Γιατί πονάει το στομάχι μας μετά από άσχημα νέα

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί μόλις μάθετε δυσάρεστες ή βαρύγδουπες ειδήσεις, ξαφνικά νιώθετε πόνο ή δυσφορία στην κοιλιά; Αυτή η αντίδραση μπορεί να φαίνεται απρόσμενη ή και παράξενη, ωστόσο είναι μια φυσιολογική διεργασία. Ο οργανισμός και το μυαλό βρίσκονται σε στενή αλληλεπίδραση, ενώ τα συναισθήματα και η ψυχολογική πίεση συχνά εκδηλώνονται με σωματικά συμπτώματα. Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζεται ο λόγος που ο ψυχολογικός κλονισμός επηρεάζει το πεπτικό σύστημα, τα πιθανά αίτια αυτής της αντίδρασης και πώς μπορείτε να ελαχιστοποιήσετε ή να διαχειριστείτε τα δυσάρεστα συμπτώματα.

Πώς συνδέονται ο εγκέφαλος και το πεπτικό σύστημα;

Για να κατανοήσουμε τον λόγο που μερικές φορές αισθανόμαστε πόνο στην κοιλιά μετά από απρόοπτα ή δύσκολα νέα, είναι σημαντικό να αναφέρουμε τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου και εντέρου. Η σύνδεση αυτή είναι τόσο στενή, που το έντερο πολλές φορές αποκαλείται «δεύτερος εγκέφαλος».

ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου: τι είναι;

Ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου αποτελεί μια άμεση, αμφίδρομη επικοινωνία ανάμεσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός) και το πεπτικό σύστημα. Αυτή η ανταλλαγή σημάτων γίνεται κυρίως μέσω του αυτόνομου νευρικού συστήματος, με επικεφαλής το πνευμονογαστρικό νεύρο, που μεταδίδει ερεθίσματα τόσο από το έντερο προς τον εγκέφαλο όσο και αντίστροφα. Κατά τη διάρκεια στρες, απειλής ή δυσάρεστων εξελίξεων, αυτή η σύνδεση ενεργοποιείται περισσότερο.

Ο ρόλος των ορμονών και των νευροδιαβιβαστών

Το στρες προκαλεί έκκριση ορμονών όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, ενώ συμβάλλει και στη διαμόρφωση διαφόρων νευροδιαβιβαστών (όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη κ.ά.). Να σημειωθεί ότι περίπου το 90% της σεροτονίνης του οργανισμού συντίθεται στο έντερο. Έτσι, τα συναισθήματα έχουν άμεσο και ταχύ αντίκτυπο στην πεπτική λειτουργία.

Γιατί το στρες προκαλεί πόνο στην κοιλιά;

Αίσθημα «κόμπου» στο στομάχι

Το αίσθημα έντασης και δυσφορίας στην κοιλιακή χώρα, που συχνά περιγράφεται σαν «κόμπος» ή «πεταλούδες στο στομάχι», προκύπτει από ενστικτώδη αντίδραση του νευρικού συστήματος. Ένα αιφνίδιο συναισθηματικό σοκ ενεργοποιεί αμέσως τη συμπαθητική πλευρά του νευρικού συστήματος, η οποία αποτελεί μέρος του μηχανισμού «μάχης ή φυγής». Το σώμα προετοιμάζεται για ενδεχόμενο κίνδυνο – μια διαδικασία που περιλαμβάνει αλλαγές στη ροή του αίματος προς το έντερο και σύσφιγξη των μυών της κοιλιάς, πέρα από την ταχύτερη καρδιακή λειτουργία.

Διαταραχές της πέψης

Η έκθεση σε στρες και δυνατά συναισθήματα μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Μειώνεται η παροχή αίματος προς το έντερο, με αποτέλεσμα η πέψη να καθυστερεί ή και να σταματά προσωρινά. Από αυτό μπορεί να προκύψουν τα παρακάτω συμπτώματα:

• Τράβηγμα, σπασμοί ή ενοχλήσεις στην κοιλιά
• Ναυτία ή αίσθηση για εμετό
• Διάρροια ή, αντίθετα, δυσκοιλιότητα
• Φούσκωμα, αίσθηση κόμπου στον λαιμό ή στο στομάχι

Σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμη και μία δυσάρεστη είδηση αρκεί για να προκαλέσει αιφνίδια επεισόδια στο πεπτικό.

Η βιολογία του ψυχολογικού πόνου: τι δείχνουν οι έρευνες;

Η επιστημονική κοινότητα διαπιστώνει συχνά ότι ο ψυχικός πόνος εμφανίζεται ως σωματικό αίσθημα. Έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2012 στο περιοδικό «Social Cognitive and Affective Neuroscience» κατέδειξε πως σε συνθήκες έντονων συναισθηματικών δυσκολιών ενεργοποιούνται τα ίδια εγκεφαλικά κέντρα που σχετίζονται με τον σωματικό πόνο. Ο εγκέφαλος δεν διαχωρίζει πάντα τη σωματική δυσφορία από τον ψυχικό πόνο· γι’ αυτό συχνά τα συναισθηματικά τραύματα εκδηλώνονται και σωματοποιημένα.

