Η επιδιδυμίτιδα: αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Ο επιδιδυμίτιδα αποτελεί φλεγμονώδη κατάσταση που προσβάλλει την επιδιδυμίδα, δηλαδή έναν ελικοειδή πόρο που βρίσκεται κατά μήκος της οπίσθιας όψης του όρχεως. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η φλεγμονή προχωρά και στον ίδιο τον όρχι, μια κατάσταση που ονομάζεται επιδιδυμο-ορχίτιδα, με πιο έντονο οίδημα και πόνο.

Άλλες αιτίες πόνου

Ο πόνος στην περιοχή του οσχέου δεν οφείλεται πάντοτε σε λοίμωξη. Κάποιοι άνδρες μπορεί να παρατηρήσουν δυσφορία και αίσθηση τάσης στους όρχεις αμέσως μετά από στύση χωρίς να ακολουθήσει εκσπερμάτιση. Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως επιδιδυμική υπέρταση (συχνά αποκαλούμενη και ως μπλε όρχεις), δεν εγκυμονεί κινδύνους και υποχωρεί από μόνη της σε διάστημα μερικών ωρών.

Επιπλέον, ο πόνος ή το πρήξιμο στους όρχεις ενδέχεται σε σπάνιες περιπτώσεις να σχετίζεται με την ύπαρξη όγκων. Για τον λόγο αυτό, οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα θα πρέπει να αξιολογείται από ιατρό.

Αιτίες και πιθανά αίτια

Η επιδιδυμίτιδα εμφανίζεται κυρίως εξαιτίας διείσδυσης βακτηρίων στην επιδιδυμίδα, συνήθως μέσω των ουροφόρων οδών ή έπειτα από σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις. Τα πιο συνηθισμένα μικρόβια είναι οι χλαμύδιες και ο γονόκοκκος, κυρίως σε νεαρούς άνδρες. Ωστόσο, αυτές οι λοιμώξεις δεν είναι απαραίτητες για την εμφάνιση επιδιδυμίτιδας, καθώς η φλεγμονή μπορεί να προκύψει και από κοινές ουρολοιμώξεις ή λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης, κάτι που συναντάται συχνότερα μετά τα 35 έτη.

Άλλες λιγότερο συχνές πηγές μπορεί να είναι βακτηρίδια που προέρχονται από τον προστάτη ή άλλα όργανα, ιογενείς λοιμώξεις, όπως και – σε σπάνιες περιπτώσεις – βακτήρια φυματίωσης.

Άλλες καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο

• Τραυματισμοί του οσχέου – ένας χτύπημα στους όρχεις μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στην επιδιδυμίδα.
• Μετά από βαζεκτομή ενδέχεται να προκύψει φλεγμονή ή λοίμωξη (αναφέρεται περίπου στο 4% των περιπτώσεων μετά την επέμβαση).
• Ανάστροφη ροή ούρων – αν υπάρχει απόφραξη στον ουρητήρα ή εάν ασκηθεί έντονη σωματική δύναμη (όπως κατά τη μεταφορά μεγάλου βάρους), τα ούρα μπορούν να επιστρέψουν και οι χημικές ενώσεις που περιέχουν να ερεθίσουν την επιδιδυμίδα.
• Πρωκτική σεξουαλική επαφή, όπου εντερικά βακτήρια όπως το E. coli μπορούν να εισέλθουν στην ουρογεννητική οδό.

Παράγοντες κινδύνου

• Σεξ χωρίς προφυλάξεις
• Ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων
• Προηγούμενες λοιμώξεις στον προστάτη ή το ουροποιητικό
• Ιατρικοί χειρισμοί ή εξετάσεις στο ουροποιητικό σύστημα
• Μη περιτετμημένος πέος
• Διόγκωση του προστάτη
• Μακροχρόνια χρήση καθετήρων ή άλλες ανατομικές ιδιαιτερότητες του ουροποιητικού
• Γενικευμένη εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος

Πώς αναγνωρίζεται η επιδιδυμίτιδα

Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν ευαισθησία, πόνο, ερυθρότητα ή διόγκωση στην περιοχή του οσχέου. Ενδέχεται να υπάρχει πόνος κατά την ούρηση, έντονη αίσθηση τάσης στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή στη βουβωνική περιοχή, ναυτία ή ακόμα και έμετος.

Η διάγνωση συνήθως βασίζεται στην κλινική εξέταση, ωστόσο μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματικά εξετάσεις ούρων, αίματος ή λήψη δείγματος εκκρίσεων αν υπάρχει υποψία για σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται υπερηχογράφημα, ώστε να εξακριβωθεί η εντόπιση της φλεγμονής, η έκτασή της καθώς και να αποκλειστούν άλλες πιθανές παθήσεις όπως η συστροφή όρχι ή η ύπαρξη όγκου.

