Γιατί νιώθετε βάρος στο στήθος χωρίς να υπάρχει οργανικό πρόβλημα

Πολλοί άνθρωποι κατά καιρούς νιώθουν μία δυσάρεστη αίσθηση πίεσης κάτω από το στέρνο, σαν ένα «βάρος» στην περιοχή της καρδιάς. Αυτό το σύμπτωμα μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, καθώς συνήθως φέρνει στο νου προβλήματα με την καρδιά ή άλλες σοβαρές σωματικές παθήσεις. Ωστόσο, συχνά η αιτία πίσω από αυτό το αίσθημα δεν σχετίζεται με οργανικές παθήσεις του καρδιακού ή του πεπτικού συστήματος. Ποιοι είναι οι λόγοι που μπορεί να δημιουργούν αυτό το «βάρος» στην καρδιά όταν δεν υπάρχει σαφής ιατρική αιτία, πώς μπορούμε να γνωρίζουμε πότε πρέπει να ανησυχήσουμε και τι μπορούμε να κάνουμε ώστε η ενόχληση να μην εξελιχθεί σε καθημερινό πρόβλημα;

Τι ονομάζουμε αίσθηση «βάρους» κάτω από την καρδιά;

Η αίσθηση «βάρους» κάτω από την καρδιά περιγράφει μια πίεση, μια δυσκολία ή ένα σφίξιμο που εντοπίζεται στο κέντρο του θώρακα ή ελαφρώς χαμηλότερα από το στέρνο. Το σύμπτωμα αυτό μπορεί να εμφανίζεται είτε περιστασιακά είτε να επιμένει, συχνά συνοδεύεται από ανησυχία, αλλαγές στην αναπνοή, ναυτία ή ακόμη και πόνο. Παρόλο που κάποιες καταστάσεις απαιτούν ιατρικό έλεγχο, τις περισσότερες φορές αν οι εξετάσεις δεν αποκαλύψουν οργανική πάθηση, τα αίτια σχετίζονται με λειτουργικούς ή ψυχολογικούς παράγοντες.

Λειτουργικοί παράγοντες: πώς το σώμα ανταποκρίνεται στα συναισθήματα

Στρες και άγχος

Η ψυχική μας κατάσταση συχνά αντικατοπτρίζεται στις σωματικές μας αισθήσεις. Έντονο άγχος, στρες ή φόβος μπορεί να προκαλέσουν διάφορες αντιδράσεις στο σώμα. Όταν βρισκόμαστε σε διέγερση, αυξάνεται η παραγωγή αδρεναλίνης, επιταχύνεται ο καρδιακός ρυθμός και η αναπνοή γίνεται ταχύτερη – για αυτό πολλοί αισθάνονται πίεση, βάρος ή ακόμη και κάψιμο στο στήθος ή κάτω από την καρδιά σε αγχωτικές στιγμές.

• Η έντονη συναισθηματική φόρτιση μπορεί να προκαλέσει σπασμό στο διάφραγμα ή σύσφιξη των μυών στην περιοχή του στέρνου.
• Το άγχος πολλές φορές συνοδεύεται από αλλαγές στην αναπνοή – γίνεται πιο επιφανειακή ή κρατιόμαστε από την αναπνοή, επιτείνοντας τη δυσφορία κάτω από την καρδιά.
• Κατά τη διάρκεια κρίσεων άγχους ή πανικού, συχνά εμφανίζεται αίσθημα «πέτρας» ή «βάρους» στην καρδιά χωρίς σωματικές βλάβες.

Υπεραγρύπνηση και προσοχή στις σωματικές αισθήσεις

Μερικά άτομα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στα μηνύματα του σώματός τους, παρακολουθώντας επίμονα πώς νιώθουν στην περιοχή της καρδιάς. Όσο περισσότερη προσοχή δίνεται σε αυτές τις αισθήσεις, τόσο εντείνονται ακόμη και οι ελάχιστες ενοχλήσεις, οι οποίες διαφορετικά δεν θα γίνονταν αντιληπτές. Αυτό είναι γνωστό ως σωματοποίηση – όταν η ψυχική πίεση εκδηλώνεται με σωματικά συμπτώματα, έστω και αν δεν υπάρχουν αντικειμενικές αλλαγές.

Λειτουργικές διαταραχές του πεπτικού συστήματος

Λειτουργική δυσπεψία

Συχνά η πίεση ή η βαρύτητα κάτω από την καρδιά συνδέονται με δυσλειτουργίες του πεπτικού συστήματος, όπως ευερέθιστο στομάχι ή οισοφάγο. Λειτουργική δυσπεψία είναι η κατάσταση στην οποία προκαλείται δυσφορία, πίεση ή βάρος στο άνω μέρος της κοιλιάς χωρίς οργανική ανωμαλία που να την εξηγεί.

• Η ένταξη ή αύξηση του αισθήματος πίεσης μετά το φαγητό συχνά συνδέεται με αργή κινητικότητα ή ευαισθησία του στομάχου.
• Οι ενοχλήσεις αυτές τείνουν να εντείνονται λόγω στρες ή αλλαγών στον τρόπο ζωής και όχι λόγω εμφάνισης πραγματικών οργανικών βλαβών.

