Γιατί μετά από παρατεταμένο άγχος πονάνε οι μύες

Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι συζητήσεις γύρω από το πώς το άγχος επηρεάζει όχι μόνο τη συναισθηματική ευεξία, αλλά και τη σωματική υγεία. Ένα από τα συχνότερα συμπτώματα που σχετίζονται με επαναλαμβανόμενο άγχος είναι ο πόνος ή η δυσκαμψία στους μυς. Αυτό το αίσθημα μπορεί να εντείνει ακόμη περισσότερο την εσωτερική ένταση και μερικές φορές οδηγεί σε ανησυχία για πιθανές πιο σοβαρές σωματικές καταστάσεις. Για ποιους λόγους εμφανίζεται ο μυϊκός πόνος μετά από παρατεταμένη περίοδο άγχους, ποια διαδικασία ακολουθεί το σώμα και με ποιους τρόπους μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτό το σύμπτωμα; Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται βασικές πληροφορίες και τεκμηριωμένες προτάσεις διαχείρισης.

Πώς επιδρά το άγχος στον οργανισμό

Το άγχος αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού και συμβάλλει στην προσαρμογή σε επικίνδυνες ή ανατρεπτικές καταστάσεις, ωστόσο όταν είναι διαρκές και έντονο μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα. Κάθε φορά που βιώνεται άγχος ή στρες, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ορμόνες όπως αδρεναλίνη και κορτιζόλη. Αυτές οι ουσίες ενεργοποιούν τον μηχανισμό της “πάλης ή φυγής”, προετοιμάζοντας το σώμα να αντιμετωπίσει πιθανό κίνδυνο.

Φυσιολογικές μεταβολές

• Μυϊκή ένταση. Ο οργανισμός ετοιμάζεται για απειλή, οπότε πολλοί μυς συσπώνται ακούσια. Για παράδειγμα, παρατηρείται συχνά ανύψωση των ώμων, δυσκαμψία στον αυχένα και σύσφιξη της γνάθου.
• Αύξηση καρδιακού ρυθμού. Η καρδιά χτυπά ταχύτερα, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη παροχή οξυγόνου και ενέργειας στους μυς, ωστόσο αυτή η κατάσταση μπορεί με τον καιρό να οδηγήσει σε κόπωση και εξάντληση.
• Διαταραχή κυκλοφορίας του αίματος. Τα αιμοφόρα αγγεία στενεύουν, περιορίζοντας τη διακίνηση οξυγόνου στους μυς, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει κράμπες ή αίσθημα τραβήγματος.

Το προσωρινό στρες δεν είναι επικίνδυνο, αλλά το έντονο, χρόνια άγχος απορρυθμίζει τη λειτουργία του σώματος και επηρεάζει όλα τα μυϊκά συστήματα.

Για ποιο λόγο εμφανίζεται πόνος στους μυς μετά από άγχος

Επίμονη μυϊκή τάση

Ένας από τους βασικότερους λόγους είναι η συνεχής, πιθανώς και ασυνείδητη, σύσφιξη των μυών. Πολλοί καταλαβαίνουν ότι, όταν αγχώνονται, διατηρούν σφιγμένους τους μυς στον αυχένα, τους ώμους, τη ράχη ή ακόμη και το πρόσωπο χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Αυτή η παρατεταμένη ένταση οδηγεί σε μειωμένη κυκλοφορία του αίματος στους μυς, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται γαλακτικό οξύ που προκαλεί αίσθημα καύσου, τραβήγματος ή πόνου.

Συσσώρευση γαλακτικού οξέος και φλεγμονή

Όταν οι μυς παραμένουν σφιγμένοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, η αποβολή των καταλοίπων του μεταβολισμού, όπως το γαλακτικό οξύ, γίνεται λιγότερο αποτελεσματική. Αυτό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη αντίδραση, η οποία προκαλεί μυϊκό άλγος αντίστοιχο με αυτό που εμφανίζεται μετά από έντονη άσκηση. Έρευνες φανερώνουν ότι ακόμη και χωρίς φυσική καταπόνηση, η συναισθηματική ένταση δύναται να ενεργοποιήσει μικροσκοπικές φλεγμονώδεις αλλαγές, ειδικά σε περιοχές όπως ο αυχένας, η ράχη και οι γνάθοι.

Αυξημένη ευαισθησία σε ερεθίσματα

Κατά τη διάρκεια παρατεταμένης ψυχολογικής έντασης, ο εγκέφαλος γίνεται περισσότερο ευαίσθητος στα σωματικά αισθήματα. Ακόμη και ελαφριά τάση ή μικρή σύσφιξη ενδέχεται να γίνεται αντιληπτή ως έντονος πόνος. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: όσο αυξάνεται το άγχος, τόσο εντονότερη γίνεται η αντίληψη του πόνου, αυξάνοντας σταδιακά και το ίδιο το άγχος.

