Γιατί πονάνε οι αρθρώσεις όταν αλλάζουν οι εποχές

Ένα συχνό παράπονο που επιτείνεται με τις εναλλαγές των εποχών είναι ο πόνος στις αρθρώσεις. Πολλοί παρατηρούν πως με την έλευση του φθινοπώρου ή της άνοιξης, καθώς αλλάζουν η θερμοκρασία και η υγρασία, τα συμπτώματα επιδεινώνονται: οι αρθρώσεις γίνονται πιο επώδυνες, εμφανίζουν δυσκαμψία ή και ήχους κατά την κίνηση. Ποιοι είναι οι λόγοι για αυτή την αλλαγή; Πρόκειται για φαινόμενο που βρίσκει υποστήριξη στην επιστημονική έρευνα, καθώς υπάρχουν εξηγήσεις που αφορούν την επιρροή των καιρικών μεταβολών στη φυσιολογία, τη σύσταση των αρθρικών ιστών και ακόμη και ψυχολογικούς παράγοντες.

Οι επιδράσεις των καιρικών μεταβολών στις αρθρώσεις

Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες για την αλλαγή της κατάστασης των αρθρώσεων με τις εναλλαγές των εποχών σχετίζεται με τη δράση των καιρικών συνθηκών στους ιστούς. Σημαντικό ρόλο έχουν οι διαφοροποιήσεις της θερμοκρασίας, η μεταβολή της ατμοσφαιρικής πίεσης και τα υψηλότερα επίπεδα υγρασίας. Παρόλο που ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί, διάφορες επιστημονικές μελέτες έχουν καταγράψει μια σύνδεση ανάμεσα σε αυτούς τους περιβαλλοντικούς παράγοντες και την ενόχληση στις αρθρώσεις.

Ατμοσφαιρική πίεση και πίεση στους ιστούς

Η ατμοσφαιρική πίεση καθορίζει το βάρος του αέρα που ασκεί δύναμη στο ανθρώπινο σώμα. Σε περιόδους μετάβασης προς το ψυχρότερο κλίμα, η πίεση συνήθως μειώνεται, προκαλώντας διαστολή στους ιστούς που περιβάλουν τις αρθρώσεις, όπως οι σύνδεσμοι και το αρθρικό υγρό. Αυτή η διαστολή μπορεί να αυξήσει την πίεση στα νευρικά άκρα εντός της άρθρωσης. Έχει παρατηρηθεί ότι η αντίδραση αυτή είναι πιο έντονη σε άτομα με χρόνιες παθήσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα ή ρευματικές νόσους.

Υγρασία, βροχή και πόνος στις αρθρώσεις

Η αυξημένη υγρασία της ατμόσφαιρας και οι βροχερές ημέρες αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα που συχνά συσχετίζεται με τον πόνο των αρθρώσεων. Αν και τα επιστημονικά δεδομένα δεν έχουν δώσει οριστική απάντηση, αρκετές μελέτες υποστηρίζουν ότι οι υψηλότερες τιμές υγρασίας και οι χαμηλότερες θερμοκρασίες συνδέονται με εντονότερα συμπτώματα σε άτομα με αρθρίτιδα. Η αυξημένη υγρασία οδηγεί σε οίδημα των ιστών, μεγαλύτερη εσωτερική τριβή και αυξημένη πίεση στις αρθρώσεις.

