Γκι (Viscum album L.)

Πρόκειται για πολυετές, δηλητηριώδες, παρασιτικό και αειθαλές φυτό, που αναπτύσσεται ως σφαιρικός θάμνος. Ο βλαστός του είναι έντονα διακλαδισμένος, κυλινδρικός, κιτρινοπράσινος και χωρίς τρίχωμα. Τα φύλλα έχουν επιμήκη-ωοειδή μορφή, είναι ακέραια, αντίθετα, σκληρά και δερματώδη, με κιτρινοπράσινη απόχρωση. Τα άνθη είναι άμισχα, κιτρινοπράσινα και συγκεντρώνονται στις κορυφές των κλαδίσκων. Η ανθοφορία εμφανίζεται τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, ενώ οι καρποί ωριμάζουν στα τέλη του φθινοπώρου. Οι σπόροι είναι κολλώδεις και όταν καταλήξουν σε κλαδί δέντρου μπορούν να φυτρώσουν. Η ριζίτσα του νεαρού φυτού διαπερνά τον φλοιό και, μόλις φτάσει στο ξύλο, σταθεροποιείται.

Πεοινό αμάλο

Στη Λιθουανία το αμάλο παρασιτεί κυρίως σε φυλλοβόλα δέντρα, ιδιαίτερα στη σημύδα και στη λεύκα. Η φαρμακολογική του δράση συνδέεται συνήθως με το είδος του δέντρου πάνω στο οποίο αναπτύσσεται. Το κοινό αμάλο συναντάται εκτεταμένα στη νότια Λιθουανία (στις περιοχές Alytus, Merkinė, Varėna, Druskininkai, Marijampolė, Lazdijai και σε άλλες). Για φαρμακευτική χρήση συλλέγονται όλο τον χειμώνα νεαρά κλαδιά μαζί με τα φύλλα. Το υλικό τεμαχίζεται σε μικρά κομμάτια και αποξηραίνεται σε χώρο με καλό αερισμό, πάνω σε θερμή επιφάνεια ή σε ειδικό ξηραντήριο, σε θερμοκρασία που δεν ξεπερνά τους 40 °C. Η αποξηραμένη δρόγη έχει χαρακτηριστική οσμή και πικρή γεύση. Το υπέργειο μέρος του αμάλου περιέχει viscerin, viskamin, viskol, έως 0,1% άμορφου viskotoxin (που αποτελείται από αμινοξέα και σάκχαρα), οργανικά οξέα (ολεανολικό και ουρσολικό), καθώς και χολίνη, ακετυλοχολίνη, τυραμίνη και ινοσιτόλη. Στους καρπούς υπάρχουν αλκαλοειδή, ο γλυκοζίτης siringinin, λιπαρά, βιταμίνη C, καροτίνη, καουτσούκ, ρητινώδεις ουσίες, ταννίνες και ανόργανα συστατικά. Το κοινό αμάλο χρησιμοποιούνταν θεραπευτικά ήδη από την εποχή του Πλίνιου και του Παράκελσου. Με αυτό αντιμετωπίζονταν η επιληψία, νευρικές παθήσεις και αιμορραγίες, ενώ τον 18ο και 19ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε και για παθήσεις των αγγείων του εγκεφάλου, ακόμη και για την υστερία.

Viscum album l

Σύμφωνα με ευρήματα επιστημόνων, τα γαληνικά σκευάσματα που παρασκευάζονται από αμάλο προκαλούν διαστολή των αγγείων, έχουν κατευναστική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, μειώνουν την αρτηριακή πίεση, υποστηρίζουν τη λειτουργία της καρδιάς και διευκολύνουν τον ύπνο. Ορισμένοι γιατροί θεωρούν ότι τα σκευάσματα αμάλου είναι πιο αποτελεσματικά σε ασθενείς με υπέρταση πρώτου σταδίου, ενώ στο τρίτο στάδιο δεν παρατηρείται ιδιαίτερη βελτίωση. Το εκχύλισμα κοινού αμάλου λαμβάνεται από το στόμα σε δόση 30–40 σταγόνων, τρεις φορές την ημέρα. Η κοινή ονομασία του φυτού αναφέρεται εδώ χωρίς πρόσθετα στοιχεία. Τα σκευάσματα κοινού αμάλου ενισχύουν την αποβολή ούρων και προϊόντων του μεταβολισμού των πρωτεϊνών, συμβάλλουν στη διακοπή αιμορραγίας και χρησιμοποιούνται σε αθηροσκλήρωση, νεφρίτιδα και άλλες παθήσεις των νεφρών (σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα). Θεωρείται ότι ενδέχεται να προσφέρουν βοήθεια και σε κακοήθεις όγκους. Η λαϊκή ιατρική προτείνει εγχύματα αμάλου για τον περιορισμό αιμορραγίας, για την ανακούφιση από πόνους, καθώς και για την απομάκρυνση σκουληκιών από το πεπτικό σύστημα. Από τη φαρμακευτική δρόγη μπορεί να παρασκευαστεί κρύο έγχυμα ως εξής: 15 g υλικού περιχύνονται με 200 ml βρασμένου και κρυωμένου νερού, αφήνονται για 12 ώρες, στη συνέχεια διηθούνται και λαμβάνονται από μία κουταλιά της σούπας τρεις φορές την ημέρα. Από το αμάλο μπορούν επίσης να γίνουν λουτρά για αιμορροΐδες, ενώ χρησιμοποιείται και εξωτερικά για περιποίηση τραυμάτων, ελκών και αποστημάτων. Τα υδατικά παρασκευάσματα κοινού αμάλου πρέπει να διατηρούνται σε ψυχρό μέρος (στο ψυγείο) για 2–3 ημέρες. Το φυτό είναι δηλητηριώδες, επομένως η χρήση του για θεραπεία επιτρέπεται μόνο μετά από συνεννόηση με γιατρό.