Γρίπη: Αίτια, συμπτώματα, τύποι και θεραπεία

Η γρίπη είναι λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της γρίπης. Συχνά εκδηλώνεται με πονοκέφαλο, μυαλγίες, πονόλαιμο, πυρετό και διαταραχές από το αναπνευστικό, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι σοβαρές. Τις περισσότερες φορές εμφανίζεται τους χειμερινούς μήνες, όταν παρατηρείται ταυτόχρονη νόσηση πολλών ατόμων (επιδημική έξαρση).

Πότε είναι η περίοδος της γρίπης;

Η λεγόμενη περίοδος γρίπης, κατά την οποία τα περιστατικά αυξάνονται αισθητά, εκτείνεται συνήθως από τον Οκτώβριο έως και τον Μάιο. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση κρουσμάτων καταγράφεται κατά κανόνα μεταξύ Δεκεμβρίου και Φεβρουαρίου.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη γρίπη και το κρυολόγημα;

Η γρίπη και το κοινό κρυολόγημα μπορεί να μοιάζουν ως προς ορισμένα συμπτώματα, όπως η καταρροή ή ο βήχας. Παρ’ όλα αυτά, το κρυολόγημα συνήθως εξελίσσεται ήπια, ενώ η γρίπη μπορεί να είναι βαρύτερη και να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. Επιπλέον, πρόκειται για διαφορετικές ιογενείς λοιμώξεις, καθώς προκαλούνται από διαφορετικούς ιούς.

Πώς ξεχωρίζει η γρίπη από την covid-19;

Επειδή η γρίπη και η COVID-19 έχουν αρκετά κοινά συμπτώματα, ο μόνος τρόπος για να διαπιστωθεί με βεβαιότητα ποια από τις δύο νόσους υπάρχει είναι η διενέργεια τεστ. Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν σημαντική νόσηση, όμως οφείλονται σε διαφορετικούς ιούς και αντιμετωπίζονται με διαφορετικές προσεγγίσεις.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή μορφή γρίπης;

Ορισμένα προβλήματα υγείας αυξάνουν την πιθανότητα να εκδηλωθεί βαριά γρίπη, η οποία μπορεί να απειλήσει τη ζωή και να απαιτήσει νοσηλεία. Σε υψηλότερο κίνδυνο βρίσκονται κυρίως άτομα που:

• Έχουν άσθμα, ΧΑΠ ή άλλες χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων.
• Έχουν ιστορικό νεφρικής, ηπατικής, νευρολογικής, καρδιακής ή αγγειακής νόσου, συμπεριλαμβανομένου εγκεφαλικού επεισοδίου.
• Παρουσιάζουν διαταραχές μυϊκής λειτουργίας ή δυσκολεύονται να βήξουν, να καταπιούν ή να απομακρύνουν υγρά από τους αεραγωγούς.
• Έχουν σακχαρώδη διαβήτη.
• Έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (λόγω HIV/AIDS, καρκίνου ή φαρμάκων που καταστέλλουν την άμυνα του οργανισμού).
• Έχουν αιματολογικά νοσήματα, όπως δρεπανοκυτταρική αναιμία.
• Έχουν ΔΜΣ πάνω από 30 (παχυσαρκία).
• Είναι μικρότεροι από 5 ετών ή μεγαλύτεροι από 65 ετών.
• Είναι έγκυες.
• Είναι κάτω των 19 ετών και λαμβάνουν τακτικά ασπιρίνη.
• Διαμένουν σε μονάδα μακροχρόνιας φροντίδας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της γρίπης;

Τα συμπτώματα της γρίπης εμφανίζονται συνήθως απότομα και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πυρετό.
• Ρίγος.
• Πόνους στο σώμα.
• Βήχα.
• Πονοκέφαλο.
• Πονόλαιμο.
• Καταρροή ή ρινική συμφόρηση.
• Κόπωση ή έντονο αίσθημα εξάντλησης.
• Διάρροια ή εμετό (συχνότερα σε παιδιά).