Επίδραση του ψύχους και του ξηρού αέρα στις αρθρώσεις

Κατά τους κρύους μήνες, πολλοί διαπιστώνουν ότι οι κινήσεις τους γίνονται πιο δύσκολες και οι πόνοι εντείνονται. Υπάρχουν ορισμένες επιστημονικές εξηγήσεις για αυτό το φαινόμενο:

• Όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλή, οι μύες και οι μαλακοί ιστοί γύρω από τις αρθρώσεις σφίγγουν και χάνουν μέρος της ελαστικότητάς τους, με αποτέλεσμα να φορτίζεται περισσότερο η άρθρωση και να προκαλείται πόνος.
• Σε ψυχρό περιβάλλον τα αγγεία συστέλλονται, περιορίζοντας τη ροή αίματος και επομένως το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά που φτάνουν στις αρθρώσεις. Αυτό μπορεί να δυσχεράνει την αποκατάσταση των ιστών.
• Η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα που είναι συχνή τον χειμώνα συμβάλλει σε μεγαλύτερη δυσκαμψία και ενοχλήσεις στις αρθρώσεις λόγω ακινησίας.

Ξηρός αέρας και τριβή στις αρθρώσεις

Εκτός από την υγρασία, ο ξηρός αέρας επηρεάζει επίσης τις αρθρώσεις. Η παρατεταμένη ξηρασία και η χαμηλή υγρασία μπορεί να προκαλέσουν πύκνωση του αρθρικού υγρού, το οποίο λιπαίνει τις επιφάνειες της άρθρωσης. Έτσι, οι επιφάνειες κινούνται με μεγαλύτερη δυσκολία μεταξύ τους, προκαλώντας αυξημένη τριβή και πιθανώς πόνο ή ήχο κατά την κίνηση.

Τι δείχνει η επιστημονική έρευνα

Η συσχέτιση ανάμεσα στις καιρικές μεταβολές και τον πόνο στις αρθρώσεις παρατηρείται συχνά, ωστόσο η κλινική έρευνα συνεχίζει να ερευνά τους ακριβείς μηχανισμούς. Μελέτες μεγάλης εμβέλειας σε ενήλικες με αρθρίτιδα έχουν αναδείξει σύνδεση ανάμεσα στις αλλαγές του καιρού και την αύξηση των συμπτωμάτων. Σύμφωνα με επιστημονικές πηγές όπως το Harvard Health Publishing και το American College of Rheumatology, υπάρχουν σημαντικές ατομικές διαφορές στην ανταπόκριση: κάποιοι ασθενείς είναι πολύ ευαίσθητοι στις μεταβολές, ενώ άλλοι δεν παρατηρούν καμία διαφορά στα συμπτώματα των αρθρώσεων με την αλλαγή του καιρού.

Υπάρχει, λοιπόν, πιθανότητα κάθε άτομο να αντιδρά διαφορετικά: ορισμένοι εμφανίζουν αξιοσημείωτη ευαισθησία στις μεταβολές της θερμοκρασίας ή της πίεσης, ενώ άλλοι δεν επηρεάζονται σχεδόν καθόλου. Ο ψυχολογικός παράγοντας ίσως διαδραματίζει ρόλο, καθώς με την προσμονή χειρότερου καιρού ή ψύχους, οι άνθρωποι μπορεί να παρατηρούν πιο έντονα τα σήματα του σώματός τους και να βιώνουν μεγαλύτερη ενόχληση.

Μπορεί η αλλαγή του καιρού να προκαλέσει νέες παθήσεις στις αρθρώσεις;

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι κλιματικές μεταβολές ή η εναλλαγή των εποχών συνήθως δεν δημιουργούν νέες παθήσεις στις αρθρώσεις, αλλά μπορούν να επιδεινώσουν προϋπάρχουσες καταστάσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα, οι ρευματικές παθήσεις ή η ουρική αρθρίτιδα. Η επίδραση του κλίματος συχνά αναδεικνύει ως τότε υποκλινικά συμπτώματα ή προκαλεί έξαρση σε υφιστάμενα χρόνια προβλήματα.

Επομένως, σε περίπτωση που ο πόνος στις αρθρώσεις εμφανίζεται επανειλημμένα σε περιόδους κακών καιρικών φαινομένων, είναι χρήσιμο να συμβουλευτείτε γιατρό και να υποβληθείτε στις απαραίτητες εξετάσεις, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να αποτελούν ένδειξη φλεγμονωδών, εκφυλιστικών ή άλλων νοσημάτων που χρειάζονται διερεύνηση.

