Γιατί το σώμα μας αρνείται να «ηρεμήσει»; Όταν η αδράνεια γίνεται ακατόρθωτη

Έχετε προσπαθήσει ποτέ να μην κάνετε απολύτως τίποτα και να νιώσετε αμήχανα; Ίσως να εμφανίστηκε ένα αίσθημα ενοχής, ανησυχίας ή η ανάγκη να ασχοληθείτε αμέσως με κάτι που θεωρείται πιο χρήσιμο. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής πολλών ανθρώπων συνδέεται με διαρκή δραστηριότητα, σαν να καθοδηγούνται από μια αόρατη εντολή για συνεχή δράση και προσπάθεια. Όταν όμως το σώμα και το μυαλό παύουν να ξεκουράζονται, το ζήτημα δεν αφορά απλώς μια κακή συνήθεια, αλλά υποδεικνύει μια διαταραχή στην εσωτερική ισορροπία.

Για ποιο λόγο η ηρεμία αποτελεί πλέον πρόκληση;

Η αυτόνομη νευρική λειτουργία δεν μεταβάλλει εύκολα κατάσταση

Το αυτόνομο νευρικό μας σύστημα διακρίνεται σε δύο σκέλη:

• Η συμπαθητική οδός σχετίζεται με την κατάσταση ετοιμότητας, όπου ο οργανισμός προετοιμάζεται για δράση ή αντίδραση.

• Η παρασυμπαθητική οδός ευθύνεται για τη διαδικασία της χαλάρωσης, της πέψης και της ανάρρωσης.

Όταν κάποιος ζει για μεγάλα χρονικά διαστήματα υπό συνεχή ένταση, η συμπαθητική οδός κυριαρχεί και η παρασυμπαθητική δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί αποτελεσματικά. Το αποτέλεσμα είναι:

• Δυσκολίες στη διαδικασία του ύπνου,

• Αίσθηση έντασης ακόμη και κατά τη διάρκεια της ξεκούρασης,

• Εσωτερική αγωνία ακόμη και όταν επικρατεί ησυχία.

Η ενοχή της αδράνειας

Κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες ενισχύουν τη σημασία της παραγωγικότητας. Έτσι διαμορφώνεται η πεποίθηση ότι μόνο με διαρκή δραστηριότητα κάποιος αξίζει, οδηγώντας στη λανθασμένη αίσθηση πως η ξεκούραση είναι κάτι αρνητικό ή ντροπιαστικό. Αυτή η στάση συχνά λειτουργεί ως ψυχολογικό εμπόδιο και δεν επιτρέπει να απολαύσει κανείς ούτε στιγμιαία το βίωμα της παρούσας στιγμής.

Πώς αντιδρά το σώμα στη συνεχή δραστηριότητα;

Χρόνια αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης

Η κορτιζόλη είναι μια ορμόνη που απελευθερώνεται σε καταστάσεις άγχους και πρέπει να ενεργοποιείται μόνο όταν υπάρχει πραγματική απειλή. Όταν όμως τα επίπεδα της παραμένουν υψηλά διαρκώς:

• Παρουσιάζονται προβλήματα ύπνου,

• Αυξάνεται η συγκέντρωση λίπους στην περιοχή της κοιλιάς,

• Ελαττώνεται η άμυνα του οργανισμού,

• Επιταχύνεται η διαδικασία της γήρανσης των κυττάρων.

Με την πάροδο του χρόνου, το σώμα αρχίζει να εμφανίζει συμπτώματα αποσύνδεσης, όπως χρόνια κόπωση, αδιαφορία, δυσκολίες στη μνήμη, ως μηχανισμός που επιβραδύνει τα πάντα.

Κρυφές εκδηλώσεις άγχους

Για ορισμένους, η έντονη δραστηριότητα λειτουργεί ως καλυμμένη μορφή ανησυχίας. Η διαρκής απασχόληση χρησιμοποιείται για να αποφευχθούν δυσάρεστα συναισθήματα, αίσθηση κενού ή αβεβαιότητας. Η κατάσταση αυτή συναντάται συχνά σε άτομα με τελειομανία ή τάση για συναισθηματική απομάκρυνση.

Σημάδια ότι το σώμα δυσκολεύεται να ξεκουραστεί

• Ακόμη και μετά τις διακοπές δεν υποχωρεί η κούραση,

• Κατά τη διάρκεια της ξεκούρασης αναπτύσσονται αισθήματα ενοχής ή κενού,

• Υπάρχει δυσκολία να είστε απλώς παρόντες, με την ανάγκη να χειριστείτε το κινητό, να διαβάσετε ή να εργαστείτε,

• Αίσθημα έντασης στο σώμα ακόμη και όταν είστε ξαπλωμένοι,

• Ακόμη και μικρές παύσεις προκαλούν ανυπομονησία ή ανησυχία.

Τα παραπάνω φανερώνουν ότι ο οργανισμός έχει ξεχάσει να χαλαρώνει και λειτουργεί αποκλειστικά υπό το καθεστώς του στρες.

Τρόποι εκ νέου εκμάθησης της ξεκούρασης

1. Σκόπιμη εξάσκηση της αδράνειας

Δοκιμάστε να αφιερώνετε 10 έως 15 λεπτά την ημέρα για να καθίσετε απλά ήσυχοι. Χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές, βιβλία ή άλλους περισπασμούς, παρατηρήστε την αναπνοή σας, το περιβάλλον, τα εσωτερικά σας αισθήματα.

2. Ασκήσεις αναπνοής

Η ελεγχόμενη αναπνοή είναι ο πιο άμεσος τρόπος ενεργοποίησης της παρασυμπαθητικής λειτουργίας. Δοκιμάστε τη μέθοδο 4-7-8:

• Εισπνοή για 4 δευτερόλεπτα,

• Κράτημα της αναπνοής για 7 δευτερόλεπτα,

• Εκπνοή για 8 δευτερόλεπτα.

Αυτό διευκολύνει τη μετάβαση του οργανισμού στη φάση της ξεκούρασης.

3. Κίνηση χωρίς συγκεκριμένο σκοπό

Βόλτες χωρίς προορισμό, χορός χωρίς δομή ή διατάσεις είναι δραστηριότητες που βοηθούν στην αποσυμφόρηση της έντασης που συσσωρεύεται από τη συνεχή δραστηριότητα.

4. Χρόνος για μη παραγωγικές δραστηριότητες

Επιτρέψτε στον εαυτό σας να σχεδιάζει, να δημιουργεί, να παρατηρεί το φυσικό τοπίο ή απλά να ονειροπολεί χωρίς σκοπό. Αυτές οι στιγμές λειτουργούν υποστηρικτικά για την ενσωμάτωση των εμπειριών και την ηρεμία του νευρικού συστήματος.