Γιατί σε ορισμένους ανθρώπους μουδιάζει συχνά η γλώσσα

Κάποιες φορές, εντελώς ξαφνικά, μπορεί να βιώσουμε ένα ασυνήθιστο αίσθημα στο στόμα: το στόμα να μουδιάζει, η αίσθηση στη γλώσσα να αλλάζει, να νιώθεται αδύναμη ή σαν να χάνει την κινητικότητα της. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν αντιμετωπίσει αυτή την αίσθηση τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, ενώ για κάποιους το μούδιασμα της γλώσσας εμφανίζεται επανειλημμένα ή διαρκεί περισσότερο. Τι φανερώνει αυτό το σύμπτωμα; Πρόκειται για προσωρινή ενόχληση ή αποτελεί ένδειξη βαθύτερου προβλήματος υγείας; Παρακάτω αναλύονται λεπτομερώς οι λόγοι που προκαλούν μούδιασμα στη γλώσσα και τα σημεία που χρειάζεται να προσέξει κανείς αν το φαινόμενο εμφανίζεται συχνά.

Τι σημαίνει το μούδιασμα της γλώσσας

Το μούδιασμα στη γλώσσα χαρακτηρίζεται από απώλεια ευαισθησίας, μυρμήγκιασμα ή αίσθηση ότι έχει χαθεί μερικώς η αίσθηση ή το “βάρος” της γλώσσας. Στην ιατρική επιστήμη, η κατάσταση αυτή περιγράφεται ως αισθητική παραισθησία. Συχνά συνοδεύεται από άλλα σημάδια, όπως αίσθημα καύσου, μούδιασμα στα μάγουλα ή τα χείλη και τροποποιημένη αντίληψη της γεύσης.

Ενέχει πάντοτε κίνδυνο το μούδιασμα της γλώσσας;

Τις περισσότερες φορές το σύμπτωμα αυτό είναι παροδικό και αβλαβές, υπάρχουν ωστόσο περιστάσεις όπου μπορεί να αποτελεί ένδειξη διαταραχών υγείας ή ακόμα και σοβαρών νόσων. Είναι σημαντικό να μη μένει απαρατήρητο όταν το μούδιασμα της γλώσσας εμφανίζεται συχνά ή επιμένει.

Συνήθεις λόγοι που προκαλούν μούδιασμα στη γλώσσα

• Τοπικός ερεθισμός ή τραυματισμός
• Αλλεργικές αντιδράσεις
• Βλάβες στα νεύρα
• Μολύνσεις στη στοματική κοιλότητα
• Έλλειψη βιταμινών και μετάλλων
• Συστηματικά νοσήματα
• Άλλες αιτίες

Τοπικός ερεθισμός ή τραυματισμός

Αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς παράγοντες μούδιασματος στη γλώσσα και μπορεί να προκληθεί από απευθείας μηχανικό ή χημικό ερεθισμό. Πολύ ζεστό φαγητό ή ποτό, πικάντικες γεύσεις ή όξινες τροφές ενδέχεται να φθείρουν το βλεννογόνο και να τραυματίσουν προσωρινά τις αισθητήριες νευρικές απολήξεις. Αντίστοιχα, η δάγκωμα, κάποια γρατσουνιά, οι οδοντοστοιχίες ή ορθοδοντικές συσκευές μπορούν να προκαλέσουν ευαισθησία στη γλώσσα.

Αλλεργικές αντιδράσεις

Ορισμένες αλλεργίες, είτε στα τρόφιμα, είτε σε οδοντόκρεμες ή φάρμακα, ενδέχεται να εκδηλωθούν ως μούδιασμα και οίδημα της γλώσσας. Συχνά παρουσιάζονται συμπτώματα όπως φαγούρα, δερματικό εξάνθημα, φτέρνισμα ή δυσκολία στην αναπνοή. Κάποιες αλλεργικές εκδηλώσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες και απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια.

Νευρική βλάβη ή νευρολογικοί παράγοντες

Η ευαισθησία της γλώσσας σχετίζεται με τρία βασικά νεύρα: το γλοσσοφαρυγγικό, το υπογλώσσιο και το τρίδυμο. Οποιοδήποτε από αυτά μπορεί να επηρεαστεί για διάφορους λόγους:

• Θεραπείες σε δόντια: οι τοπικές αναισθησίες που εφαρμόζονται κατά την οδοντιατρική διαδικασία ενδέχεται να διακόψουν προσωρινά τη μετάδοση των νευρικών σημάτων, οδηγώντας σε μούδιασμα. Εάν το σύμπτωμα διαρκεί περισσότερο από 24 ώρες μετά την επέμβαση, πρέπει να ενημερωθεί ο οδοντίατρος.
• Τραύμα στην κεφαλή ή τον αυχένα: συμπίεση ή τραυματισμός των νεύρων μπορεί να προκύψει μετά από πτώση, χτύπημα ή ατύχημα.
• Νευρίτιδα: σπάνια εμφανιζόμενη, συνήθως σχετίζεται με αυτοάνοσα νοσήματα ή λοιμώξεις, όπως π.χ. φλεγμονή εξαιτίας ιού έρπητα στη στοματική κοιλότητα.

Μολύνσεις στη στοματική κοιλότητα

Λοιμώδεις παράγοντες όπως ιοί ή μύκητες στην περιοχή του στόματος μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία των αισθητικών νεύρων της γλώσσας. Το σύμπτωμα παρατηρείται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις στοματικής καντιντίασης, όπου εμφανίζεται λευκή επίστρωση, κάψιμο και αίσθηση μουδιάσματος. Ανάλογες ενοχλήσεις μπορεί να προκαλέσει και η φλεγμονή στα ούλα ή στο βλεννογόνο του στόματος.

