Γιατί συχνά έχουμε φαγούρα στα μάτια χωρίς αλλεργία ή λοίμωξη;

Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν ενοχλητικό κνησμό στα μάτια, ακόμα και όταν δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια αλλεργίας ή λοίμωξης στον οφθαλμό. Η επίμονη φαγούρα μπορεί να είναι δυσάρεστη, να παρεμβαίνει σε καθημερινές δραστηριότητες και να μειώσει την ποιότητα ζωής. Η κατανόηση των αιτιών πίσω από αυτό το σύμπτωμα αποτελεί βασικό βήμα για την ανακούφιση της ενόχλησης και την πρόληψη περαιτέρω οφθαλμικών προβλημάτων.

Για ποιους λόγους μπορεί να φαγούρανε τα μάτια χωρίς αλλεργία ή λοίμωξη

Ο οφθαλμικός κνησμός συχνά σχετίζεται με αλλεργικές αντιδράσεις ή μολύνσεις όπως η επιπεφυκίτιδα. Όμως, αν δεν υφίστανται αυτές οι καταστάσεις, αξίζει να εξεταστούν και άλλοι, συχνά παραβλεπόμενοι παράγοντες. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι βασικότερες αιτίες που προκαλούν συχνή φαγούρα στα μάτια χωρίς προφανή λόγο αλλεργίας ή λοίμωξης.

Ξηροφθαλμία: η πιο συχνή αιτία του κνησμού

Η ξηροφθαλμία είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους για χρόνιο κνησμό στα μάτια. Ο επιπεφυκότας καλύπτεται διαρκώς από ένα προστατευτικό στρώμα δακρύων που εξασφαλίζει υγρασία και προστασία. Όταν η δακρυϊκή στοιβάδα αποσταθεροποιείται ή παράγεται σε μικρότερη ποσότητα, τα μάτια ξεραίνονται, προκαλούν κνησμό, τσούξιμο ή ερυθρότητα.

• Ο αέρας και το ξηρό περιβάλλον: παρατεταμένη παραμονή σε χώρους με κλιματισμό ή θέρμανση, όπως και ισχυροί άνεμοι, μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια της φυσικής υγρασίας των οφθαλμών.
• Έντονη χρήση υπολογιστή: η μείωση της συχνότητας βλεφαρίσματος κατά τη διάρκεια χρήσης οθονών έχει ως αποτέλεσμα λιγότερη ενυδάτωση για τα μάτια.
• Ηλικία: όσο περνούν τα χρόνια, ο οργανισμός παράγει λιγότερα δάκρυα, με συνέπεια η ξηρότητα να εμφανίζεται συχνότερα.
• Ορισμένα φάρμακα: αντιισταμινικά, αντικαταθλιπτικά, αντισυλληπτικά και διάφορα άλλα σκευάσματα μπορεί να προκαλέσουν ξηροφθαλμία ως παρενέργεια.

Μηχανικός ερεθισμός των οφθαλμών

Ορισμένες φορές, η φαγούρα στα μάτια προκαλείται από άμεσο ερεθισμό ή καταπόνηση, ανεξαρτήτως ύπαρξης αλλεργίας ή λοίμωξης. Ενδεικτικά:

• Ακατάλληλοι φακοί επαφής: φακοί που έχουν παλιώσει, δεν είναι καθαροί ή φοριούνται για πολλές ώρες, μπορούν να τραυματίσουν τον κερατοειδή, οδηγώντας σε δυσφορία και κνησμό.
• Ξένα σώματα: μικρά σωματίδια σκόνης, βλεφαρίδες ή άλλα υπολείμματα που εισέρχονται στο μάτι συχνά προκαλούν αίσθημα κνησμού και την ανάγκη τριψίματος των ματιών.
• Υπερβολικό άγγιγμα ή τρίψιμο των ματιών: η συνεχής επαφή και τριβή μπορεί να καταστρέψει τη δακρυϊκή στοιβάδα και να εντείνει τον ερεθισμό.

Κόπωση και καταπόνηση των ματιών

Η αυξανόμενη χρήση οθονών (υπολογιστές, κινητά, tablet) αποτελεί έναν νέο επιβαρυντικό παράγοντα για τους οφθαλμούς. Οι παρατεταμένες ώρες μπροστά σε οθόνες κουράζουν τα μάτια, επηρεάζοντας την ενυδάτωσή τους. Αυτές οι συνθήκες οδηγούν σε κνησμό, κόπωση και πιθανές κεφαλαλγίες.

• Η εφαρμογή του κανόνα 20-20-20 προτείνεται από ειδικούς: κάθε 20 λεπτά, απομακρύνετε το βλέμμα για 20 δευτερόλεπτα και εστιάστε σε κάτι που βρίσκεται τουλάχιστον 20 μέτρα μακριά.

Επιπρόσθετοι παράγοντες που προκαλούν κνησμό στα μάτια

Ποιότητα αέρα και περιβαλλοντικοί ερεθισμοί

Ακόμη κι αν δεν υπάρχει κλασική αλλεργία, μεγάλα επίπεδα σκόνης, καπνού ή ατμοσφαιρικών ρύπων στο περιβάλλον μπορούν να ερεθίσουν τα μάτια. Οι αστικές περιοχές εμφανίζουν το πρόβλημα συχνότερα, ειδικά στη διάρκεια του χειμώνα, όταν τα επίπεδα ρύπανσης σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους αυξάνονται.

