Γιατί το στομάχι μας «φουσκώνει» όταν αγχωνόμαστε; Τα μυστικά του άξονα εγκεφάλου-εντέρου

Έχετε παρατηρήσει ότι μετά από μια έντονη μέρα το στομάχι σας φαίνεται πιο φουσκωμένο και νιώθετε πίεση ή και δυσφορία; Αν και πολλοί συσχετίζουν το φούσκωμα με τη διατροφή, σύγχρονες έρευνες αναδεικνύουν ότι η ψυχολογική κατάσταση έχει άμεσες επιδράσεις στη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου περιγράφει αυτή τη στενή αλληλεπίδραση ανάμεσα στον εγκέφαλο και το έντερο. Το άγχος και το στρες επηρεάζουν γρήγορα το σώμα, με το γαστρεντερικό σύστημα να είναι από τα πρώτα που αντιδρούν.

Τι είναι ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου

Φυσιολογικός δεσμός μεταξύ εντέρου και κεντρικού νευρικού συστήματος

• Το έντερο διαθέτει ανεξάρτητο νευρικό δίκτυο, γνωστό ως εντερικό νευρικό σύστημα, που λειτουργεί ως αυτόνομο σύστημα.
• Αυτό το δίκτυο επικοινωνεί με τον εγκέφαλο μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου.
• Οι συναισθηματικές καταστάσεις και το στρες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την κινητικότητα του εντέρου, την έκκριση ουσιών και ακόμη και τη χλωρίδα του εντέρου.

Όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται σε κατάσταση στρες, το έντερο μπορεί να λειτουργεί αργά ή υπερβολικά, με αποτέλεσμα φούσκωμα, αίσθημα πίεσης ή και πόνο στην κοιλιά.

Μικροοργανισμοί που επικοινωνούν με τον εγκέφαλο

• Στο έντερο διαβιούν τρισεκατομμύρια βακτήρια, που όχι μόνο συμβάλλουν στη διαδικασία της πέψης αλλά παράγουν και νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη.
• Αυτοί οι χημικοί δείκτες αποστέλλονται στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας τη διάθεση, τα επίπεδα άγχους και την ανθρώπινη συμπεριφορά.
• Η ένταση και τα αρνητικά συναισθήματα μπορούν να διαταράξουν την ισορροπία αυτών των μικροοργανισμών, προκαλώντας γαστρεντερική δυσφορία.

Η αλληλεπίδραση αυτή δεν είναι μόνο σωματική, αλλά και ψυχολογική και επαναλαμβάνεται καθημερινά.

Γιατί το στρες προκαλεί φούσκωμα στην κοιλιά

1. τάση στη διάφραγμα και αναπνοή

• Η αγχωμένη, γρήγορη και ρηχή αναπνοή περιορίζει την ελευθερία της διαφράγματος να κινηθεί.
• Αυτή η περιορισμένη κίνηση αυξάνει την εσωτερική πίεση στην περιοχή της κοιλιάς, μειώνει την παροχή οξυγόνου στα όργανα και παρεμποδίζει την κίνησή τους.
• Το αποτέλεσμα είναι επιβράδυνση της πέψης και εμφάνιση φουσκώματος ή αίσθησης βάρους.

Η εκτέλεση μερικών συνειδητών κύκλων αναπνοής από τη μύτη μπορεί να βελτιώσει αισθητά την κατάσταση.

2. διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος

• Το στρες ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, θέτοντας το σώμα σε κατάσταση «μάχης ή φυγής».
• Σε αυτό το στάδιο, ο οργανισμός διακόπτει διάφορες «δευτερεύουσες» διαδικασίες, όπως την πέψη.
• Έτσι, ο ρυθμός κίνησης του εντέρου μειώνεται ή γίνεται ακανόνιστος, με συνέπεια τη συσσώρευση αερίων και δυσκολία στην πέψη της τροφής.

Το σώμα σταματά προσωρινά τη λειτουργία του στομάχου ως μέτρο άμυνας, παρόλο που δεν απαιτείται πραγματικός αγώνας.

3. αυξημένη ευαισθησία του εντέρου

• Το άγχος ενισχύει την ευαισθησία των νευρικών απολήξεων, με αποτέλεσμα οι συνηθισμένες διεργασίες, όπως η συσσώρευση αερίων, να γίνονται ενοχλητικές ή και επώδυνες.
• Ιδιαίτερα τα άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε αυτές τις καταστάσεις.
• Ακόμη και μικρή ποσότητα αερίων μπορεί να προκαλέσει δυσφορία όταν το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε διέγερση.

Η αυξημένη αυτή ευαισθησία συχνά εκλαμβάνεται εσφαλμένα ως δυσανεξία σε τροφές.

Τρόποι αντιμετώπισης του φουσκώματος που προκαλεί το στρες

1. αναπνοή – κλειδί για τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος

• Εξασκείτε αναπνοή με το διάφραγμα: εισπνεύστε από τη μύτη για 4 δευτερόλεπτα και εκπνεύστε από το στόμα για 6 έως 8 δευτερόλεπτα.
• Η τακτική εφαρμογή αυτού του μοτίβου αναπνοής ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και συμβάλλει στην ηρεμία του πεπτικού.
• Επαναλάβετε τη διαδικασία για τουλάχιστον 5 λεπτά το πρωί και το βράδυ ή όποτε εμφανίζεται στρεσογόνο κατάσταση.

2. συνειδητή διατροφή

• Αφιερώστε χρόνο στο γεύμα σας, χωρίς περισπασμούς από οθόνες και με αργό μάσημα της τροφής.
• Η προσεκτική προσέγγιση στο φαγητό βοηθά το σώμα να προετοιμάσει τα απαραίτητα ένζυμα για την πέψη και βελτιώνει την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
• Ακόμη και τρόφιμα που γενικά θεωρούνται ανεκτά, μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα όταν καταναλώνονται βιαστικά ή υπό πίεση.

3. συναισθηματική εκφόρτιση

• Η καταγραφή σκέψεων, ο διαλογισμός ή ήπια σωματική άσκηση συμβάλλουν στην εκτόνωση συναισθημάτων.
• Συχνά, η δυσφορία στην κοιλιά οφείλεται όχι σε συγκεκριμένο τρόφιμο, αλλά σε μη εκφρασμένα συναισθήματα και σκέψεις.
• Η ενίσχυση συναισθηματικών δεξιοτήτων βοηθά στη μείωση της έντασης και της πίεσης στο έντερο.