Διαδεδομένες αντιλήψεις για τον πόνο στις αρθρώσεις και τις καιρικές συνθήκες

• Σύμφωνα με τη λαϊκή πεποίθηση «ο πόνος στις αρθρώσεις οφείλεται μόνο στη βροχή ή το κρύο». Στην πραγματικότητα, το σύμπτωμα αποδίδεται κυρίως σε ήδη υπάρχοντα προβλήματα στις αρθρώσεις ενώ ο καιρός λειτουργεί ως επιβαρυντικός παράγοντας. Υγιείς αρθρώσεις σπάνια δείχνουν ευαισθησία στις καιρικές εναλλαγές.
• Ένα άλλο συχνό στερεότυπο είναι ότι μόνο όσοι έχουν αρθρίτιδα μπορούν να προβλέψουν την αλλαγή του καιρού από τα συμπτώματα. Στην πράξη, η ευαισθησία στις καιρικές συνθήκες διαφέρει και είναι αποτέλεσμα ατομικής αντίδρασης του οργανισμού.
• Εξίσου εσφαλμένη είναι η άποψη ότι δεν υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπιστεί ο εποχικός πόνος στις αρθρώσεις. Ωστόσο, υπάρχουν μέθοδοι που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της δυσφορίας κατά τις εναλλαγές των εποχών.

Πρακτικές συμβουλές για τη μείωση του πόνου στις αρθρώσεις κατά τις εποχές

• Η διατήρηση ενός δραστήριου τρόπου ζωής, ακόμη και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες ή αυξημένη υγρασία, είναι απαραίτητη. Ήπια προγράμματα διατάσεων και ελαφράς άσκησης βοηθούν στη διατήρηση της ελαστικότητας των αρθρώσεων και στη μείωση της δυσκαμψίας.
• Η εφαρμογή ζεστών επιθεμάτων ή ζεστής πετσέτας στις πάσχουσες αρθρώσεις βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος και χαλαρώνει τους μυς της περιοχής.
• Η σωστή διατροφή, που περιλαμβάνει τροφές με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες όπως λιπαρά ψάρια, ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, φρούτα και λαχανικά, υποστηρίζει την υγεία των αρθρώσεων.
• Η επαρκής ενυδάτωση του οργανισμού με κατανάλωση νερού και η χρήση υγραντήρα σε ξηρό περιβάλλον συντελούν στην καλύτερη λειτουργία των αρθρώσεων.
• Η προστασία των αρθρώσεων από το ψύχος είναι σημαντική. Συνίσταται η χρήση γαντιών ή χοντρών καλσόν και η αποφυγή έκθεσης σε κρύο και ρεύματα.
• Σε περιπτώσεις επίμονου ή εντεινόμενου πόνου που περιορίζει την κινητικότητα, είναι απαραίτητη η επικοινωνία με ιατρό για κατάλληλη καθοδήγηση και θεραπευτική προσέγγιση.

Συμπέρασμα

Ο πόνος στις αρθρώσεις που εμφανίζεται με τις εναλλαγές των εποχών αποτελεί ένα συχνό και πολλές φορές εντονότερο σύμπτωμα σε άτομα με χρόνια νοσήματα. Παρά το γεγονός ότι δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί οι ακριβείς αιτίες, είναι σαφές ότι οι μεταβολές του καιρού επηρεάζουν σημαντικά τους ανθρώπους της ομάδας κινδύνου. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, η παρακολούθηση της κατάστασης και η εφαρμογή ορθών μέτρων πρόληψης είναι ουσιώδης παράγοντας προστασίας. Ανάλογα με την πορεία των συμπτωμάτων, η αναζήτηση ιατρικής συμβουλής είναι απαραίτητη για τη διάγνωση και τη σωστή διαχείριση του προβλήματος.