Γιατί ορισμένες πληγές αργούν να επουλωθούν;

Η επούλωση των τραυμάτων αποτελεί έναν πολύπλοκο βιολογικό μηχανισμό που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, το κυκλοφορικό, τα κύτταρα του δέρματος και ακόμη και το νευρικό σύστημα. Συνήθως, οι μικρές βλάβες στο δέρμα κλείνουν μέσα σε λίγες ημέρες, ωστόσο κάποιες φορές η διαδικασία αυτή είναι αργή, συνοδεύεται από πόνο ή μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη χρόνιων ελκών. Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν αυτόν τον μηχανισμό και πώς αναστέλλεται η φυσική αναγεννητική ικανότητα του οργανισμού;

η διαδικασία επούλωσης των τραυμάτων: πώς λειτουργεί;

Στάδια επούλωσης

Η αποκατάσταση μιας πληγής περιλαμβάνει τέσσερα βασικά στάδια:

• Αιμόσταση: τα αγγεία συστέλλονται και το αίμα πήζει ώστε να σταματήσει η αιμορραγία.

• Φλεγμονώδης φάση: τα ανοσοκύτταρα μετακινούνται προς την περιοχή και απομακρύνουν νεκρά κύτταρα και μικροοργανισμούς.

• Φάση πολλαπλασιασμού: ξεκινά η δημιουργία νέων ιστών, αγγείων και κολλαγόνου.

• Ωρίμανση (αναδιαμόρφωση): οι ιστοί ενισχύονται και σχηματίζεται η ουλή.

Η διακοπή οποιουδήποτε σταδίου από εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες μπορεί να επιβραδύνει την επούλωση.

Συνηθέστερα αίτια αργής επούλωσης

1. ανεπαρκής κυκλοφορία του αίματος

Η καλή αιμάτωση είναι απαραίτητη για την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών στοιχείων στην περιοχή της πληγής. Σε παθήσεις όπως η περιφερειακή αρτηριακή νόσος και οι κιρσοί, η ροή του αίματος προς τα άκρα περιορίζεται, με αποτέλεσμα η επούλωση να διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο.

Επιπλέον, η διαβητική αγγειοπάθεια προκαλεί αλλοιώσεις στα μικρά αιμοφόρα αγγεία, δυσχεραίνοντας την καλή αιμάτωση της πληγής.

2. σακχαρώδης διαβήτης

Ο διαβήτης επηρεάζει με διάφορους τρόπους τη διαδικασία επούλωσης:

• Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου μειώνουν τη λειτουργικότητα των λευκών αιμοσφαιρίων.

• Αυξάνει η πιθανότητα εκδήλωσης φλεγμονής.

• Επιδεινώνεται η λειτουργία των αγγείων.

• Η νευροπάθεια προκαλεί μειωμένη αίσθηση, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μην αντιλαμβάνονται την ύπαρξη τραυμάτων και να καθυστερούν τη φροντίδα τους.

Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που άτομα με διαβήτη συχνά εμφανίζουν έλκη στα πόδια, τα οποία μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρές επιπλοκές, ακόμα και ακρωτηριασμό.

3. αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα

Όταν η άμυνα του οργανισμού υπολειτουργεί, η φάση της φλεγμονής μπορεί είτε να είναι ανεπαρκής είτε να παρατείνεται. Ως αποτέλεσμα, η διαδικασία επούλωσης καθυστερεί ή διακόπτεται. Αυτή η κατάσταση εντοπίζεται συχνότερα σε:

• Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας,

• Ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία,

• Όσους πάσχουν από HIV ή άλλες χρόνιες παθήσεις.

4. φτωχή διατροφή

Χωρίς επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, βιταμίνης C, ψευδαργύρου, σιδήρου και βιταμίνης Α, η διαδικασία αναγέννησης των ιστών δεν ολοκληρώνεται σωστά. Οι πρωτεΐνες συμβάλλουν στη σύνθεση του κολλαγόνου, ενώ η βιταμίνη C στην ίδια τη δημιουργία της δομής του. Ο ψευδάργυρος παίζει ρόλο στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τη ρύθμιση της φλεγμονής.

5. χρόνια φλεγμονή και οξειδωτικό στρες

Η παρουσία επίμονης φλεγμονής διατηρεί υψηλή την ενεργητικότητα των ανοσοκυττάρων στο σημείο του τραύματος και δεν επιτρέπει τη μετάβαση στη φάση ανάπλασης. Παράλληλα, το οξειδωτικό στρες προκαλεί βλάβες σε κυτταρικές μεμβράνες και πρωτεΐνες, δυσχεραίνοντας την ανάπτυξη νέων ιστών.

6. κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ

Το κάπνισμα περιορίζει τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς και επηρεάζει την παροχή αίματος στα τριχοειδή, ενώ η νικοτίνη μειώνει την δραστηριότητα των κυττάρων που παράγουν κολλαγόνο. Το αλκοόλ διαταράσσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και μειώνει την απορρόφηση ζωτικών βιταμινών και μετάλλων.

7. ανεπαρκής φροντίδα τραύματος

Όταν η πληγή δεν καθαρίζεται σωστά ή μολύνεται, η επουλωτική διαδικασία καθυστερεί. Κακή τοποθέτηση επιδέσμων, υπερβολική υγρασία ή ξηρότητα, καθώς και τυχόν λοιμώξεις, μπορούν να διακόψουν την επούλωση. Η διατήρηση του σωστού επιπέδου υγρασίας και της καθαριότητας είναι σημαντική για τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος στην πληγή.