Δεν εμφανίζουν όλοι όσοι νοσούν από γρίπη όλα τα παραπάνω συμπτώματα.

Τι προκαλεί τη γρίπη;

Η γρίπη οφείλεται στον ιό της γρίπης. Οι τύποι που μολύνουν συχνότερα τον άνθρωπο είναι:

• Influenza A και B: εποχικοί ιοί που εξαπλώνονται κυρίως τον χειμώνα και συχνά προκαλούν εντονότερη συμπτωματολογία.
• Influenza C: συνήθως δεν οδηγεί σε σοβαρά συμπτώματα και δεν ακολουθεί εποχικότητα, με τα περιστατικά να παραμένουν σχετικά σταθερά μέσα στη χρονιά.

Υπάρχουν επίσης υποτύποι γρίπης, όπως ο H1N1 (γρίπη των χοίρων) και η γρίπη των πτηνών, οι οποίοι ανήκουν στον τύπο Influenza A.

Είναι μεταδοτική η γρίπη;

Η γρίπη μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ένα άτομο που έχει μολυνθεί μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε ένα ή δύο ακόμη άτομα.

Με ποιους τρόπους μεταδίδεται η γρίπη;

Ο ιός της γρίπης περνά σε άλλους μέσω άμεσης ή έμμεσης επαφής με μολυσμένο άτομο. Οι συνηθέστεροι τρόποι μετάδοσης είναι:

• Μέσω σταγονιδίων του αναπνευστικού: όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει, φτερνίζεται ή μιλά, τα σταγονίδια μπορεί να καταλήξουν στα χέρια σας ή απευθείας στη μύτη ή το στόμα, και στη συνέχεια ο ιός να φτάσει στους πνεύμονες.
• Μέσω μολυσμένων επιφανειών: όταν αγγίξετε επιφάνειες όπου υπάρχει ιός γρίπης (π.χ. πόμολα, τραπέζια, υπολογιστές ή τηλέφωνα) και μετά αγγίξετε πρόσωπο, μύτη, στόμα ή μάτια.
• Μέσω άμεσης επαφής: όταν έρθετε σε επαφή με τα χέρια ή το πρόσωπο μολυσμένου ατόμου και στη συνέχεια αγγίξετε το πρόσωπο, τη μύτη, το στόμα ή τα μάτια σας.

Σε πόσο χρόνο εμφανίζονται τα συμπτώματα μετά την επαφή;

Μετά τη μόλυνση από γρίπη, τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως μέσα σε 1 έως 4 ημέρες (περίοδος επώασης).

Πώς γίνεται η διάγνωση της γρίπης;

Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα και σε εξέταση δείγματος από ρινικές εκκρίσεις. Ο γιατρός λαμβάνει δείγμα από τη μύτη με ένα μακρύ στυλεό με μαλακή άκρη, ώστε να ελεγχθεί η παρουσία του ιού. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι διαθέσιμο σε λίγα λεπτά ή το δείγμα να αποσταλεί σε εργαστήριο, οπότε η απάντηση δίνεται σε 1 έως 2 ημέρες.

Πώς αντιμετωπίζεται η γρίπη;

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η γρίπη μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιιικά φάρμακα. Η αντιιική αγωγή μπορεί να μειώσει την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών και να περιορίσει τη διάρκεια της νόσου. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να περάσουν τη γρίπη και χωρίς συνταγογραφούμενη θεραπεία. Τα αντιιικά συνήθως χορηγούνται όταν:

• Τα συμπτώματα έχουν ξεκινήσει πριν από λιγότερες από 48 ώρες. Η αποτελεσματικότητα μειώνεται όταν η λήψη αρχίσει μετά τις 2 ημέρες από την έναρξη.
• Υπάρχει υποκείμενη πάθηση ή παράγοντας κινδύνου που αυξάνει την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να δοθούν αντιιικά ακόμη και μετά την πάροδο 48 ωρών.
• Υπάρχουν βαριά συμπτώματα, ανεξάρτητα από το πόσες ημέρες διαρκεί η νόσος.
• Το άτομο ζει μαζί με ή φροντίζει ανθρώπους που έχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές από γρίπη.

Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη γρίπη;

Για τη θεραπεία της γρίπης μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα παρακάτω αντιιικά:

• Oseltamivir (Tamiflu®): λαμβάνεται από το στόμα ως δισκίο ή υγρό και συνήθως χορηγείται για μερικές ημέρες.
• Zanamivir (Relenza®): χορηγείται με εισπνοή από το στόμα μέσω συσκευής εισπνοής. Επίσης χρησιμοποιείται για μερικές ημέρες, αλλά δεν ενδείκνυται για άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως άσθμα ή ΧΑΠ.
• Peramivir (Rapivap®): χορηγείται ενδοφλεβίως και κατά κανόνα αρκεί μία δόση.
• Baloxavir marboxil (Xofluza®): λαμβάνεται από το στόμα ως δισκίο ή υγρό σε μία μόνο δόση. Δεν συνιστάται σε εγκύους, σε θηλάζουσες, σε νοσηλευόμενους ασθενείς ή σε άτομα με ορισμένες παθήσεις.

Πριν από την έναρξη αντιιικής αγωγής, είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον γιατρό για κάθε πρόβλημα υγείας που υπάρχει.

Παρενέργειες της θεραπείας

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες διαφέρουν ανάλογα με το αντιιικό. Οι πιο συχνές είναι η ναυτία και η διάρροια. Τα εισπνεόμενα σκευάσματα μπορεί να προκαλέσουν βρογχόσπασμο, δηλαδή στένωση των αεραγωγών που δυσκολεύει την αναπνοή.

Πώς να αντιμετωπίσετε τα συμπτώματα της γρίπης

Οι περισσότεροι μπορούν να διαχειριστούν τα συμπτώματα στο σπίτι με μη συνταγογραφούμενα φάρμακα και πρακτικά μέτρα, όπως:

• Ξεκούραση: δώστε στον οργανισμό χρόνο για ανάρρωση.
• Υγρά: καταναλώστε νερό ή ζωμό για να μειώσετε τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
• Θερμότητα: χρησιμοποιήστε θερμαντικά επιθέματα ή θερμοφόρα για την ανακούφιση από μυϊκούς πόνους.
• Φάρμακα για πόνο και πυρετό: παρακεταμόλη (Tylenol®) ή ΜΣΑΦ (Advil®, Motrin®, Aleve®) μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πυρετού και των σωματικών πόνων.
• Αποσυμφορητικά για τη μύτη: ρινικά σπρέι ή από του στόματος αποσυμφορητικά, όπως φαινυλεφρίνη ή ψευδοεφεδρίνη.
• Αντιβηχικά: η δεξτρομεθορφάνη μπορεί να περιορίσει τον ενοχλητικό βήχα.
• Αποχρεμπτικά: η γουαϊφενεσίνη βοηθά να απομακρύνονται πιο εύκολα οι βλέννες από τους πνεύμονες.

Πριν χρησιμοποιήσετε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, συμβουλευτείτε γιατρό, ιδιαίτερα αν παίρνετε περισσότερα από ένα φάρμακα ή συμπληρώματα. Μην χορηγείτε ποτέ ασπιρίνη σε παιδιά κάτω των 16 ετών, εκτός αν υπάρχει ρητή οδηγία γιατρού.

• Signs and Symptoms of Flu – CDC
• Influenza (flu) – Symptoms and Causes – Mayo Clinic
• Influenza (Seasonal) – WHO
• Flu Symptoms: Common Signs, Treatments, and Complications – WebMD
• Influenza (Flu) – NIH