Ο κοιλιακός πόνος ως προειδοποιητικό σήμα

Ο πόνος ή η δυσφορία στην κοιλιά που προκαλείται από μια δυσάρεστη είδηση αποτελεί μήνυμα του σώματός μας, ώστε να φροντίσουμε τον εαυτό μας, να ηρεμήσουμε και να διαχειριστούμε το άγχος. Αυτή η αντίδραση είναι φυσιολογική και δεν εμπνέει ανησυχία όταν διαρκεί λίγο. Παρόλα αυτά, αν ο κοιλιακός πόνος επιμένει ή επανέρχεται συχνά, καλό είναι να διερευνηθεί περαιτέρω και να ζητηθεί η γνώμη γιατρού.

Τρόποι ανακούφισης του πόνου στην κοιλιά μετά από άσχημα νέα

Πρακτικές πρώτων βοηθειών στο σπίτι

Όταν αντιμετωπίζετε δύσκολες ειδήσεις, οι παρακάτω πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των σωματικών συνεπειών του στρες:

• Αναπνέετε βαθιά – ο αργός και συνειδητός ρυθμός αναπνοής χαλαρώνει το νευρικό σύστημα
• Δώστε χρόνο για ξεκούραση – σταματήστε για λίγο και βρείτε έναν ήσυχο χώρο αν αυτό είναι εφικτό
• Πιείτε ένα ποτήρι νερό – το νερό συχνά ανακουφίζει από τους σπασμούς και συμβάλλει στο γενικότερο αίσθημα ευεξίας
• Ζεστό τσάι ή θερμοφόρα στην κοιλιά βοηθούν στη χαλάρωση των μυών
• Εφαρμόστε ήπιες κινήσεις ή κάντε έναν σύντομο περίπατο για να βελτιώσετε την κυκλοφορία

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον γιατρό;

Σε περίπτωση που η ενόχληση στην κοιλιά είναι έντονη, δεν υποχωρεί ή συνοδεύεται από πρόσθετα σημεία, όπως πυρετός, εμετός, αίμα ή ξαφνική αδυναμία, είναι απαραίτητο να επισκεφθείτε το γιατρό το συντομότερο δυνατό. Ορισμένες φορές το στρες ή το συναισθηματικό σοκ μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρότερες διαταραχές της πέψης, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Κατάρριψη του μύθου: «είναι όλα στο μυαλό»

Συχνά ακούμε ότι ο πόνος στην κοιλιά από συναισθηματικούς λόγους είναι καθαρά ψυχολογικός. Αυτή η υπόθεση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όπως αποδεικνύεται από τις επιστημονικές μελέτες, αυτός ο πόνος είναι υπαρκτός και έχει φυσιολογική βάση. Σώμα και νους λειτουργούν αλληλένδετα και οι επιδράσεις των συναισθημάτων στη σωματική υγεία αποδεικνύονται μέσω βιοχημικών, νευρολογικών και ορμονικών μηχανισμών.

Πρόληψη και μακροπρόθεσμες λύσεις

Μπορεί να μην είναι εφικτό να αποφευχθεί εντελώς το στρες ή οι δυσάρεστες ειδήσεις, ωστόσο μπορούμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας και να προσαρμόσουμε τις αντιδράσεις μας. Ενδείκνυνται οι εξής πρακτικές:

• Οι τεχνικές ενσυνειδητότητας συμβάλλουν στη διαχείριση των συναισθημάτων
• Η επικοινωνία με ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή είναι χρήσιμη όταν τα συμπτώματα είναι συχνά
• Η τακτική σωματική άσκηση βοηθά στη μείωση του άγχους και βελτιώνει τη λειτουργία του εντέρου
• Η ισορροπημένη διατροφή ενισχύει ανθεκτικότητα του πεπτικού στους εξωτερικούς παράγοντες

Όταν τα έντονα συναισθήματα ή η ψυχολογική πίεση εκδηλώνονται με σωματικά συμπτώματα όπως ο κοιλιακός πόνος, αυτό αποτελεί μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία που αποδεικνύει τον στενό δεσμό μεταξύ του τρόπου που σκεφτόμαστε και του σώματός μας. Αναγνωρίζοντας αυτή τη σχέση, μπορούμε να μεριμνήσουμε αποτελεσματικότερα για την υγεία μας και να φροντίσουμε να περάσουμε με ηρεμία περιόδους άγχους ή θλίψης, κάτι που ευνοεί τόσο τη συναισθηματική όσο και τη σωματική μας ευεξία.