Επηρεάζει η αυνανισμός τη φλεγμονή;

Παρόλο που η εκσπερμάτιση δεν αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης, μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά τον πόνο. Συχνά οι γιατροί συνιστούν να αποφεύγονται η σεξουαλική δραστηριότητα και η αυτοϊκανοποίηση μέχρι την πλήρη αποκατάσταση.

Διαθέσιμες θεραπείες

Η προσέγγιση είναι εξατομικευμένη, όμως κατά κανόνα χορηγούνται αντιβιοτικά ανάλογα με το υπεύθυνο βακτήριο. Σε σοβαρές περιπτώσεις ίσως χρειαστεί νοσηλεία και ενδοφλέβια θεραπεία. Επιπλέον, προβλέπεται χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων για τον έλεγχο του πόνου και του οιδήματος.

• Ξεκούραση – συνιστάται ο ασθενής να παραμείνει σε κατακεκλιμένη θέση και να στηρίζει το όσχεο είτε με ειδικό εσώρουχο είτε εφαρμόζοντας ψυχρά επιθέματα.
• Για την ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής μπορούν να χρησιμοποιηθούν μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα, όπως η ιβουπροφαίνη ή άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.
• Σε δύσκολες ή επιπλεγμένες καταστάσεις, όπως όταν δημιουργηθεί απόστημα ή υπάρξει απόφραξη, πιθανόν να χρειαστεί χειρουργική παρέμβαση.

Διάρκεια θεραπείας και ανάρρωση

Με την εμφάνιση των συμπτωμάτων και την έναρξη της θεραπείας, παρατηρείται συνήθως βελτίωση μέσα σε μερικές ημέρες από τη χορήγηση αντιβιοτικών. Το οίδημα μπορεί να παραμείνει για εβδομάδες ή ακόμα και μήνες, αλλά ο πόνος υποχωρεί σταδιακά. Είναι σημαντικό να ολοκληρώνεται ολόκληρη η αγωγή που έχει συστηθεί από τον γιατρό, ακόμη κι αν υπάρξει βελτίωση νωρίτερα, και συνιστάται αποχή από σωματική δραστηριότητα και σεξουαλικές επαφές έως την πλήρη ίαση της λοίμωξης.

Πιθανές επιπλοκές

• Χρόνια επιδιδυμίτιδα — παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη φλεγμονή που διαρκεί περισσότερο από έξι εβδομάδες.
• Επιδιδυμο-ορχίτιδα — επέκταση της φλεγμονής στον όρχι.
• Απόστημα — σχηματισμός θύλακα πύου στην περιοχή του οσχέου.
• Υδροκήλη — συσσώρευση υγρού γύρω από τον όρχι, συχνά χωρίς πόνο.
• Σε σπάνιες περιπτώσεις, διαταραχή γονιμότητας λόγω απόφραξης της επιδιδυμίδας ή μείωσης του μεγέθους του όρχι.
• Σε πολύ σοβαρές λοιμώξεις, υπάρχει κίνδυνος γενικευμένης φλεγμονής (σήψη), που μπορεί να απειλήσει τη ζωή αν το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο ή υπάρχουν σοβαρά προβλήματα υγείας.

Πρόληψη της επιδιδυμίτιδας

• Η χρήση προφυλακτικού σε όλες τις σεξουαλικές επαφές συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου.
• Αποφύγετε την παρατεταμένη καθιστική στάση, ειδικά αν ταξιδεύετε συχνά ή αναγκάζεστε να μένετε ακίνητοι για μεγάλο διάστημα.
• Χειρίζεστε με προσοχή την ανύψωση βαρέων αντικειμένων ώστε να μην καταπονείται το ουροποιητικό σύστημα.
• Αντιμετωπίζετε άμεσα κάθε λοίμωξη στην κύστη ή στον προστάτη.
• Σε περιπτώσεις συχνών ουρολοιμώξεων, συστήνεται συμβουλή από γιατρό για επιπλέον μέτρα πρόληψης.

Συνοπτική επισκόπηση

Η επιδιδυμίτιδα είναι φλεγμονή της επιδιδυμίδας που τις περισσότερες φορές προκαλείται από βακτηριακή λοίμωξη και αντιμετωπίζεται κυρίως με αντιβιοτικά και υποστηρικτική αγωγή. Η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη εάν εμφανιστούν έντονος πόνος, πρήξιμο ή άλλα ασυνήθιστα συμπτώματα και πάντα πρέπει να ολοκληρώνεται η προβλεπόμενη θεραπεία. Βασικοί παράγοντες πρόληψης είναι η ασφαλής σεξουαλική συμπεριφορά και η φροντίδα της υγείας του ουροποιητικού συστήματος.