Γιατί οι πατούσες μας «τσούζουν» μετά από πολύωρο κάθισμα;

Πολλοί έχουν έρθει αντιμέτωποι με την ενοχλητική αίσθηση στα πέλματα μετά από αρκετή ώρα οδήγησης, εργασία στον υπολογιστή ή παρατεταμένη καθιστική θέση κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται ως μουδιάσμα, τσούξιμο ή ακόμη και μικρός πόνος και συχνά προκαλούν έκπληξη, ιδιαίτερα σε όσους δεν τα έχουν βιώσει ξανά. Για ποιο λόγο οι πατούσες αντιδρούν έτσι μετά από πολύωρη ακινησία; Υποδηλώνει αυτό μια διαταραχή στον οργανισμό ή είναι μια φυσιολογική ανταπόκριση του σώματος στην έλλειψη κίνησης; Ακολουθεί ανάλυση των βασικών αιτίων, της διαδικασίας που λαμβάνει χώρα στο σώμα και τρόπων για την ανακούφιση αυτής της δυσφορίας.

Τι συμβαίνει κατά την παρατεταμένη καθιστική στάση

Η διάρκεια της καθιστικής στάσης έχει χαρακτηριστεί εδώ και καιρό ως η νέα μορφή κακής συνήθειας, καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δεν είναι φτιαγμένος για παρατεταμένη ακινησία. Είτε κάθεστε με τα πόδια στο έδαφος είτε τα τοποθετείτε το ένα πάνω στο άλλο, η παραμονή για μεγάλο διάστημα στην ίδια θέση μειώνει την κυκλοφορία του αίματος στα κάτω άκρα. Αυτό συνεπάγεται μια σειρά από ενοχλητικά συμπτώματα, μεταξύ των οποίων το τσούξιμο, το μούδιασμα ή ακόμη και ο παροδικός πόνος.

Ο ρόλος της κυκλοφορίας του αίματος

Ο ανθρώπινος οργανισμός εξασφαλίζει σταθερή κυκλοφορία του αίματος για να μεταφέρονται οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά σε όλα τα κύτταρα των ιστών. Όταν κάποιος παραμένει ακίνητος για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα σε σταθερή στάση, δημιουργείται στασιμότητα αίματος στα κάτω μέρη των ποδιών και των πελμάτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να φτάνει λιγότερο οξυγόνο στους ιστούς και τα νεύρα, με συνέπεια την αίσθηση καύσου, μουδιάσματος ή βάρους στα πέλματα μόλις σηκωθείτε ή κάνετε κίνηση. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως παροδική νευρολογική διαταραχή ή παραισθησία, που οφείλεται στην αναστολή των νευρικών σημάτων.

Πίεση στα νεύρα και αποτέλεσμα της καθιστικής στάσης

Κατά τη διάρκεια παρατεταμένης καθιστής θέσης, οι νευρικές δομές στους γλουτούς, στους μηρούς ή στις γάμπες μπορεί να πιεστούν, επηρεάζοντας τα νεύρα των πελμάτων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ισχιακό νεύρο, όπου η πίεσή του στους γλουτούς μπορεί να μεταδοθεί κατά μήκος του ποδιού ως τα πέλματα. Όταν ασκείται πίεση σε οποιαδήποτε από τις νευρικές διακλαδώσεις, παρεμποδίζεται η αγωγή των νευρικών σημάτων και εμφανίζονται συμπτώματα όπως τσούξιμο, καύσος ή μούδιασμα. Τα φαινόμενα αυτά συνήθως εξαφανίζονται μετά την επαναφορά της φυσιολογικής κυκλοφορίας του αίματος και της κίνησης.

Κύριες αιτίες ενοχλητικών αισθήσεων στα πέλματα

• Κυκλοφορική στασιμότητα: Όταν η καθιστή θέση διαρκεί για ώρα και τα πόδια βρίσκονται χαμηλά, το αίμα δυσκολεύεται να επιστρέψει προς την καρδιά μέσω των φλεβών. Η συσσώρευση του αίματος οδηγεί σε μειωμένη οξυγόνωση και θρέψη των ιστών, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται η αίσθηση καύσου ή ερεθισμού στα πέλματα.
• Πίεση στα νεύρα: Η μακροχρόνια ακινησία ή άβολη στάση με τα πόδια σταυρωμένα μπορεί να προκαλέσει προσωρινή πίεση ή σύσφιξη περιφερικών νεύρων.
• Μυϊκή ακινησία: Η έλλειψη κίνησης στους μυς δυσχεραίνει τη μεταφορά αίματος (γνωστό και ως βοηθητική λειτουργία της καρδιάς), γεγονός που οδηγεί σε ενοχλητικά συμπτώματα.
• Περιβάλλον με χαμηλή θερμοκρασία: Παραμονή σε δροσερό χώρο μπορεί να προκαλέσει αγγειοσυστολή, με επακόλουθο τη σημαντική μείωση της ροής του αίματος και την ένταση των συμπτωμάτων.

Είναι επικίνδυνη η αίσθηση καύσου ή τσουξίματος στα πέλματα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το παροδικό αίσθημα μουδιάσματος ή τσουξίματος που εμφανίζεται μετά από αρκετή ώρα καθιστικής στάσης και υποχωρεί με τη μετακίνηση δεν αποτελεί απειλή για την υγεία. Συνιστά μια φυσιολογική αντίδραση του σώματος σε περιορισμένη κυκλοφορία ή ελαφριά πίεση στα νεύρα. Ωστόσο, θα πρέπει να αναγνωριστούν τα σημεία όπου αυτά τα συμπτώματα ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη σοβαρότερης κατάστασης.

