Γιατί η «τεμπελιά» σας μπορεί στην πραγματικότητα να σημαίνει συναισθηματική εξουθένωση

Πολλές φορές, όταν απορροφιόμαστε από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, συνηθίζουμε να κατηγορούμε τον εαυτό μας για τεμπελιά. Όταν νιώθουμε ότι μας λείπει η ενέργεια για να συνεχίσουμε τις υποχρεώσεις μας, συχνά σκεφτόμαστε ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά. Ωστόσο, είναι όντως πάντα η τεμπελιά το πραγματικό αίτιο ή μήπως αυτό το αίσθημα αποτελεί ένδειξη ότι τόσο το σώμα όσο και ο νους έχουν ανάγκη από μια παύση;

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην εξάντληση και την τεμπελιά

Ο πρώτος βασικός παράγοντας, προκειμένου να κατανοήσουμε τη δική μας κατάσταση, είναι να διακρίνουμε την τεμπελιά από την εξάντληση. Η τεμπελιά συνήθως εκδηλώνεται ως μια προσωρινή απροθυμία για δράση, που συχνά οφείλεται σε ανία, σε μια μη ελκυστική εργασία ή λόγω κακής διάθεσης. Το συγκεκριμένο συναίσθημα είναι παροδικό και σπάνια οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα. Αντίθετα, η επαγγελματική εξάντληση δείχνει ένα πολύ πιο σύνθετο φαινόμενο. Εμφανίζεται σταδιακά και συνοδεύεται τόσο από σωματική κόπωση όσο και από ψυχική εξουθένωση, μείωση της αποτελεσματικότητας και απώλεια της ικανότητας να απολαμβάνει κάποιος δραστηριότητες που προηγουμένως του προσέφεραν χαρά. Η εξάντληση μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες ή ακόμη και χρόνια, με συνέπειες που συχνά επηρεάζουν όχι μόνο το εργασιακό, αλλά και το προσωπικό περιβάλλον.

Συμπτώματα επαγγελματικής εξουθένωσης που δεν αναγνωρίζουμε

Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν πότε η επαγγελματική εξουθένωση αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητά τους. Ένα από τα κεντρικά συμπτώματα είναι η συνεχής κόπωση. Εάν κάθε πρωί ξυπνάτε εξακολουθώντας να αισθάνεστε κουρασμένοι, ακόμα και μετά από επαρκή ύπνο, αυτό μπορεί να υποδηλώνει τις πρώτες ενδείξεις. Επίσης, παρατηρείται απάθεια απέναντι σε δραστηριότητες που κάποτε προσέφεραν ικανοποίηση, αυξημένη ευερεθιστότητα, δυσκολία στη συγκέντρωση αλλά και σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι ή προβλήματα στο πεπτικό σύστημα. Ένα ακόμα βασικό σημάδι είναι η ανασφάλεια. Όσοι βιώνουν εξουθένωση συχνά νιώθουν ανεπαρκείς στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους και διαρκώς αμφισβητούν τις ικανότητές τους. Αυτές οι σκέψεις ενδέχεται να δημιουργήσουν ένα φαύλο κύκλο: όσο μειώνεται η αυτοπεποίθηση, τόσο δυσκολεύει η συγκέντρωση και η παραγωγικότητα, κάτι που τελικά επιτείνει την εξάντληση.

Ποιοι παράγοντες οδηγούν στην επαγγελματική εξάντληση

Η επαγγελματική εξουθένωση σπανίως οφείλεται σε μία και μόνο αιτία. Συνήθως προκύπτει από τον συνδυασμό διαφόρων παραγόντων. Μερικές από τις συχνότερες αιτίες είναι οι παρακάτω:

• Υπερβολικός φόρτος εργασίας. Η συνεχής πίεση για γρήγορη και ποιοτική ολοκλήρωση υποχρεώσεων συχνά προκαλεί συναισθηματική εξάντληση.
• Έλλειψη διαλείμματος και παρατεταμένη ρουτίνα. Όταν η καθημερινότητα αποτελείται μόνο από εργασία, με τα σαββατοκύριακα και τις διακοπές να χρησιμοποιούνται μόνο για επιπλέον δουλειά, μακροπρόθεσμα τόσο το σώμα όσο και το πνεύμα δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.
• Υπερβολικές απαιτήσεις από τον εαυτό. Όταν κάποιος στοχεύει στην τελειότητα σε κάθε τομέα, αλλά αδυνατεί να φτάσει αυτά τα υψηλά πρότυπα, η απογοήτευση και η διαρκής εσωτερική ένταση μπορεί να καταλήξουν σε εξουθένωση.

Τρόποι πρόληψης της εξάντλησης και αντιμετώπισης της διαρκούς κόπωσης

Η αποτροπή και η διαχείριση της επαγγελματικής εξουθένωσης απαιτεί χρόνο και φροντίδα τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία. Ακολουθούν μερικές πρακτικές συμβουλές:

• Αφουγκραστείτε τις ανάγκες του σώματός σας. Όταν διαπιστώνετε ότι κουράζεστε διαρκώς ή χάνετε το ενδιαφέρον σας, αποδεχθείτε ότι αυτή η κατάσταση δεν είναι φυσιολογική. Η έγκαιρη διάγνωση των συμπτωμάτων βοηθά στην αποφυγή πιο σοβαρών προβλημάτων.
• Θέστε όρια στις επαγγελματικές σας υποχρεώσεις. Μην διστάζετε να αρνηθείτε εργασίες που σας υπερβαίνουν. Ορισμένες φορές, η μείωση του έργου οδηγεί σε καλύτερη απόδοση και αυξημένη ενέργεια.
• Διατηρήστε την ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και την ξεκούραση. Ενσωματώστε σταθερά διαλείμματα στην καθημερινότητά σας, αντί να αναλαμβάνετε δράση μόνο όταν η κούραση κορυφώνεται. Η συχνή ανάπαυση βοηθά στην αναζωογόνηση σώματος και μυαλού.
• Εξασκηθείτε σε τεχνικές χαλάρωσης. Ασκήσεις χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός, η βαθιά αναπνοή ή ακόμα και μία απλή βόλτα στη φύση, μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική ισορροπία.
• Αναζητήστε υποστήριξη από το περιβάλλον σας. Η συζήτηση με έναν φίλο, μέλος της οικογένειας ή επαγγελματία μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε τους παράγοντες που οδηγούν στην εξουθένωση και να βρείτε τις κατάλληλες λύσεις.