Έλλειψη βιταμινών και ιχνοστοιχείων

Ένα από τα πιο συχνά αίτια που υποτιμούνται, αφορά στην έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β (κυρίως Β12). Αυτό παρατηρείται πιο συχνά σε όσους ακολουθούν αυστηρή διατροφή, άτομα που αποφεύγουν ζωικά προϊόντα, ηλικιωμένους ή όσους έχουν χρόνιες παθήσεις. Μούδιασμα της γλώσσας μπορεί ακόμη να σχετίζεται με ανεπαρκή πρόσληψη σιδήρου, ψευδαργύρου ή ασβεστίου.

Συστηματικά νοσήματα

Ορισμένες φορές, το μούδιασμα της γλώσσας αποτελεί ενδεικτικό σύμπτωμα γενικότερων διαταραχών της υγείας:

• Διαβήτης: αυξημένη γλυκόζη στο αίμα ενδέχεται να προκαλέσει βλάβη στα μικροσκοπικά νεύρα που σχετίζονται και με την αίσθηση στη γλώσσα.
• Διαταραχές θυρεοειδούς: παθήσεις όπως ο υποθυρεοειδισμός ή ο υποπαραθυρεοειδισμός δύνανται να επηρεάσουν τη νευρική λειτουργία στη στοματική περιοχή.
• Αυτοάνοσα νοσήματα: παθήσεις όπως η πολλαπλή σκλήρυνση ή το σύνδρομο Sjogren προκαλούν διάφορες διαταραχές στις αισθητικές λειτουργίες των νεύρων.

Πότε χρειάζεται να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή;

Όταν το μούδιασμα της γλώσσας διαρκεί για μερικές ώρες και είναι σαφής ο ερεθιστικός παράγοντας ή έχει προηγηθεί τραυματισμός, συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία. Ωστόσο, πρέπει να ζητηθεί άμεσα ιατρική αξιολόγηση στις εξής περιπτώσεις:

• Το σύμπτωμα επιμένει πάνω από ένα 24ωρο ή εκδηλώνεται επανειλημμένα χωρίς προφανή λόγο.
• Παρουσιάζονται ταυτόχρονα αδύναμια, μούδιασμα στα άκρα, δυσκολίες στην ομιλία ή προβλήματα στην όραση (μπορεί να αποτελούν ενδείξεις εγκεφαλικού).
• Υπάρχουν σημάδια αλλεργικής αντίδρασης, όπως οίδημα στη γλώσσα, στα χείλη ή το πρόσωπο, κλείσιμο του λαιμού ή αναπνευστικές δυσκολίες.
• Γενική αδιαθεσία με ζάλη, διαταραχές συντονισμού ή έντονο πόνο.

Συχνές παρανοήσεις για το μούδιασμα της γλώσσας

• Η ψυχολογική ένταση αποτελεί μοναδική αιτία του συμπτώματος; Παρά το γεγονός ότι το άγχος επιδρά στα σωματικά αισθήματα, το μούδιασμα στη γλώσσα συνήθως δεν σχετίζεται αποκλειστικά με ψυχογενείς παράγοντες. Είναι αναγκαίος ο αποκλεισμός άλλων, αντικειμενικών αιτίων.
• Κάθε μούδιασμα αποτελεί σημάδι σοβαρής ασθένειας; Η ενόχληση αυτή είναι κατά κανόνα παροδική και ακίνδυνη, ειδικά όταν υπάρχει σαφείς ερεθιστικός παράγοντας (όπως ζεστά ροφήματα ή τυχαίο δάγκωμα).

Τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας;

Σε περιπτώσεις όπου η αιτία είναι γνωστή (π.χ. ζεστό φαγητό, μικροτραυματισμός), συνήθως αρκεί λίγη υπομονή, καθώς τα αισθητικά νεύρα ανακτούν σταδιακά τη λειτουργία τους. Συνιστάται η αποφυγή περαιτέρω ερεθιστικών παραγόντων, η κατανάλωση μαλακών και δροσερών τροφών, καθώς και σχολαστική στοματική υγιεινή. Αν υπάρχει υποψία ότι ευθύνονται φάρμακα ή προϊόντα περιποίησης στόματος, καλό είναι να συμβουλευτείτε γιατρό ή φαρμακοποιό.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι βοηθητικός ο έλεγχος των επιπέδων βιταμίνης Β12 και φολικού οξέος, ενώ η κατανάλωση άφθονων φρέσκων φρούτων, λαχανικών και δημητριακών ολικής άλεσης είναι σημαντική. Για εκείνους που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις ή εντοπίζουν ύποπτα συμπτώματα, η επίσκεψη σε γιατρό είναι απαραίτητη, καθώς μόνο ο ειδικός μπορεί να διαγνώσει και να αντιμετωπίσει την πραγματική αιτία της διαταραχής.

Συνοψίζοντας

Το μούδιασμα της γλώσσας αποτελεί κοινό και συνήθως αβλαβές σύμπτωμα, που όμως προκαλεί ενόχληση. Τις περισσότερες φορές σχετίζεται με τοπικούς ερεθισμούς, όμως η επίμονη ή συχνή εμφάνιση σε συνδυασμό με άλλα συμπτώματα μπορεί να μαρτυρά προβλήματα υγείας που απαιτούν παρέμβαση. Είναι σημαντικό να παρακολουθεί κανείς τις αισθήσεις του και να μην διστάζει να απευθυνθεί σε ιατρό όταν προκύπτουν ερωτήματα για την υγεία του.