Γιατί νιώθετε βάρος στα πόδια όταν κάθεστε;

Έχετε παρατηρήσει αίσθημα βάρους στα πόδια μετά από παρατεταμένο κάθισμα; Αυτή η αίσθηση μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από μια μακρά ημέρα στο γραφείο, κατά τη διάρκεια μετακινήσεων ή ακόμη και όταν ξεκουράζεστε στο σπίτι. Αν και το αίσθημα αυτό συχνά θεωρείται ασήμαντο, σε ορισμένες περιπτώσεις προειδοποιεί για πιο σοβαρές διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος ή άλλα προβλήματα υγείας. Σε αυτό το άρθρο αναπτύσσονται οι λόγοι που προκαλούν το βάρος στα πόδια κατά τη διάρκεια του καθίσματος, οι πιθανές αιτίες, τα συμπτώματα που αξίζει να παρατηρήσετε, καθώς και πρακτικές συμβουλές για τη μείωση της δυσφορίας και την ενίσχυση της υγείας των κάτω άκρων μακροπρόθεσμα.

Γιατί αισθάνεστε βάρος στα πόδια όταν κάθεστε;

Όταν το κάθισμα διαρκεί πολύ, και ειδικά αν τα πόδια μένουν ακίνητα ή χαμηλά, παρατηρείται μείωση της κυκλοφορίας του αίματος. Κατά τις κινήσεις, οι μύες των κάτω άκρων λειτουργούν ως αντλία που βοηθά το αίμα να επιστρέψει από τα πόδια προς την καρδιά. Σε στάσεις ακινησίας, αυτή η λειτουργία ουσιαστικά σταματά, με αποτέλεσμα το αίμα να συγκεντρώνεται στις φλέβες των ποδιών. Αυτό μπορεί να προκαλέσει οίδημα, αίσθηση πίεσης ή βάρους, και κάποιες φορές συνοδεύεται από πόνο ή μυρμήγκιασμα.

Ο ρόλος των φλεβικών βαλβίδων

Στις φλέβες των ποδιών υπάρχουν βαλβίδες που βοηθούν την κυκλοφορία του αίματος να υπερνικά τη βαρύτητα. Όταν παραμένετε ακίνητοι για αρκετή ώρα, η αποτελεσματικότητα αυτών των βαλβίδων μειώνεται. Το αίμα παραμένει στα κάτω άκρα, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει βαρύτητα ή πρήξιμο στην περιοχή γύρω από τους αστραγάλους.

Κυριότερες αιτίες βάρους στα πόδια κατά το κάθισμα

• Ανεπάρκεια φλεβών. Εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερα άτομα, αλλά μπορεί να επηρεάσει και τους νεότερους. Οι φλεβικές βαλβίδες δεν κλείνουν πλήρως, με αποτέλεσμα το αίμα να συσσωρεύεται στις επιφανειακές φλέβες, προκαλώντας αίσθημα βάρους ή κόπωσης.
• Παρατεταμένο κάθισμα ή έλλειψη δραστηριότητας. Ακόμη και υγιείς άνθρωποι παρουσιάζουν μείωση της κυκλοφορίας λόγω ακινησίας και ανεπαρκούς μυϊκής λειτουργίας.
• Πλεονάζον σωματικό βάρος. Η αυξημένη μάζα σώματος προκαλεί μεγαλύτερη πίεση στις φλέβες των ποδιών, οδηγώντας ταχύτερα και εντονότερα σε αίσθημα βάρους.
• Κύηση. Οι ορμονικές και μηχανικές αλλαγές κατά την εγκυμοσύνη μειώνουν τον φλεβικό τόνο, γι’ αυτό οι γυναίκες βιώνουν συχνότερα βάρος στα πόδια κατά το κάθισμα.
• Φάρμακα ή χρόνιες ασθένειες. Ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές, όπως ορμονικά σκευάσματα ή αντιυπερτασικά, μπορεί να ευνοήσουν την κατακράτηση υγρών ή να εξασθενήσουν τη φλεβική λειτουργία.
• Αφυδάτωση και διατροφικοί παράγοντες. Έλλειψη υγρών, υπερβολική πρόσληψη αλατιού ή διατροφή χαμηλής ποιότητας δυσχεραίνουν την κυκλοφορία και προκαλούν οίδημα στις άκρες των ποδιών.

Πότε το αίσθημα βάρους στα πόδια σηματοδοτεί πρόβλημα υγείας;

Αν το βάρος στα πόδια εμφανίζεται σποραδικά μετά από πολλές ώρες καθίσματος, συνήθως δεν αποτελεί σοβαρό κίνδυνο. Ωστόσο, εάν τα συμπτώματα επανεμφανίζονται συχνά, επιδεινώνονται ή συνοδεύονται από άλλες ενδείξεις, είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με ιατρό. Η ανάγκη αξιολόγησης είναι μεγαλύτερη όταν συνυπάρχουν τα εξής:

• Πόνος στους μυς ή στις αρθρώσεις των ποδιών
• Οίδημα, κυρίως γύρω από τους αστραγάλους ή τις γάμπες
• Εμφάνιση μελανιών, ερυθρότητας ή αλλαγές στο χρώμα του δέρματος των ποδιών
• Διαγνωσμένη φλεβίτιδα ή ευδιάκριτες διογκωμένες φλέβες
• Μυρμήγκιασμα, διαταραχές στην αίσθηση ή αίσθημα θερμότητας
• Έλκη ή πληγές στα πόδια με αργή επούλωση

Αυτά τα συμπτώματα ενδέχεται να υποδηλώνουν όχι μόνο απλή κόπωση, αλλά και σημαντικότερες παθήσεις, όπως θρόμβωση στις βαθιές φλέβες, ανεπάρκεια φλεβικών βαλβίδων ή ακόμα και διαταραχές καρδιακής ή νεφρικής λειτουργίας.

