Ινώμα: Συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία

Το ινομά αποτελεί έναν καλοήθη (μη καρκινικό) όγκο που δημιουργείται από ινώδη συνδετικό ιστό. Καθώς ο συνδετικός ιστός υπάρχει σε όλο το ανθρώπινο σώμα, τα ινώματα μπορούν να σχηματιστούν σχεδόν σε οποιοδήποτε σημείο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι όγκοι αυτοί δεν προκαλούν συμπτώματα και δεν απαιτούν θεραπεία, επειδή δεν είναι κακοήθεις. Υπάρχουν ωστόσο εξαιρέσεις, όπως τα ινοσαρκώματα που είναι κακοήθεις όγκοι.

Ποιοι τύποι ινωμάτων υπάρχουν

Τα ινώματα μπορούν να εμφανιστούν στο δέρμα, σε εσωτερικά όργανα και άλλους ιστούς. Οι πιο συνηθισμένοι τύποι είναι οι εξής:

Πελματιαίο ίνωμα

Το πελματιαίο ίνωμα εντοπίζεται ως οζίδιο ή εξόγκωμα στον ινώδη ιστό της πελματιαίας απονεύρωσης, στην καμάρα του ποδιού. Η πελματιαία απονεύρωση αποτελείται από ιστό που στηρίζει τους μύες του πέλματος και εκτείνεται από τη φτέρνα έως τα δάχτυλα.

Μη οστεούμενο ίνωμα

Το μη οστεούμενο ίνωμα ανήκει στους καλοήθεις οστικούς όγκους και αποτελείται από ουλώδη ιστό. Ο όρος “μη οστεούμενο” υποδηλώνει ότι το ίνωμα αυτό δεν μετατρέπεται σε οστικό ιστό, ούτε ενσωματώνεται στο οστό. Αν και αναπτύσσεται πάνω στο οστό, δεν αποτελείται από οστική μάζα. Έχει παρατηρηθεί σε ποσοστό που φτάνει το 20-40% των υγιών παιδιών.

Αγγειοΐνωμα

Το αγγειοΐνωμα αποτελείται από αγγειακό και ινώδη ιστό. Παρουσιάζεται ως μικρό ογκίδιο με χρώμα δέρματος, ρόδινο ή ερυθρό, το οποίο εμφανίζεται συνήθως στα μάγουλα ή στη μύτη.

Δερματοΐνωμα

Το δερματοΐνωμα είναι ένας όγκος του δέρματος που μπορεί να εντοπιστεί σε οποιαδήποτε περιοχή του σώματος. Συνήθως εμφανίζεται στα πάνω άκρα, τα κάτω πόδια ή το άνω μέρος της πλάτης. Αυτές οι αλλοιώσεις γίνονται αντιληπτές ως σκληρά οζίδια κάτω από το δέρμα και μπορούν να έχουν χρώμα από το φυσιολογικό του δέρματος έως το σκούρο μοβ.

Στοματικό ίνωμα

Το στοματικό ίνωμα είναι ένας καλοήθης όγκος μέσα στη στοματική κοιλότητα. Τις περισσότερες φορές εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά του μάγουλου, εκεί όπου συναντώνται τα πάνω με τα κάτω δόντια. Αυτά τα ογκίδια ονομάζονται ακόμη ινώματα ερεθισμού ή τραύματος, καθώς δημιουργούνται λόγω συνεχούς μηχανικού ερεθισμού ή τραυματισμού.

Ινομύωμα μήτρας

Το ινομύωμα στη μήτρα είναι όγκος που αναπτύσσεται στο τοίχωμα του οργάνου, είτε εσωτερικά είτε εξωτερικά. Μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και το μέγεθός τους διαφέρει σημαντικά.

Ποιοι μπορεί να εμφανίσουν ινώματα

Τα ινώματα μπορούν να παρουσιαστούν σε οποιονδήποτε, αν και εκτός από τα μη οστεούμενα ινώματα, είναι συχνότερα στους ενήλικες.

• Τα πελματιαία ινώματα καταγράφονται συχνότερα σε άτομα ευρωπαϊκής καταγωγής συγκριτικά με άλλες εθνοτικές ομάδες.
• Τα δερματοϊνώματα μπορούν να εμφανιστούν σε όλες τις ηλικίες, αλλά εντοπίζονται κυρίως σε άτομα 20-40 ετών. Οι γυναίκες προσβάλλονται πιο συχνά από τους άνδρες.
• Τα ινομυώματα της μήτρας καταγράφονται σε ποσοστό έως και 70% των γυναικών κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Συνήθως διαγιγνώσκονται σε ηλικίες 30-40 ετών και εμφανίζονται 2 έως 5 φορές συχνότερα σε γυναίκες αφρικάνικης καταγωγής.