Ποιοι μυς επηρεάζονται συχνότερα

Τα μυϊκά συμπτώματα που σχετίζονται με το άγχος εντοπίζονται πιο συχνά στις παρακάτω περιοχές:

• Αυχένας και ώμοι. Τα συγκεκριμένα σημεία παρουσιάζουν πιο συχνή μυϊκή σύσφιξη λόγω στρες, πράγμα που οδηγεί σε πόνο ή αίσθημα δυσκαμψίας.
• Ράχη. Ειδικά το κάτω τμήμα της μέσης, όπου μπορεί να εμφανιστεί αίσθημα “μπλοκαρίσματος” ή ακαμψίας.
• Κεφάλι και γνάθοι. Συχνό φαινόμενο είναι το σφίξιμο των δοντιών, η σύσφιξη των μυών του προσώπου και ο πονοκέφαλος κυρίως στους κροτάφους.

Μύθοι και αλήθειες για τον μυϊκό πόνο εξαιτίας του άγχους

• Μύθος: Ο μυϊκός πόνος αποτελεί ένδειξη σοβαρής σωματικής πάθησης. Πραγματικότητα: Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πόνος που εμφανίζεται μετά από έντονο ή παρατεταμένο άγχος δεν υποδηλώνει σοβαρή ασθένεια. Αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού. Αν όμως ο πόνος παραμένει για πάνω από μερικές εβδομάδες ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα όπως επίμονη αύξηση της θερμοκρασίας, απώλεια βάρους ή μυϊκή αδυναμία, καλό είναι να συμβουλευτείτε ιατρό.
• Μύθος: Ο μυϊκός πόνος θα υποχωρήσει από μόνος του, χωρίς ανάγκη αλλαγής συμπεριφοράς. Πραγματικότητα: Όταν δεν αλλάζει η πηγή του στρες και δεν διαχειρίζεται σωστά το άγχος, ο μυϊκός πόνος μπορεί να γίνει χρόνιος. Συνιστάται να αναζητηθούν επιλογές για μείωση του στρες και φροντίδα της ψυχικής υγείας.

Διαχείριση του μυϊκού πόνου που οφείλεται στο άγχος

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ο μυϊκός πόνος που σχετίζεται με το άγχος υποχωρεί όταν μειωθεί η ένταση και όταν ο άνθρωπος καταφέρει να χαλαρώσει. Ακολουθούν κάποιες συμβουλές:

• Τακτική σωματική δραστηριότητα. Ενδείκνυνται ήπια προγράμματα stretching, γιόγκα, πιλάτες ή απλά περπάτημα, τα οποία διευκολύνουν την κυκλοφορία και συμβάλλουν στη ρύθμιση των ορμονών του στρες.
• Τεχνικές χαλάρωσης. Η βαθιά αναπνοή και η προοδευτική χαλάρωση των μυών βοηθούν στη μείωση της μυϊκής έντασης.
• Προγράμματα ενσυνειδητότητας. Η εξάσκηση στη συγκέντρωση, ο διαλογισμός και παρόμοιες τεχνικές μειώνουν το άγχος και βελτιώνουν την αίσθηση του σώματος.
• Κανονικός ύπνος. Η επαρκής ξεκούραση διευκολύνει την αποκατάσταση των μυών και την ενδυνάμωση της ψυχικής υγείας.
• Συμβουλευτείτε ειδικό. Εάν τα συμπτώματα παραμένουν ή το άγχος διαταράσσει την καθημερινότητα, είναι προτιμότερο να απευθυνθείτε σε ιατρό ή ψυχολόγο. Σε κάποιες περιπτώσεις ενδείκνυται και η φυσικοθεραπεία.

Πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση

Παρόλο που ο μυϊκός πόνος στη διάρκεια του άγχους σπανίως προκαλεί σοβαρά προβλήματα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη:

• Ο πόνος παραμένει περισσότερο από 2-3 εβδομάδες, εντείνεται ή δυσκολεύει τις κινήσεις.
• Εμφανίζονται και άλλα συμπτώματα, όπως πυρετός, αδυναμία των μυών, μυρμήγκιασμα ή ξαφνική απώλεια βάρους.
• Ο πόνος παρουσιάζεται αιφνίδια χωρίς προφανή αιτία.

Συμπέρασμα: η σημασία της φροντίδας της συναισθηματικής υγείας

Ο μυϊκός πόνος μετά από παρατεταμένο άγχος είναι συχνό και φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα της συνεχούς μυϊκής τάσης, της αυξημένης ευαισθησίας του οργανισμού και διαφόρων φλεγμονωδών αντιδράσεων. Η πιο ουσιαστική προσέγγιση για τη διαχείριση αυτού του συμπτώματος περιλαμβάνει την ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας, τη χρήση τεχνικών χαλάρωσης, την αύξηση της κίνησης και τη φροντίδα του ύπνου. Εάν οι ενοχλήσεις επιμένουν ή υπάρχει αμφιβολία, είναι καλό να συμβουλευτείτε ειδικό. Η εστίαση στην ψυχική ευεξία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη συνολική καλή υγεία του σώματος.