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση χωρίς εμφανείς αλλοιώσεις

Η παλινδρόμηση των οξέων μπορεί να προκαλέσει τόσο πίεση όσο και κάψιμο κάτω από την καρδιά, όμως δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς με αυτά τα συμπτώματα αντικειμενικές βλάβες. Ακόμη και μικρές ποσότητες οξέος στον οισοφάγο, ειδικά σε ευαίσθητα άτομα, είναι δυνατόν να δημιουργήσουν αίσθηση πίεσης ή βάρους.

Πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση;

Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις το «βάρος» στην καρδιά δεν αποτελεί απειλή για τη ζωή ή την υγεία, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πότε χρειάζεται άμεση ιατρική συμβουλή. Επικοινωνήστε άμεσα με επείγουσα ιατρική ομάδα σε περίπτωση που:

• Η ενόχληση συνοδεύεται από έντονο ή μεταδιδόμενο πόνο στο στήθος, που διαχέεται στον αριστερό βραχίονα, τον λαιμό ή την πλάτη.
• Εμφανίζονται δύσπνοια, ψυχρός ιδρώτας, απότομη αδυναμία ή λιποθυμία.
• Υπάρχουν διαταραχές καρδιακού ρυθμού, ταχυκαρδία ή αρρυθμία.
• Τα συμπτώματα εμφανίσθηκαν αιφνίδια μαζί με άλλα σοβαρά συμπτώματα (π.χ. βήχας με αίμα, υψηλός πυρετός).

Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, όταν οι ιατρικές εξετάσεις δεν αποκαλύπτουν προβλήματα στην καρδιά ή το πεπτικό σύστημα, το «βάρος» στην περιοχή της καρδιάς συνήθως δεν αποτελεί απειλή για την υγεία.

Πώς μπορείτε να μειώσετε το δυσάρεστο αίσθημα;

Αναγνώριση συναισθηματικών παραγόντων

Η ψυχική ισορροπία πολύ συχνά σχετίζεται με την εμφάνιση και την ένταση του αισθήματος «βάρους» όταν δεν υπάρχει οργανική νόσος. Παρατηρήστε αν οι ενοχλήσεις εμφανίζονται κατά τη διάρκεια στρες ή αν συνοδεύονται από ανησυχία ή ένταση. Μεγάλη αποτελεσματικότητα έχουν τεχνικές όπως η επίγνωση, η χαλάρωση και οι ασκήσεις αναπνοής. Σύγχρονες μελέτες αποδεικνύουν ότι τέτοιες ψυχολογικές πρακτικές συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των σωματικών συμπτωμάτων που προκαλούνται από το στρες.

Τρόπος ζωής και διατροφικές συνήθειες

• Αποφύγετε τα μεγάλα και γρήγορα γεύματα για να περιορίσετε τη δυσφορία του πεπτικού.
• Μειώστε τα αναψυκτικά με αέριο, τα πικάντικα και τα λιπαρά φαγητά που μπορεί να ερεθίζουν το πεπτικό σύστημα.
• Εντάξτε την τακτική φυσική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας, η οποία βοηθά στην αντιμετώπιση του στρες και βελτιώνει τη λειτουργία του εντέρου.

Πότε είναι καλό να απευθυνθείτε σε ειδικό;

Αν η δυσάρεστη αίσθηση διαρκεί για μεγάλο διάστημα, αν αισθάνεστε καθημερινή ένταση ή ανησυχείτε για την υγεία σας, απευθυνθείτε σε γιατρό ή ψυχολόγο. Σε πολλές περιπτώσεις, η ιατρική διαβεβαίωση ότι τα συμπτώματά σας δεν είναι επικίνδυνα μπορεί να σπάσει τον κύκλο του καθημερινού στρες.

Συχνές παρανοήσεις σχετικά με το «βάρος» στην καρδιά

• Παρανόηση: «Όταν νιώθω βάρος κάτω από την καρδιά, σίγουρα έχω κάποιο καρδιολογικό πρόβλημα.» Πραγματικότητα: Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ενόχληση οφείλεται σε ψυχολογικούς ή λειτουργικούς παράγοντες και όχι σε καρδιακή πάθηση.
• Παρανόηση: «Το σύμπτωμα αυτό είναι επικίνδυνο και θα έχει σοβαρές συνέπειες.» Πραγματικότητα: Τις περισσότερες φορές, το αίσθημα είναι προσωρινό και σπάνια αποτελεί κίνδυνο για την υγεία, ειδικά όταν οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές.

Συμπέρασμα: ψυχραιμία και φροντίδα για το σώμα μας

Το αίσθημα «βάρους» κάτω από την καρδιά συνήθως αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής ή λειτουργικής διαταραχής και όχι αναγκαστικά αποτέλεσμα οργανικής πάθησης. Το σημαντικότερο είναι να παραμένετε συντονισμένοι με το σώμα σας: όταν οι ιατρικές εξετάσεις δεν δείχνουν κάποιο σοβαρό πρόβλημα, αξίζει να αξιολογήσετε αν βιώνετε έντονο στρες και πώς φροντίζετε τη συναισθηματική σας υγεία. Η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και η αυτοπαρατήρηση αποτελούν ουσιαστικά εργαλεία για να ξεπεράσετε τη δυσάρεστη αίσθηση, να ενισχύσετε την εμπιστοσύνη στο σώμα σας και να επαναφέρετε τη γαλήνη στην καθημερινότητά σας.