Συμπτώματα ινωμάτων

Τα συμπτώματα των ινωμάτων εξαρτώνται από τον τύπο τους. Ορισμένα δεν προκαλούν καμία ενόχληση, ενώ άλλα μπορούν να εμφανίσουν εμφανή συμπτώματα.

• Το πελματιαίο ίνωμα παρουσιάζεται σαν σκληρό ογκίδιο στην καμάρα του ποδιού και μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο κατά τη βάδιση ή την όρθια στάση.
• Το μη οστεούμενο ίνωμα κατά κανόνα δεν προκαλεί πόνο, όμως αν μεγαλώσει ιδιαίτερα, μπορεί να οδηγήσει σε διόγκωση και ευαισθησία.
• Το δερματοΐνωμα συνήθως δεν έχει συμπτώματα, αλλά κάποιες φορές μπορεί να προκαλέσει κνησμό, αλλαγή χρώματος, ευαισθησία ή πόνο στην αφή.
• Το στοματικό ίνωμα εμφανίζεται ως λεία ογκίδιο που έχει συνήθως το χρώμα του στοματικού βλεννογόνου, χωρίς άλλα συνοδά συμπτώματα.
• Τα ινομυώματα της μήτρας εκδηλώνονται με πληθώρα συμπτωμάτων, από πλήρη απουσία ενοχλήσεων έως σοβαρά προβλήματα υγείας. Πιθανές ενδείξεις είναι:
  • Πόνος στην περιοχή της λεκάνης.
  • Πόνος στη μέση.
  • Διαταραχές λειτουργίας της ουροδόχου κύστης ή του εντέρου.
  • Δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή.
  • Μη κανονική εμμηνόρροια.
  • Έμμηνος ρύση με μεγάλη απώλεια αίματος ή με αυξημένη διάρκεια.
  • Αιμορραγία μεταξύ των περιόδων.
  • Υπογονιμότητα.

Αίτια ανάπτυξης ινωμάτων

Οι λόγοι εμφάνισης των ινωμάτων διαφέρουν και δεν είναι πάντα γνωστοί, όπως συμβαίνει με τα πελματιαία και τα μη οστεούμενα ινώματα.

• Η γενετική προδιάθεση ενδέχεται να παίζει ρόλο σε κάποιες μορφές, όπως τα αγγειοϊνώματα.
• Τα ινώματα του δέρματος και του στόματος συχνά αναπτύσσονται λόγω επαναλαμβανόμενου τραυματισμού ή ερεθισμού.
• Ορισμένα φάρμακα μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνισή τους.
• Τα ινομυώματα της μήτρας δημιουργούνται ως αποτέλεσμα της επίδρασης ορμονών. Τα κύτταρά τους εμφανίζουν αυξημένο αριθμό υποδοχέων οιστρογόνου και προγεστερόνης σε σύγκριση με τον κανονικό ιστό της μήτρας. Κατά την εμμηνόπαυση, όταν τα επίπεδα των ορμονών μειώνονται, τα ινομυώματα της μήτρας κατά κανόνα συρρικνώνονται.

Πώς γίνεται η διάγνωση των ινωμάτων

Η διάγνωση του ινώματος πραγματοποιείται από τον ιατρό μέσω κλινικής εξέτασης. Ο γιατρός θα ζητήσει πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό. Ανάλογα με τον τύπο του ινώματος μπορεί να απαιτηθούν επιπρόσθετες εξετάσεις για επιβεβαίωση.

Απεικονιστικές εξετάσεις

• Υπέρηχος
• Ακτινογραφία
• Σπινθηρογράφημα οστών
• Αξονική τομογραφία (CT)
• Μαγνητική τομογραφία (MRI)

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να προχωρήσει σε βιοψία, ώστε να ληφθεί δείγμα ιστού για εξέταση στο μικροσκόπιο.

Τρόποι αντιμετώπισης των ινωμάτων

Τα ινώματα δεν υποχωρούν από μόνα τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν απαιτείται θεραπεία εφόσον δεν προκαλούν δυσφορία ή προβλήματα υγείας. Όταν προκαλούν ενόχληση, η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο του ινώματος.

