατηρώντας την τροφή περισσότερο χρόνο στο παχύ έντερο, γεγονός που προωθεί φαινόμενα αποσύνθεσης και ζύμωσης, δυσάρεστες οσμές και συσσώρευση αερίων.

Κίνδυνος γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης

Λανθασμένη στάση, και ιδίως το σκύψιμο κατά την καθιστή θέση, επιφέρει περαιτέρω πίεση στην κοιλιά. Αυτό ενισχύει τις πιθανότητες μετακίνησης των οξέων του στομάχου προς τον οισοφάγο, επιδεινώνοντας ή οδηγώντας στην εμφάνιση γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Τα συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν κάψιμο, αυξημένη οξύτητα, δυσάρεστη γεύση ή αίσθημα καύσου στο στήθος μετά τα γεύματα και εμφανίζονται συχνά όταν κάποιος κάθεται ή ξαπλώνει.

Κύρια πεπτικά προβλήματα λόγω καθιστικής ζωής

• Δυσκοιλιότητα λόγω επιβράδυνσης της κινητικότητας του εντέρου
• Φούσκωμα και δυσφορία από τη συγκέντρωση αερίων
• Παλινδρόμηση ή καούρα εξαιτίας αυξημένης πίεσης στα κοιλιακά όργανα
• Βραδύτερη πέψη, αποτέλεσμα μειωμένης κυκλοφορίας του αίματος και περιορισμένης δραστηριότητας

Άποψη επιστημόνων και ευρήματα ερευνών

Πρόσφατες επιστημονικές εργασίες δείχνουν ότι όσοι περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας καθιστοί εμφανίζουν συχνότερα εναλλαγές στη σύσταση των κοπράνων, μεγαλύτερη συσσώρευση αερίων και περισσότερα πεπτικά προβλήματα. Ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Gastroenterology and Hepatology αναφέρει ότι η σταθερή έλλειψη σωματικής άσκησης συνδέεται με καθυστέρηση της εντερικής κινητικότητας και αυξημένη πιθανότητα δυσκοιλιότητας.

Επιπλέον, ο καθιστικός τρόπος ζωής σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο για μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 καθώς και καρδιαγγειακές νόσους. Όλες αυτές οι καταστάσεις μπορούν να επιδεινώσουν τις διαταραχές της πέψης ή και να οδηγήσουν σε χρόνια επιπλοκή τους.

Διαδεδομένες αντιλήψεις για το καθισιό και την πέψη

• Λανθασμένη άποψη: Η ευθεία στάση στο κάθισμα αρκεί και δεν προκαλεί προβλήματα. Πραγματικότητα: Ακόμη και αν κάθεστε σωστά, η αδιάκοπη καθιστική θέση για αρκετές ώρες μπορεί να βλάψει την πέψη.
• Λανθασμένη άποψη: Η μία και μόνο έγερση μέσα στην ημέρα είναι επαρκής. Πραγματικότητα: Η συχνή και σταθερή κίνηση κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι αναγκαία για τη διατήρηση της λειτουργίας της πέψης.
• Λανθασμένη άποψη: Μόνο η άσκηση μετά το φαγητό βοηθά το πεπτικό σύστημα. Πραγματικότητα: Ακόμη και η ήπια κίνηση, όπως η σύντομη βόλτα ή οι διατάσεις κάθε ώρα, μπορεί να εξασφαλίσει ομαλή λειτουργία του εντέρου καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Συμβουλές για τη μείωση της επιβάρυνσης του πεπτικού κατά την εργασία ή την ξεκούραση σε καθιστή θέση

Συχνά διαλείμματα για κίνηση

Καλό είναι να σηκώνεστε και να κινητοποιείστε ενεργητικά για 2 έως 5 λεπτά κάθε μισή με μία ώρα. Διατάσεις, βάδισμα ή απλή ενεργοποίηση των μυών είναι απλές κινήσεις που ενισχύουν την κυκλοφορία, κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς.

Σωστή στάση του σώματος

Διατηρείτε πάντα ίσια πλάτη, ουδέτερη θέση της λεκάνης και αποφύγετε να φέρνετε τους ώμους μπροστά. Ένα εργονομικά διαμορφωμένο γραφείο και μια κατάλληλη καρέκλα μπορούν να μειώσουν την πίεση στα εσωτερικά όργανα και να περιορίσουν την ενόχληση.

Ενίσχυση της σωματικής δραστηριότητας

Εντάξτε περισσότερη κίνηση στην καθημερινή σας ρουτίνα, όπως περπάτημα, ποδηλασία ή ανεβοκατέβασμα σκάλας, αλλά και τακτικές διατάσεις ή ασκήσεις ενδυνάμωσης. Ακόμη και δραστηριότητες μέτριας έντασης έχουν θετική επίδραση στη λειτουργία της πέψης.

Κατανάλωση νερού και φυτικών ινών

Η επαρκής πρόσληψη νερού και η κατανάλωση τροφίμων με φυτικές ίνες ενεργοποιούν την κινητικότητα των εντέρων, βοηθώντας στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας και διευκολύνοντας τη διαδικασία της πέψης.

Πότε ενδείκνυται επίσκεψη σε γιατρό;

Σε περιπτώσεις που τα πεπτικά προβλήματα είναι μακροχρόνια, παρατηρείται αίμα στα κόπρανα, έντονος πόνος, επίμονο φούσκωμα ή ανεξήγητη απώλεια βάρους, είναι απαραίτητο να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να μαρτυρούν σοβαρότερες καταστάσεις ή χρόνιες ασθένειες, που απαιτούν ιατρική αντιμετώπιση.

Συμπεράσματα

Η παρατεταμένη παραμονή σε καθιστή θέση δεν σχετίζεται μόνο με προσωρινή δυσφορία ή κόπωση των μυών, αλλά έχει άμεση επίπτωση στο πεπτικό σύστημα, ανάλογα με τη στάση, τη διάρκεια παραμονής και το συνολικό επίπεδο σωματικής δραστηριότητας. Απλές καθημερινές συνήθειες, όπως τα τακτικά διαλείμματα, η κίνηση και η επαρκής κατανάλωση νερού, συμβάλλουν καθοριστικά στην πρόληψη πολλών δυσάρεστων διαταραχών του πεπτικού. Μείνετε προσηλωμένοι στη φροντίδα του σώματος, στην ορθή στάση και κρατήστε ζωντανή την κίνησή σας για υγιή πέψη.