Γιατί νιώθουμε την ανάγκη να παίρνουμε βαθιές ανάσες όταν παρακολουθούμε τις ειδήσεις;

Έχετε παρατηρήσει ότι όταν παρακολουθείτε ειδήσεις στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο ή ακούτε ραδιόφωνο, συχνά πιάνετε τον εαυτό σας να παίρνει ακούσια μια βαθιά ανάσα; Η αίσθηση αυτή μπορεί να φαίνεται παράξενη ή ακόμη και να προκαλεί ανησυχία. Παρ’ όλα αυτά, το φαινόμενο αυτό είναι συχνότερο απ’ όσο νομίζουμε και στηρίζεται επιστημονικά. Το παρόν άρθρο εξετάζει τους λόγους που οδήγουν σε αυτό το φαινόμενο κατά την παρακολούθηση ειδήσεων, τα ψυχολογικά και φυσιολογικά αίτια που το επιβάλλουν καθώς και τρόπους αντιμετώπισής του.

Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν βλέπουμε ειδήσεις;

Οι ειδήσεις παρουσιάζουν συχνά πληθώρα πληροφορίας για γεγονότα σε όλο τον κόσμο – από κοινωνικά ζητήματα έως καταστροφές ή συγκρούσεις. Ο τέτοιος καταιγισμός πληροφοριών προκαλεί έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις που επηρεάζουν άμεσα την αναπνοή. Ο ανθρώπινος οργανισμός αντιδρά αυθόρμητα σε συναισθηματικά ερεθίσματα: υπό την επίδραση στρες, άγχους ή αιφνίδιας έντασης, η συχνότητα και το βάθος της αναπνοής αλλάζουν.

Πως στρες και άγχος επηρεάζουν την αναπνοή

Η διαρκής ροή των ειδήσεων είναι συχνά πιεστική, μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, μελαγχολία ή ακόμη και θυμό. Οι ψυχολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι ακόμη και η παθητική έκθεση σε αρνητικά γεγονότα δημιουργεί στο σώμα αντίδραση στρες. Σε τέτοιες συνθήκες ενεργοποιείται αυτόματα η αντίδραση «μάχης ή φυγής», την οποία ρυθμίζει το συμπαθητικό νευρικό σύστημα.

Σε αυτές τις στιγμές, η αναπνοή συχνά γίνεται πιο επιπόλαιη και γρήγορη ή, αντίστροφα, μπορεί κάποιος να συνειδητοποιήσει ότι παίρνει βαθιές αναπνοές. Αυτός ο τρόπος αναπνοής είναι συνήθως μια ασυνείδητη προσπάθεια να ηρεμήσει το σώμα: η βαθιά αναπνοή απενεργοποιεί εν μέρει την αντίδραση στο στρες και ενεργοποιεί την παρασυμπαθητική (ηρεμιστική) λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Συγκέντρωση και ένταση ως φυσική αντίδραση στη νέα πληροφορία

Για να κατανοήσουμε γιατί υπάρχει η ανάγκη για βαθιά αναπνοή κατά την παρακολούθηση ειδήσεων, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη τον ρόλο της συγκέντρωσης. Το περιεχόμενο των ειδήσεων συχνά απαιτεί πνευματική εγρήγορση και συγκέντρωση. Όταν ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται εντατικά καινούρια, δραματική ή πολύπλοκη ενημέρωση, το σώμα ενισχύει ενστικτωδώς την αναπνοή με στόχο την καλύτερη παροχή οξυγόνου. Πρόκειται για έναν αρχέγονο, βιολογικά εδραιωμένο μηχανισμό: το οξυγόνο είναι κρίσιμο για τη διαύγεια σκέψης και την διαχείριση καταστάσεων στρες.

Ψυχολογικά αίτια: γιατί παίρνουμε βαθιές ανάσες βλέποντας ειδήσεις;

Άγχος για τις παγκόσμιες εξελίξεις και το αίσθημα ασφάλειας

Ακόμη και αν οι ειδήσεις δεν αφορούν άμεσα το άτομο, πολλοί νιώθουν ασυνείδητη ανησυχία για τα παγκόσμια προβλήματα. Η κοινωνική ψυχολογία εξηγεί ότι ακόμα και γεγονότα που δεν σχετίζονται προσωπικά δύνανται να προκαλέσουν το λεγόμενο «άγχος για εαυτό και τρίτους». Έτσι, οι βαθιές ανάσες λειτουργούν σαν εσωτερική αναζήτηση ισορροπίας και ασφαλείας.

Συναισθηματική ταύτιση και ενσυναίσθηση

Με την παρακολούθηση της συναισθηματικής κατάστασης, των δυστυχιών ή των προσδοκιών των άλλων στις ειδήσεις, αντιδρούμε ενσυναισθητικά, βιώνοντας ενδόμυχα τα συναισθήματά τους. Μελέτες στην ψυχολογία δείχνουν ότι η έντονη ενσυναίσθηση ή η συναισθηματική ταύτιση οδηγούν σε βαθύτερη αναπνοή, ιδιαίτερα όταν παρακολουθούμε θλιβερές ή στρεσογόνες σκηνές.