Δερματικές παθήσεις στην περιοχή των ματιών

Ασθένειες του δέρματος όπως το έκζεμα, η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, η ψωρίαση ή και απλώς ξηρό δέρμα στην περιοχή γύρω από τα μάτια μπορούν να οδηγήσουν σε αίσθημα τσουξίματος και φαγούρας. Μικροσκοπικά σκισίματα ή δερματικές ενοχλήσεις που είναι δύσκολα ορατές συχνά προκαλούν αντιδραστικότητα στους οφθαλμούς.

Ορμονικές μεταβολές

Οι γυναίκες, ειδικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, της εμμηνόπαυσης ή της γαλουχίας, μπορεί να εμφανίσουν κνησμό στα μάτια λόγω ορμονικών αλλαγών. Η σύνθεση ή η ποσότητα των δακρύων μεταβάλλεται, προκαλώντας ξηρότητα και δυσφορία.

Απομυθοποίηση: απαιτείται πάντα ανησυχία για τη φαγούρα στα μάτια;

Η εμφάνιση κνησμού συχνά εγείρει ανησυχίες για σοβαρή πάθηση ή επικείμενη αλλεργική αντίδραση. Παρ’ όλα αυτά, δεν χρειάζεται πάντα να υπάρχει λόγος ανησυχίας. Σε πολλές περιπτώσεις, η αλλαγή συνηθειών ή η ξεκούραση των ματιών αρκεί για την αντιμετώπιση, όπως και η χρήση ενυδατικών οφθαλμικών διαλυμάτων.

• Πρέπει να σημειωθεί πως τα συνηθισμένα επεισόδια κνησμού δεν οφείλονται απαραίτητα σε λοίμωξη ή αλλεργία. Παράγοντες όπως παρατεταμένη εργασία μπροστά σε οθόνη, δυσμενές περιβάλλον ή ξηρότητα οδηγούν σε φαγούρα χωρίς να υπάρχει κάποιο σοβαρό υποκείμενο αίτιο.

Πότε είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε οφθαλμίατρο

Αν και τις περισσότερες φορές ο κνησμός στα μάτια περνάει μόνος του ή βελτιώνεται με αλλαγή κάποιων συνηθειών, υπάρχουν περιπτώσεις όπου χρειάζεται άμεση συμβουλή από ειδικό:

• Όταν η φαγούρα επιδεινώνεται ή παραμένει πάνω από μία εβδομάδα.
• Εμφανίζεται έντονη ερυθρότητα, οίδημα, πόνος, εκκρίσεις ή προβλήματα στην όραση.
• Δεν υπάρχει καμία βελτίωση παρά τη χρήση φαρμάκων ή σπιτικών μεθόδων.
• Υπάρχουν χρόνιες ασθένειες που επηρεάζουν τα μάτια, όπως σακχαρώδης διαβήτης ή αυτοάνοσα νοσήματα.

Συμβουλές για τη μείωση του κνησμού στα μάτια

• Αποφεύγετε να τρίβετε τα μάτια, ώστε να μην προκληθούν μικροτραυματισμοί ή λοίμωξη.
• Κάντε τακτικά διαλείμματα όταν εργάζεστε με υπολογιστή ή διαβάζετε, εφαρμόζοντας τον κανόνα 20-20-20.
• Προτιμήστε ενυδατικούς οφθαλμικούς σταγόνες (τεχνητά δάκρυα) αν τα μάτια είναι ξηρά.
• Μειώστε την έκθεση σε σκόνη, καπνό και άλλους ερεθισμούς, ιδίως σε αστικά περιβάλλοντα.
• Διατηρήστε σωστά επίπεδα υγρασίας στον χώρο, ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες.
• Αν χρησιμοποιείτε φακούς επαφής, ακολουθείτε όλους τους κανόνες υγιεινής και περιορίστε τον χρόνο χρήσης τους όπου είναι δυνατόν.
• Επιλέξτε ήπια προϊόντα περιποίησης για το δέρμα γύρω από τα μάτια, ώστε να μην ερεθιστεί η ευαίσθητη περιοχή.

Συμπέρασμα: προσέξτε την υγεία των ματιών σας

Ο συχνός κνησμός στα μάτια δεν υποδηλώνει απαραίτητα κάποια σοβαρή διαταραχή, ωστόσο δεν πρέπει να αμελείται. Είναι σημαντικό να παρατηρείτε ποιες συνθήκες ή παράγοντες προκαλούν τη φαγούρα και να προσαρμόζετε αναλόγως τις συνήθειές σας, τόσο στην εργασία όσο και στο σπίτι. Σε περίπτωση που τα συμπτώματα επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλες εκδηλώσεις, συμβουλευτείτε ειδικό. Η φροντίδα των ματιών αποτελεί βασικό δείκτη για τη συνολική υγεία και την ποιότητα ζωής σας.