Πότε χρειάζεται προσοχή

• Αν η αίσθηση μουδιάσματος, καύσου ή πόνος στα πέλματα επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα παρά την κίνηση.
• Εάν συνυπάρχουν αδυναμία στα πόδια ή τα πέλματα, οίδημα, αλλοιώσεις στο δέρμα ή πληγές.
• Όταν τα συμπτώματα επανέρχονται συχνά και επηρεάζουν καθημερινές δραστηριότητες.
• Σε περίπτωση παραγόντων κινδύνου όπως σακχαρώδης διαβήτης, περιφερειακή αγγειοπάθεια ή ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, πρέπει να απευθυνθείτε σε ιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας ή νευρολόγο, ώστε να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες εξετάσεις για την αξιολόγηση της κυκλοφορίας και της νευρικής λειτουργίας, καθώς και για να σας κατευθύνει σχετικά με τη θεραπεία ή απαραίτητες προσαρμογές στον τρόπο ζωής.

Πρακτικές οδηγίες για την αντιμετώπιση της δυσφορίας στα πέλματα ύστερα από παρατεταμένη καθιστική στάση

• Συχνή κίνηση: Κάθε μισή με μία ώρα σηκωθείτε, περπατήστε ή κάντε μερικούς γύρους γύρω από την καρέκλα.
• Εκτελέστε σύντομες διατάσεις: Αν παραμένετε αρκετή ώρα καθιστοί, τεντώστε τα πόδια, τους αστραγάλους και τα πέλματα για να διευκολύνετε τη ροή του αίματος και να τονώσετε το σώμα.
• Αλλάζετε θέση ποδιών: Μην κάθεστε διαρκώς με τα πόδια σταυρωμένα για να αποφύγετε περαιτέρω πίεση στα νεύρα και τις φλέβες.
• Χρησιμοποιήστε υποπόδιο: Κατά τη διάρκεια εργασίας στο γραφείο, τοποθετήστε τα πόδια σε υποπόδιο ή ακόμα και σε ένα χαμηλό κουτί ώστε να διευκολύνετε την επιστροφή του αίματος στην καρδιά.
• Παρατηρείτε τα συμπτώματα: Αν τα ενοχλήματα δεν υποχωρούν, συνοδεύονται από έντονο πόνο ή εμφανίζονται άλλες ανησυχητικές ενδείξεις, συμβουλευτείτε ιατρό.

Κλασικοί μύθοι σχετικά με το τσούξιμο στα πέλματα

Μύθος: το τσούξιμο σχετίζεται με την ανάπτυξη των πελμάτων ή των νυχιών

Η πραγματική αιτία του τσουξίματος δεν ανήκει στη διαδικασία ανάπτυξης των νυχιών ή στη διόγκωση των πελμάτων. Τα ενοχλήματα προκύπτουν από μεταβολές στην κυκλοφορία του αίματος και στη λειτουργία των νεύρων λόγω παρατεταμένης ακινησίας.

Μύθος: αφορά μόνο ηλικιωμένα άτομα

Αν και με την πάροδο του χρόνου αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης κυκλοφορικών ή νευρικών προβλημάτων, η αίσθηση καύσου μετά από παρατεταμένη ακινησία παρατηρείται σε ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ακόμη και παιδιά ή νέοι ενήλικες ενδέχεται να εμφανίσουν τέτοιου είδους δυσφορία ύστερα από μακρινό ταξίδι ή μακροχρόνιο μάθημα στο σχολείο.

Τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι εργάζονται καθιστοί

Όσοι ακολουθούν καθιστική εργασία συγκαταλέγονται στις ομάδες με αυξημένο κίνδυνο. Η πολύωρη παραμονή στον υπολογιστή μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε καύσο στα πέλματα, αλλά και σε αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης, ιδιαίτερα εάν υπάρχει προδιάθεση για αγγειακές παθήσεις. Είναι σημαντικό να κινούμαστε συχνά, να διακόπτουμε το καθισιό με σύντομα διαλείμματα και να ενυδατωνόμαστε επαρκώς. Συνιστάται επίσης η αλλαγή θέσης στο γραφείο, η εργονομική προσαρμογή του σταθμού εργασίας, η επάρκεια χώρου κάτω από το τραπέζι και η αποφυγή τοποθέτησης βαρέων αντικειμένων στα πέλματα.

Συμπεράσματα

Η αίσθηση καύσου στα πέλματα μετά από πολλές ώρες καθιστικής στάσης απαντάται συχνά και, στις περισσότερες περιπτώσεις, σχετίζεται με προσωρινή διαταραχή της κυκλοφορίας και λειτουργίας των νεύρων λόγω της ακινησίας. Ακούγοντας το σώμα, φροντίζοντας για τακτική κίνηση και εξασφαλίζοντας εργονομική εργασία μπορούμε να προλάβουμε τόσο τη δυσφορία όσο και πιο σοβαρά προβλήματα υγείας. Σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα επιμένουν ή εντείνονται, συστήνεται η συμβουλή ιατρού. Φροντίστε τα πέλματά σας και παραμείνετε δραστήριοι για καλύτερη υγεία.