Φυσιολογικές αιτίες και η σημασία τους

Αυτόματες αντιδράσεις του οργανισμού

Η αναπνοή γίνεται κατά κύριο λόγο ακούσια, ωστόσο συναισθηματικά φορτισμένες στιγμές μπορούν να την τροποποιήσουν προσωρινά. Το βαθύ εισπνέειν ενεργοποιεί το διάφραγμα και διευκολύνει την απορρόφηση οξυγόνου στο αίμα. Με αυτή τη διαδικασία ο οργανισμός προετοιμάζεται πιο αποτελεσματικά για μια πιθανή «απειλή», ακόμη και αν αυτή περιορίζεται σε ένα τηλεοπτικό ρεπορτάζ.

Επίδραση της υγείας στην αναπνοή

Πιο σπάνια, η συχνή ανάγκη για βαθιές αναπνοές μπορεί να συνδέεται με ζητήματα υγείας – όπως παθήσεις του αναπνευστικού, καρδιακά προβλήματα ή κρίσεις πανικού. Αν όμως το φαινόμενο εμφανίζεται μόνο κατά τη διάρκεια παρακολούθησης ειδήσεων και δεν είναι συχνό σε άλλες περιστάσεις, η κύρια αιτία είναι κατά πάσα πιθανότητα ψυχολογική.

Τρόποι διαχείρισης της ανάγκης για βαθιές αναπνοές κατά τη διάρκεια των ειδήσεων

• Συνειδητή ρύθμιση της αναπνοής. Όταν αντιλαμβάνεστε ότι εισπνέετε βαθύτερα, μπορείτε να επιβραδύνετε τη διαδικασία εστιάζοντας στη διαφραγματική αναπνοή με αργή, σταθερή εκπνοή. Η μέθοδος αυτή διευκολύνει την ηρεμία και την αποκατάσταση της συναισθηματικής ισορροπίας.
• Περιορισμός διάρκειας και ποσότητας ενημέρωσης. Μειώνοντας τον χρόνο που αφιερώνετε στην παρακολούθηση ειδήσεων, ειδικά όταν αυτές σας προκαλούν ένταση ή ενόχληση, μπορείτε να αποφύγετε την επιβάρυνση. Είναι χρήσιμο να επιλέγετε μια αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης ή να ορίζετε συγκεκριμένες ώρες για την ενημέρωση.
• Σύντομες παύσεις με σωματική δραστηριότητα. Μετά το δελτίο ειδήσεων, προσπαθήστε να κινηθείτε ή να κάνετε μερικές απλές ασκήσεις για λίγα λεπτά – αυτό βοηθά το νευρικό σύστημα να αποκαταστήσει την ισορροπία του.
• Διαχείριση συναισθημάτων και αποστασιοποίηση. Θυμηθείτε πως δεν αφορά όλη η ενημέρωση προσωπικά το άτομο. Η συνειδητότητα και τα εσωτερικά όρια συμβάλλουν στην πρόληψη της υπερβολικής ανησυχίας και του έντονου στρες.

Συχνές παρανοήσεις

• Μύθοι σχετικά με προβλήματα αναπνοής. Πολλοί θεωρούν ότι η ανάγκη για συχνή βαθιά αναπνοή υποδηλώνει ασθένεια. Κατά κανόνα, αυτή η αντίδραση σχετίζεται περισσότερο με συναισθηματική κατάσταση παρά με δυσλειτουργία του αναπνευστικού. Εφόσον οι αλλαγές στην αναπνοή παρουσιάζονται μόνο κατά τη διάρκεια των ειδήσεων και απουσιάζουν συμπτώματα όπως πόνος, δύσπνοια ή κόπωση, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
• Μύθοι σχετικά με την «αντοχή». Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι η συναισθηματική αντίδραση κατά τη θέαση ειδήσεων αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Αντιθέτως, αποτελεί μια φυσιολογική ανταπόκριση του οργανισμού στον στρες ή τον αυξημένο όγκο πληροφορίας. Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας και ο σεβασμός προς αυτά συντελούν καθοριστικά στην επίτευξη εσωτερικής ισορροπίας.

Πότε είναι απαραίτητη η συμβουλή ειδικού;

Εάν οι αλλαγές στην αναπνοή σας εμφανίζονται συχνά, συνοδεύονται από αίσθημα βάρους στο στήθος, δύσπνοια ή επιπλέον συμπτώματα, είναι καλό να συμβουλευθείτε έναν γιατρό. Αν επίσης η τηλεθέαση των ειδήσεων γίνεται τόσο ψυχοπιεστική ώστε το άγχος ή το στρες να επηρεάζουν την καθημερινότητα, τότε συνιστάται επικοινωνία με ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή.

Συμπέρασμα

Η συχνή επιθυμία για βαθιές αναπνοές κατά την ενημέρωση μέσω ειδήσεων αποτελεί μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε πληροφοριακό ή συναισθηματικό στρες. Αυτή η μορφή αναπνοής συμβάλλει όχι μόνο στην ηρεμία του σώματος, αλλά και στην αποτελεσματικότερη προσαρμογή σε μεταβαλλόμενες συνθήκες. Αντιλαμβανόμενοι τον συγκεκριμένο μηχανισμό, μπορούμε να λάβουμε συνειδητές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό του στρες, την ενδυνάμωση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας και τη φροντίδα της υγιεινής της αναπνοής. Μακροπρόθεσμα, αυτό λειτουργεί ως πρόληψη έναντι της αρνητικής επίδρασης των ειδήσεων και συμβάλλει στη διατήρηση τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής υγείας.