• Το πελματιαίο ίνωμα μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά με ορθωτικά πέλματα, ασκήσεις διατάσεων ή ενέσεις κορτικοστεροειδών. Χειρουργική επέμβαση απαιτείται σπάνια.
• Για το μη οστεούμενο ίνωμα, συνήθως δε χρειάζεται θεραπεία, μόνο παρακολούθηση. Αν μεγαλώσει και αποδυναμώσει το οστό, μπορεί να συζητηθεί η αφαίρεση.
• Τα αγγειοϊνώματα αντιμετωπίζονται με κρυοθεραπεία, λέιζερ ή δερμοαπόξεση, σε περίπτωση πόνου ή εάν το άτομο επιθυμεί την αφαίρεση για αισθητικούς λόγους.
• Τα δερματοϊνώματα μπορούν να αφαιρεθούν χειρουργικά, αν και υπάρχει κίνδυνος για εμφάνιση ουλής και μεταβολές της επιδερμίδας. Εναλλακτικά μπορεί να εφαρμοστεί κρυοθεραπεία.
• Τα ινώματα του στόματος θεραπεύονται κυρίως με χειρουργική αφαίρεση. Επειδή ενδέχεται να επανεμφανιστούν, πρέπει να εξαλείφεται η αιτία, όπως η τριβή από τα δόντια ή ο συνεχής ερεθισμός.
• Τα ινομυώματα της μήτρας μπορούν να υποχωρήσουν με φαρμακευτική αγωγή ή εμβολισμό των μητριαίων αρτηριών, διαδικασία που διακόπτει τη ροή αίματος στον όγκο και μειώνει το μέγεθός του. Σε περιπτώσεις υπογονιμότητας ή σοβαρών συμπτωμάτων, μπορεί να χρειαστεί επέμβαση. Μία επιλογή είναι η μυομεκτομή, κατά την οποία αφαιρούνται μόνο τα ινομυώματα διατηρώντας τη μήτρα. Υπάρχουν επιπλέον θεραπευτικές προσεγγίσεις που μπορεί να προτείνει ο γιατρός.

Πρόληψη εμφάνισης ινωμάτων

Δεν είναι εφικτό να αποτραπεί η εμφάνιση ινωμάτων όταν οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες ή σε αίτια που δεν έχουν διευκρινιστεί. Ωστόσο, όσες προκύπτουν από τραυματισμούς ή επαναλαμβανόμενο ερεθισμό, μπορούν να προληφθούν με μερικά μέτρα:

• Για την αποφυγή δερματοϊνωμάτων, είναι χρήσιμο να χρησιμοποιούνται εντομοαπωθητικά και να υπάρχει προσοχή κατά τη χρήση ξύλου, καθώς δαγκώματα εντόμων ή θραύσματα ξύλου στο δέρμα μπορούν να τα προκαλέσουν.
• Για την πρόληψη των ινωμάτων του στόματος, αποφεύγετε να δαγκώνετε το εσωτερικό των μάγουλων ή των χειλιών. Τακτική οδοντιατρική φροντίδα βοηθά στην αποφυγή ερεθισμών από δόντια ή οδοντοστοιχίες.

Τι να περιμένει κάποιος αν έχει ίνωμα

Τα ινώματα είναι καλοήθεις όγκοι, συνεπώς τις περισσότερες φορές δεν εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία ή τη ζωή. Όταν ωστόσο παρουσιαστούν συμπτώματα ή ενοχλούν την καθημερινότητα, είναι αναγκαίο να αναζητηθεί ιατρική αξιολόγηση ώστε να καθοριστεί, εφόσον χρειάζεται, η κατάλληλη θεραπεία.

Συνοπτική πρόγνωση

Τα ινώματα είναι μη κακοήθεις σχηματισμοί που μπορούν να εμφανιστούν τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά στο σώμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν συνοδεύονται από συμπτώματα και δεν απαιτούν αντιμετώπιση. Πολλά άτομα αγνοούν την ύπαρξή τους μέχρι να γίνουν τυχαία αντιληπτά σε εξετάσεις για άλλο λόγο.

Αν όμως ένα ίνωμα γίνει αιτία δυσφορίας ή παρεμποδίζει την καθημερινότητά σας, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε ιατρό που θα εκτιμήσει το περιστατικό και όπου χρειάζεται θα συστήσει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.