Γιατί ο ΔΜΣ (BMI) μπορεί να είναι παραπλανητικός;

Ο ΔΜΣ (δείκτης μάζας σώματος), που υπολογίζεται με βάση το ύψος και το βάρος, δεν αποτελεί ακριβή ένδειξη για την ποσότητα σωματικού λίπους, επειδή δεν συνυπολογίζει τη μυϊκή μάζα, την πυκνότητα των οστών, τη συνολική σύσταση του σώματος, καθώς και διαφορές που σχετίζονται με τη φυλή και το φύλο, σύμφωνα με ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνιας.

Ανά διαστήματα λίγων μηνών, ειδικοί επαναλαμβάνουν το ίδιο συμπέρασμα: ο ΔΜΣ είναι παραπλανητικός. Η διαπίστωση αυτή γίνεται τίτλος ειδήσεων, υπάρχει γενική συμφωνία και έπειτα το θέμα υποχωρεί μέχρι να επανέλθει ξανά.

Το βάρος θεωρείται εντός φυσιολογικών ορίων όταν ο ΔΜΣ βρίσκεται μεταξύ 18,5 και 25, υπέρβαρο όταν κυμαίνεται από 25 έως 30, ενώ παχυσαρκία υπάρχει όταν ο ΔΜΣ είναι 30 ή υψηλότερος.

Ο Mitchell Lazar, καθηγητής Ιατρικής και Γενετικής και διευθυντής του Ινστιτούτου Διαβήτη, Παχυσαρκίας και Μεταβολισμού, μαζί με τον Rexford Ahima, καθηγητή Ιατρικής και επικεφαλής του Τμήματος Παχυσαρκίας στο ίδιο ινστιτούτο, αναλύουν στο περιοδικό Science τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες υγείας όταν εξετάζουν τον κίνδυνο θνησιμότητας και την υγεία ατόμων με παχυσαρκία.

Είναι ευρέως γνωστό ότι η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιοπάθειες, διαβήτη τύπου 2, καρκίνο, υπνική άπνοια και διάφορες άλλες παθήσεις και καταστάσεις.

Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η παχυσαρκία μπορεί επίσης να συνδέεται με προστασία απέναντι στον θάνατο από διαφορετικές αιτίες, καθώς και απέναντι στη θνησιμότητα που σχετίζεται με εγκεφαλικό, καρδιακή ανεπάρκεια και διαβήτη.

Στο άρθρο του Science με θέμα την υγειονομική επιβάρυνση της παχυσαρκίας και την ανάγκη βελτίωσης των μεθόδων μέτρησης, οι συγγραφείς εξετάζουν το παράδοξο της σχέσης παχυσαρκίας και κινδύνου θανάτου, το οποίο προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις.

Τα άτομα με ΔΜΣ 30 ή μεγαλύτερο, δηλαδή με παχυσαρκία, έχουν σημαντικά αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη, να αναπτύξουν καρκίνο, καρδιαγγειακά νοσήματα, οστεοαρθρίτιδα, καθώς και παθήσεις του ήπατος και της χοληδόχου κύστης.

Η παχυσαρκία συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.

Παρόλα αυτά, ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι μερικά άτομα με παχυσαρκία εμφανίζουν χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο και καλύτερο μεταβολικό προφίλ, ενώ παράλληλα ένα μέρος ανθρώπων με φυσιολογικό ΔΜΣ είναι μεταβολικά μη υγιείς και αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας.

Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, στο Σάρλοτσβιλ, διαπίστωσε υψηλότερα ποσοστά βραχυπρόθεσμης επιβίωσης μετά από χειρουργικές επεμβάσεις σε άτομα με παχυσαρκία σε σύγκριση με ασθενείς φυσιολογικού βάρους. Ασθενείς με ΔΜΣ 23,1 ή χαμηλότερο κατέληγαν μέσα στις πρώτες 30 ημέρες μετά την επέμβαση σε ποσοστό πάνω από διπλάσιο σε σχέση με όσους είχαν ΔΜΣ 35,3 ή υψηλότερο.

Οι γιατροί Lazar και Ahima επισημαίνουν ότι η πραγματική επίδραση της παχυσαρκίας μπορεί να μην έχει αποσαφηνιστεί πλήρως, επειδή οι πληθυσμιακές μελέτες εστιάζουν στη σχέση ΔΜΣ, υγείας και κινδύνου θανάτου, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη πώς η ακούσια ή η εκούσια απώλεια ή αύξηση βάρους μπορεί να επηρεάζει αυτά τα αποτελέσματα.

Ο Dr. Lazar υπογράμμισε ότι οι μελλοντικές έρευνες χρειάζεται να στοχεύσουν περισσότερο στις μοριακές οδούς, και ειδικά στο πώς οι μεταβολικές αλλαγές που προκαλεί η παχυσαρκία επηρεάζουν την ανάπτυξη του διαβήτη, των καρδιοπαθειών, του καρκίνου και άλλων νοσημάτων, καθώς και το πώς συνδέονται με την κατάσταση της υγείας και τη θνησιμότητα.