Ποιες είναι οι συνέπειες της αδιαφορίας στα συμπτώματα;

Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις το αίσθημα βάρους στα πόδια δεν εγκυμονεί άμεσο κίνδυνο, η επίμονη εμφάνιση συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια φλεβική ανεπάρκεια ή και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Η συστηματική αγνόηση επανεμφανιζόμενου πρηξίματος και βάρους ευνοεί την ανάπτυξη κιρσών, τη μεταβολή του δέρματος και, περιστασιακά, τη θρόμβωση στις βαθιές φλέβες, η οποία μπορεί να προκαλέσει πνευμονική εμβολή.

Πρακτικές οδηγίες για μείωση του βάρους στα πόδια κατά το κάθισμα

Για την πρόληψη ή τη μείωση της βαρύτητας στα πόδια όταν κάθεστε, μπορείτε να ακολουθήσετε απλές, αλλά αποτελεσματικές αλλαγές τόσο στην εργασία όσο και στον ελεύθερο χρόνο:

• Αλλάζετε συχνά στάση σώματος. Κάθε 30 έως 60 λεπτά σηκωθείτε, περπατήστε ή κινηθείτε, για να διεγείρετε την κυκλοφορία του αίματος.
• Διατηρείτε τα πόδια ελαφρώς υπερυψωμένα. Χρησιμοποιήστε υποπόδιο στο γραφείο ή ξεκουραστείτε στο σπίτι τοποθετώντας ένα μαξιλάρι κάτω από τις γάμπες.
• Αποφύγετε να σταυρώνετε τα πόδια όταν κάθεστε. Αυτό εμποδίζει την ομαλή ροή του αίματος και μπορεί να επιβαρύνει τη φλεβική κυκλοφορία.
• Καταναλώνετε επαρκή ποσότητα νερού. Η αφυδάτωση αυξάνει το ιξώδες του αίματος, με αποτέλεσμα τη βραδύτερη κυκλοφορία.
• Εντάξτε περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητα. Ακόμα και μικρές βόλτες ή ασκήσεις διατάσεων ενισχύουν την κυκλοφορία του αίματος.
• Δώστε προσοχή στην ένδυση. Αποφύγετε ιδιαίτερα στενά ρούχα ή υποδήματα που περιορίζουν την κυκλοφορία.

Διαδεδομένες απόψεις για το βάρος στα πόδια κατά το κάθισμα

Δεν είναι τίποτα σοβαρό, απλά κούραση

Αν και σε πολλές περιπτώσεις η βαρύτητα στα πόδια δεν υποδηλώνει πρόβλημα, σε ορισμένα άτομα αποτελεί το πρώτο σημάδι φλεβικής νόσου. Επαναλαμβανόμενα ή επιδεινούμενα συμπτώματα δεν πρέπει να παραβλέπονται.

Αφορά μόνο τους ηλικιωμένους, οι νέοι δεν κινδυνεύουν

Η καθιστική εργασία, το αυξημένο βάρος, οι κληρονομικοί παράγοντες ή ακόμα και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν την υγεία των φλεβών ανεξαρτήτως ηλικίας. Όλο και περισσότεροι νέοι εμφανίζουν τέτοια συμπτώματα λόγω έλλειψης σωματικής δραστηριότητας.

Πότε είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε γιατρό;

Αν το αίσθημα βάρους στα πόδια μετατρέπεται σε μόνιμο ή έντονο, ή αν συνοδεύεται από πρόσθετα συμπτώματα, θα πρέπει να ζητήσετε ιατρική συμβουλή. Έγκαιρη διάγνωση πρώιμων ενδείξεων φλεβικής νόσου ή θρόμβωσης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Επίσης, πρέπει να απευθυνθείτε σε ειδικό αν εμφανιστεί πόνος, ερυθρότητα, τοπική αύξηση θερμοκρασίας, ξαφνικό πρήξιμο ή περιορισμός κινήσεων. Μόνο ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει αν είναι απαραίτητος περαιτέρω εργαστηριακός έλεγχος ή θεραπεία.

Συμπεράσματα και συστάσεις

Το αίσθημα βάρους στα πόδια κατά το κάθισμα συχνά συνδέεται με προσωρινή επιβράδυνση της κυκλοφορίας ή παροδικούς παράγοντες. Ωστόσο, επαναλαμβανόμενα συμπτώματα ενδέχεται να αποτελούν πρώιμη ένδειξη για φλεβική νόσο ή διαταραχές άλλων οργάνων. Μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα, σωστή ενυδάτωση, ισορροπημένη διατροφή, κατάλληλες συνήθειες ανάπαυσης και προσοχή στα σημάδια που στέλνει το σώμα είναι πρακτικοί και αποδοτικοί τρόποι διαφύλαξης της υγείας των κάτω άκρων.

Θυμηθείτε πως αν έχετε αμφιβολία για την κατάστασή σας ή διαπιστώνετε επιδείνωση των συμπτωμάτων, επισκεφτείτε εγκαίρως επαγγελματίες υγείας. Η πρόληψη σε πρώιμο στάδιο είναι πάντα πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία προχωρημένων νόσων.